‘Als alcohol nu zou worden uitgevonden, zou het op de lijst van verboden middelen terecht kunnen komen’

Een zonnig terras, ergens in een charmant Frans vakantieoord. Samen met vrienden vieren dat je een nieuwe baan hebt. Het moment dat je ein-de-lijk thuiskomt na een bloedirritante dag vol treuzelende kinderen, lastige buren en vertraagde treinen. Stel hè, je hebt op zo’n moment een glas voor je neus. Wat schenk je jezelf dan in? Dikke kans dat je nu een boterige chardonnay, glas champagne of fris biertje visualiseert – alcohol is niet voor niets de perfecte sparringpartner als je wilt relaxen of juist in de lampen wil hangen. Het is alleen nogal jammer dat het óók het risico op kanker vergroot, vol loze calorieën zit, helse katers kan veroorzaken en je lever naar de gallemiezen helpt.
Dat alcohol niet goed is voor ons lijf en brein, weten we al een hele poos. Maar had het niet ook gewoon wat minder lekker kunnen zijn? In het jaar zevenhonderd voor Christus zag de Griekse dichter Hesiodos al hoe we in een spagaat zitten vanwege die splitsing tussen lekker en ongezond. Hij noemde de druiven waar wijn van werd gemaakt een geschenk, maar zei ook dat ‘Drankhersenen en tong van vorm verandert.’ Iedereen die ooit met een houten hoofd wakker geworden is de ochtend na een feest, terwijl beelden van een kansloze versierpoging bij die knappe collega door het hoofd razen, kan zich hier ongetwijfeld moeiteloos in verplaatsen.
Helemaal niet zo vreemd dus, dat de een na de ander mindert met alcohol, stopt, of ieder jaar een alcoholvrije maand inlast. En ook buiten Nederland groeit het aantal deel- of geheelonthouders. Denk je aan het Verenigd Koninkrijk, dan denk je aan pubs en enorme pullen Guinness. Maar zelfs daar bleek eerder dit jaar dat een kwart van de bevolking zegt geen druppel meer te drinken. Ze zitten er zelfs op het laagste niveau van alcoholinname sinds 1990. In ons eigen land raast bij bierkoning Heineken ondertussen de ene reorganisatie over de andere heen; er verdwijnen honderden banen op het hoofdkantoor in Amsterdam. Daar zijn ze waarschijnlijk wat minder blij met het feit dat het aantal overmatige en zware drinkers sinds 2001 is gehalveerd, zoals de Stichting Verantwoorde Alcoholconsumptie uit cijfers van het CBS en het RIVM concludeert.

Deze ontwikkeling kreeg begin dit jaar een extra push, toen de ­resultaten van een onderzoek door onder andere Kankercentrum Nederland en het Trimbos Instituut bekend werden. Als Nederlanders vanaf 2032 twee glazen alcohol per week minder drinken, zo lieten die zien, voorkomt dit gemiddeld 427 kankerdiagnoses per jaar. Ook hun ­opsomming van de kankersoorten die beïnvloed worden door alcohol, was niet mals (hou je vast): mondkanker, keelkanker, strotten­hoofdkanker, leverkanker, slokdarmkanker, endeldarm- en dikkedarmkanker, borstkanker, maag- en alvleesklierkanker. Over het algemeen geldt: hoe hoger het alcoholgebruik, hoe groter het risico. Maar er is geen veilige ondergrens. Dus, helaas helaas, het sprookje dat we onszelf jaren hebben verteld, over dat een of twee glazen rode wijn per dag gezond zouden zijn, kan officieel door de gootsteen gespoeld worden.
De stoere man die alcoholvrij bier altijd ‘voor sukkels’ noemde, de collega die standaard als eerste op donderdagmiddag naar de borreltafel rende; zelfs de grootste alcoholliefhebbers lijken nu open te staan voor een nul-punt-nulletje. De lijst met nadelige gevolgen wordt simpelweg te lang.

DIKKE PENS
Een oproepje op social media met de vraag wie is geminderd of gestopt met alcohol en me daar wat over wil vertellen, levert talloze reacties op. Het is duidelijk: als je eenmaal om bent, wil je je enthousiasme blijkbaar heel graag delen. Zoals Linde, die stopte met drinken om af te vallen. “Een diëtist raadde het me aan en inmiddels ben ik al ­acht­enhalve kilo kwijt. Ik dronk niet dagelijks, maar er gingen toch wel iedere week meerdere speciaalbiertjes doorheen. Als er een feestje is drink ik nog weleens wat, maar echt een stuk minder dan eerst. Gelukkig wordt het tegenwoordig meer geaccepteerd als je een alcoholvrij drankje bestelt.”
Waar het bij haar bewust ging, stopte Carin min of meer per ongeluk met alcohol. “Ik voelde me vaak neerslachtig en het begon me op te vallen dat dat erger was als ik een paar glazen wijn had gedronken. Toen heb ik met mezelf afgesproken alleen nog te drinken als ik het écht de moeite waard vond en er heel veel zin in had. De laatste keer was op de verjaardag van een vriendin, waar ze in de kroeg glutenvrij bier hadden. Dat gebeurt niet zo vaak en ik kan niet goed tegen gluten, dus toen dacht ik: kom maar op. Maar de dag erna was meteen dat ­neerslachtige gevoel weer terug. Sindsdien heb ik al een jaar niks meer gedronken. Ik slaap beter en heb minder last van mijn cyclus. Wat ik soms wel mis is het sociale aspect van alcohol. En het zou fijn zijn als de keus voor iets anders wordt genormaliseerd. Maar verder voel ik me er een stuk gelukkiger bij.”
Dat is hartstikke logisch, aldus arts Sigrid Sijthoff. Met Kick your Habits, een instelling voor verslavingszorg, werkt ze met mensen die zelf vinden dat ze te veel drinken. “Het nadelige effect van alcohol is bij vrouwen nog groter dan bij mannen. Ons lichaam is kleiner en onze lever is dat dus ook. Het duurt langer voordat het vrouwelijk lichaam alcohol ­verwerkt heeft. Daarom wordt voor ons vier glazen per avond al gezien als een binge. Bovendien kan het onze hormonen in de war brengen, met verslechterde vruchtbaarheid en overgangsklachten tot gevolg.”