Hoe vertel je een kind dat het broertje of zusje waar zo naar werd uitgekeken er niet komt? Het prentenboek Je woont in ons hart helpt gezinnen om samen te praten over zwangerschapsverlies.
“We wilden een boek maken dat aansluit bij wat jonge kinderen zelf zien, voelen en meemaken”, vertelt auteur Hester Lentz aan LINDA.mini.
Het idee voor Je woont in ons hart ontstond vanuit Hesters eigen ervaring met zwangerschapsverlies. Na haar miskraam wilde ze iets maken voor vrouwen die hetzelfde meemaakten. “Het doet zoveel met je lijf en met je relatie. Je zoekt naar manieren om het een plek te kunnen geven. Maar ook bij kinderen gaat zo’n verlies niet ongemerkt voorbij”, vertelt ze. Toch kreeg haar idee toen nog geen concrete vorm.
Dat veranderde toen bij vrienden een baby kort na de geboorte overleed. “Ik ging toen op zoek naar een boek dat ik kon geven, maar ik kon niet echt iets vinden.”
Een paar maanden later kreeg opnieuw iemand in haar omgeving met zwangerschapsverlies te maken. Toen werd voor Hester duidelijk wat ze wilde maken. “Al een tijd droeg ik dit idee met me mee en het werd tijd om er iets mee te doen. Ik besloot dat het een verhaal voor gezinnen moest zijn: iets wat je samen meemaakt en samen wilt verwerken. Het is ook iets wat toch altijd in je leven blijft.”
Voor de illustraties vroeg Hester Martine de Soet. Een eerdere tekening van Martine, van een overleden baby, bleef haar bij. Hester wist daarnaast dat Martine zelf twee zwangerschappen had verloren, bij 17 en 24 weken. Zo brachten ze allebei hun eigen ervaring met zwangerschapsverlies mee in het boek.
In Je woont in ons hart wordt het verhaal verteld vanuit het perspectief van een kind dat uitkijkt naar de komst van een broertje of zusje. “Thuis verandert er van alles: de buik van de moeder groeit, er worden spullen voor de baby uitgezocht en er wordt al een kamer ingericht. En dat is dan opeens allemaal voorbij”, vertelt Hester.
Die omslag kan voor jonge kinderen moeilijk te begrijpen zijn. “Je leeft als gezin ergens naartoe. En dan komt de baby plots niet meer. Een kind ziet dat natuurlijk ook allemaal gebeuren.”
Daarom wilde ze het verhaal vanuit de beleving van het kind vertellen. “Kinderen horen, zien en voelen meer dan je denkt, maar kunnen zich daar niet altijd in uiten zoals een volwassene dat doet.”
Het prentenboek verstopt het verdriet bewust niet. “We wilden juist dat het beeldend is en het verhaal vertelt zoals het is”, zegt Hester. “De pijn mag er zijn.”
Maartje en Wietse verloren hun tweeling kort na elkaar: 'Ik zag Eline liggen, precies zoals ik Fleur drie weken eerder aantrof'
Ook in de illustraties is rekening gehouden met verschillende kinderen die het boek lezen. “Het personage heeft geen naam en vertelt het verhaal vanuit de ik-vorm. Het kind draagt steeds dezelfde kleding en heeft dezelfde knuffel bij zich, maar ziet er op de verschillende pagina’s anders uit. Zo kunnen verschillende kinderen zich in het verhaal herkennen.”
Bij het boek maakten Hester en Martine ook emotiekaarten voor gesprekken tussen ouder en kind. Op iedere kaart staan vragen en een laagdrempelige opdracht over gevoelens als boosheid, liefde, blijdschap en verveling. “Zo kunnen ouders bijvoorbeeld samen met hun kind een ‘recept voor boos zijn’ bedenken: wat helpt als je boos bent en wat wil je dan doen?”
“Je hoort van ouders terug: thuis vertellen ze eigenlijk niks. Met de kaarten probeer je het op een speelse manier en kun je toch met je kind in gesprek gaan over gevoelens.”
Inmiddels krijgen de makers verschillende reacties op het boek. Niet alleen van ouders die het gebruiken om met hun kind te praten, maar ook van volwassenen die zichzelf herkennen in het verhaal. “Er zijn mensen die zeggen: ‘Ik was dat kind vroeger.’ Zij vinden het fijn om toch die erkenning te krijgen voor hoe dat toen voor hen was.”
Bij andere gezinnen wordt het boek juist onderdeel van het dagelijks leven. Hester hoort bijvoorbeeld terug dat kinderen het steeds opnieuw willen lezen en het zelfs aan vrienden laten zien. “Dan gaat het kind het voorlezen aan een vriendje en vertelt dan: ‘Dit is er bij mij thuis gebeurd.’ Daar is dan totaal geen ongemak meer bij.”
Dat is precies wat Hester en Martine hopen te bereiken: dat iets zwaars niet onbesproken hoeft te blijven. “Het gebeurt veel meer dan je denkt”, zegt Hester. “Mensen vinden het heel fijn dat ze er open over mogen praten.”
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief.
Verloskundige Maaike was zeven keer zwanger, vier eindigden in een miskraam
