Veel aanstaande moeders hopen om uiteenlopende redenen op een bevalling zonder pijnbestrijding. Zo gaat het verhaal dat een ruggenprik de kans op een keizersnede vergroot al jaren de ronde. Maar klopt dat eigenlijk wel?
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
“Er wordt al jaren veel gezegd en geschreven over het verband tussen pijnstilling en keizersnedes”, legt dr. Akkermans uit. “Met name in de jaren tachtig en negentig, toen de epiduraal in opkomst was, zijn hier veel studies naar gedaan en zagen we dat de kans op een keizersnede met een ruggenprik hoger was. Deze onderzoeken worden nog steeds aangehaald, maar inmiddels weten we beter hoe het zit.”
Volgens dr. Akkermans is er sprake van confounding by indication. “De reden heeft soms meer invloed dan de interventie”, legt hij uit. “Als een bevalling vlot en soepel verloopt, is de kans groter dat er geen pijnstilling nodig is. Is de bevalling lastiger of duurt het lang, dan is het risico op een keizersnede – los van de behoefte aan pijnstilling – groter. Recentere onderzoeken die rekening houden met dit effect laten zien dat gebruik van pijnstilling het risico op een keizersnede niet verhoogt.”
Het is daarom niet één op één te zeggen dat een ruggenprik de kans op een keizersnede vergroot. Sterker nog: het kan een goed instrument zijn om dit te voorkomen. “Als iemand verkrampt van de pijn, kan dat een spontaan beloop van de bevalling in de weg zitten. Goede pijnstilling, dat hoeft overigens geen ruggenprik te zijn, kan ervoor zorgen dat iemand meer ontspant en de ontsluiting weer op gang komt.”
“Wat we zien is dat het gebruik van een ruggenprik er over het algemeen voor zorgt dat de uitdrijving, de persfase, langer duurt en het risico op een vacuümverlossing licht verhoogt. Bevallen is een pittige aangelegenheid en met name het persen is heel intensief. Als vrouwen na een langdurige ontsluitingsfase lang moeten persen, kan het zijn dat ze uitgeput raken. Tegen het einde van de bevalling kunnen ze soms niet meer en moet er naar een vacuümpomp gegrepen worden. Vaak zijn we dan al voorbij het punt dat we een keizersnede kunnen of willen doen.”
Is een vaginale bevalling echt de allerbeste optie? Gynaecoloog Joost Akkermans geeft antwoord
Dr. Akkermans hoort regelmatig dat mensen denken dat ze door een ruggenprik niks meer voelen en daardoor niet meer kunnen persen. “Tegenwoordig kiezen we voor een lage dosering, zodat we continu doses kunnen blijven geven. De vrouw houdt voldoende spierkracht, waardoor persen met een ruggenprik heel goed kan.” Ook wordt er vaak gezegd dat een ruggenprik de weeën afremt. “Dat doet het niet per se, maar we zien wel vaak dat het de bevalling vertraagt, waardoor we bijstimulatie met oxytocine nodig hebben.” Een ander fabeltje dat hij regelmatig de revue ziet passeren, is dat de baby door pijnstilling versuft wordt. “Dat zien we bij de ruggenprik niet.”
De gynaecoloog benadrukt dat het niet zo is dat pijnstilling het beste voorkomen kan worden. “Het is fijn als het zonder kan, maar niet per se beter. Soms is het de beste optie om pijnstilling te gebruiken. Pijn bij een bevalling heeft geen functie en er zijn geen aanwijzingen dat het doorstaan van bevallingspijn een betere uitkomst heeft voor de moeder of het kind of dat daardoor een betere band ontstaat met je kind.”
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoogcomplexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Gynaecoloog Joost Akkermans ontwikkelde app voor betere geboortezorg: ‘Desinformatie kan tot gevaarlijke situaties leiden’
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun baby en twee katten.
