‘Misbruik komt nu echt niet vaker voor dan voorheen. We horen er alleen meer over’

Tot veel te laat foute films kijken. Alle jongens van de klas doornemen. Buikpijn van het lachen, een leeglopend luchtbed en ’s ochtends met kleine oogjes aan de fruithagel die je thuis nooit kreeg. Vraag een willekeurige volwassene naar logeerherinneringen en je krijgt waarschijnlijk de leukste verhalen. “We sliepen met z’n vieren op zolder waar mijn broers instrumenten stonden”, vertelt een vriendin over haar eerste ­logeerpartij. “Om drie uur ’s nachts begonnen we te drummen. Ik weet nog precies hoe snel mijn moeder boven was en hoe hard wij moesten lachen om haar verbijsterde gezicht.”
En toch lijkt logeren, nu we zelf groot zijn, niet altijd meer zo’n feestje. Een heuse antilogeerbeweging klopt zelfs aan de deur. Gezinnen met no sleepover policies: ze bestaan echt. En niet alleen in het altijd manische Amerika, ook in Nederland leggen moeders op TikTok en Instagram met een ernstig gezicht uit waarom ze hun kind absoluut niet laten logeren. Hun grootste angst? Misbruik. Want dat gebeurt niet in de bosjes door een enge man, maar júíst door bekenden. En: het zijn altijd de mensen van wie je het nooit had verwacht. Dus hopen dat je kind tijdens zo’n pyjamaparty veilig is bij die leuke bevriende ouders die je zo goed kent, is een risico dat je volgens hen niet zou moeten nemen. ‘Mijn kind is geen casino, ik gok niet met haar leven’, schrijft een moeder op Instagram.
Die angst komt natuurlijk ergens vandaan. Onlangs lazen we in de krant bijvoorbeeld over de rechtszaak tegen Mels van B., de man die jarenlang vriendinnetjes van zijn dochter verdoofde en misbruikte als ze in hun caravan kwamen logeren. En dan was er jaren geleden het nieuws over Robert M., de kinderopvangmedewerker en oppas die minstens 67 jonge kinderen had misbruikt. Volgens het Centrum Seksueel Geweld komen per basisschoolklas gemiddeld twee kinderen in aanraking met seksueel misbruik, inclusief aanranding, ongewenste aanrakingen, seksuele intimidatie of online misbruik. ‘Echt, let op je kinders!’ schrijft een andere moeder op Instagram. ‘Het is niet meer de wereld waarin wij opgroeiden.’ De vraag dient zich aan: is logeren nog van deze tijd?

Absoluut niet, vindt Melissa (45). “We moeten minder naïef worden. Je kunt er niet zomaar op vertrouwen dat logeerpartijtjes goed gaan.” Haar twee dochters van onder de tien laat ze niet logeren. Nooit. “Ik heb in mijn werk bij de overheid de gevolgen van kindermisbruik gezien, ik weet ­hoeveel kinderporno er bekeken wordt. Natuurlijk vinden onze kinderen het jammer, maar ze accepteren het.” Ooit mogen haar meiden wel ­logeren, zegt ze. Maar pas als ze het gevoel heeft dat het weerbare en alerte kinderen zijn. Misschien als er kamp is, in groep 8. “Maar nu is dat nog mijn grootste nachtmerrie. Ik snap dat logeren ook leuk is en ik vind het heel jammer dat er mensen zijn die dit mijn ­kinderen ontnemen. Maar voorlopig gaan ze nergens heen. De wereld is gewoon niet te vertrouwen.”
Misschien staan logeerpartijtjes ook wel een tikje in ­contrast met onze hedendaagse opvoedstijl. We doen niet zomaar wat, we zijn Actief Betrokken Ouders. We denken altijd mee, leggen uit, moedigen aan, troosten waar nodig, ­vragen door, laten onze baby liefst zo lang mogelijk naast ons ­slapen. En dat kind dan ineens volledig loslaten? Hier heb je een tandenborstel en een schone onderbroek, tot ­morgen? Voor sommige ouders voelt dat best gek. Kleintjes horen gewoon lekker in hun eigen bed, vinden zij.

OOK LEERZAAM
Natuurlijk moet je een kind dat beschermd is opgevoed, niet ineens laten logeren, zegt pedagoge Tischa Neve. “Beter is het om dat langzaam op te bouwen. Eerst een paar keer een middagje gaan ­spelen, zorgen dat de omgeving vertrouwd wordt, dan misschien een paar keer samen gaan slapen bij vrienden of opa en oma.” Logeren hóéft niet, hè, zegt ze erbij. Zeker voor baby’s of peuters is dat echt niet nodig voor hun ontwikkeling. “Maar het kán wel, bij mensen die vertrouwd zijn en die je vertrouwt. En het kan ook heel leuk zijn voor kinderen, zeker zo halverwege de basisschool. Dan zijn ze gewend om zelfstandig de hele dag op school door te brengen, waar ook andere regels gelden.” Bovendien zijn logeerpartijtjes een fijne uitvinding voor ouders die altijd maar alle ballen in de lucht proberen te houden: even een avondje rust, een weekendje weg, of wat meer tijd om op je andere kind te focussen. Neve: “Dus ja, ik zou kinderen zeker laten logeren.”
Eens, vindt Daphne (34). “Mijn kinderen gaan sinds ze zeven zijn elk jaar een week op scoutingkamp. Het zijn fantastische ervaringen, waar ze een jaar lang op kunnen teren. Ik denk niet eens na over de ­potentiële kans op misbruik. Dat is in mijn ogen hetzelfde als ouders die hun kind niet laten fietsen vanwege de angst op een ongeluk in het verkeer.” Dat ouders bang zijn voor misbruik, snapt Daphne uiteraard. “Maar ik denk dat de boodschap die we aan onze kinderen moeten meegeven, is: de meeste mensen deugen.”
Ik wil mijn kinderen ook niet vanuit angst opvoeden. Maar ik zou mezelf voor mijn kop slaan als achteraf blijkt dat het toch is misgegaan. Want dat is natuurlijk het rottige: je bent altijd te laat. Is logeren verbieden dan toch niet beter? Een klein offer voor een heel leven?
Nee, zegt pedagoge Belle Barbé, gespecialiseerd in seksuele opvoeding. “Dat is nou juist het probleem: je kúnt je kind niet honderd procent beschermen tegen misbruik. Want wat doe je dan met sport, school, zwemles en de opvang, allemaal plekken waar ook misbruik zou kunnen voorkomen?” Bijkomend risico is volgens Barbé dat we het ouders die slaap­feestjes wél goed vinden aanrekenen wanneer er toch iets ellendigs gebeurt. Zo van: had je maar niet zo stom moeten zijn. Ouders moeten nooit de schuld krijgen, alleen de daders. Verbieden creëert bovendien schijnveiligheid. “Een verbod geeft je een gevoel van controle, maar die controle heb je nooit echt. Pijnlijk, maar waar.”
Zo’n logeerverbod vermindert dus niet het risico, maar alleen je eigen angst, benadrukt Barbé. Maar: doe vooral wat het beste voelt. “Schiet je als ouder in de stress van een slaapfeestje? Dan ga je er gewoon niet in mee.”