De geboorte van een kind is een ingrijpende gebeurtenis; als alles goed gaat, maar zeker ook als de bevalling anders loopt dan verwacht en er (ernstige) complicaties optreden. Dat kan zelfs zorgen voor een bevaltrauma. Maar wanneer is hier eigenlijk sprake van?
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
“Het is een ingewikkeld onderwerp”, stelt dr. Akkermans. “Bevaltrauma is iets van alle tijden, maar hoe we ernaar zijn gaan kijken is de afgelopen jaren veranderd. Vroeger spraken we van een bevaltrauma als iemand aan de vier criteria van PTSS voldeed.” Daarbij gaat het om opdringende herinneringen, nachtmerries of herbelevingen, het vermijden van alles wat met het trauma samenhangt, regelmatig negatieve gevoelens hebben en een verhoogde prikkelbaarheid.
Tegenwoordig hoef je niet al die boxjes meer aan te vinken. “De internationale consensus luidt: ‘een traumatische bevalling is een ervaring van interacties of gebeurtenissen, direct gerelateerd aan de bevalling, die overweldigende, stresserende emoties en reacties veroorzaken, met korte of langetermijngevolgen voor de gezondheid en het welzijn van de vrouw’. Het gaat er dus vooral om: hoe heeft iemand de bevalling ervaren?”
Dat maakt het lastig om het heden met het verleden te vergelijken. “Het komt nu meer voor, maar dat komt ook omdat we er meer aandacht voor hebben. De drempel om je te uiten is, mede door sociale media, lager geworden.”
Het is voor de gynaecoloog niet te voorspellen wanneer een bevalling traumatisch is en wanneer niet. “Het is vaak niet gekoppeld aan de medische ernst. Een voor mij volstrekt ongecompliceerde bevalling kan traumatisch zijn. Tegelijkertijd doe ik soms een ongelooflijk gecompliceerde spoedkeizersnede en denk ik achteraf: je zal het maar meemaken. Maar dan hebben die mensen daar geen last van.”
Er zijn risicofactoren die maken dat je meer of minder kans maakt op een bevaltrauma. “Vrouwen met gezondheidsproblemen, een depressie in de zwangerschap of die al eens PTSS hebben gehad, lopen meer risico. Het is belangrijk om dit te bespreken met je zorgverlener. Gezondheidsproblemen komen vaak aan bod, maar een depressie of baarangst lang niet altijd.”
“Een ander deel zit in de discrepantie tussen de verwachting en de werkelijkheid. Als de situatie verandert en de vrouw dit niet wil – ze moet bijvoorbeeld naar het ziekenhuis – dan heeft dat niet per se invloed op het beloop, maar kan dat wel het zaadje planten voor een traumatische ervaring.” Daar kan je zelf wat in doen. “Hoe beter je je voorbereidt, hoe minder groot de kans is op onverwachte wendingen. Wel is het belangrijk om in een geboorteplan niet alleen jouw ideale bevalling te schetsen, maar ook onderzoek te doen naar mogelijke andere scenario’s, zoals een overdracht naar de gynaecoloog, een vacuümverlossing of zelfs een spoedkeizersnede.”
Voor dr. Akkermans is een geboorteplan handig, ook als dat niet volledig is. “Het helpt mij als zorgverlener en is belangrijk voor het managen van de verwachtingen. Soms zijn er onderwerpen waarbij ik denk: daar moeten we over praten. Bijvoorbeeld als iemand bepaalde interventies uitsluit, waardoor er risico’s zouden kunnen ontstaan. Het kan problematisch zijn als bepaalde zaken onbesproken blijven. Mensen zijn dan geneigd om achteraf te zeggen: ‘Het stond in mijn geboorteplan en nu loopt het anders.’”
Twijfel je of jouw bevalling traumatisch was? “Als het je weerhoudt om opnieuw zwanger te worden, dan moet je er wat mee. Je kunt een adviesgesprek met een gynaecoloog of verloskundige aanvragen, zodat je je zorgen kunt bespreken en een plan kunt maken voor een volgende keer. Erkenning maakt het risico op herhaling kleiner en elk ziekenhuis heeft een speciaal zorgpad om mensen in een dergelijke situatie goed te begeleiden.” Pieker je veel, heb je last van nachtmerries en angstgevoelens? “Dan is het verstandig om hulp te zoeken. Bevallingstrauma is vaak goed te behandelen met EMDR-therapie. Dit kan zelfs in de zwangerschap enorm goed helpen.”
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoog-complexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Gynaecoloog Joost Akkermans ontwikkelde app voor betere geboortezorg: ‘Desinformatie kan tot gevaarlijke situaties leiden’
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun dreumes en twee katten.
