Met poppen spelen en later een bijbaan als oppas: Sterre van Wijlen wist al op jonge leeftijd dat ze een zorgzaam type is. Ooit moeder worden stond dan ook hoog op haar wensenlijst. Toen ze bijna zes jaar geleden de diagnose botkanker kreeg, kwam niet alleen zij zelf, maar ook die kinderwens in gevaar.
“Met de chemo die ik kreeg was er een groot risico op onvruchtbaarheid”, deelt ze met LINDA.meiden.
“Ik speelde vroeger al veel met poppen. Op de basisschool droomde ik ervan om juf te worden en toen ik een tiener was, ging ik oppassen op kleine kinderen. Die zorgende rol paste goed bij me en vond ik leuk”, begint Sterre. “Hoewel ik er toen nog niet mee bezig was om moeder te worden, was het wel altijd duidelijk dat ik dat ooit wilde.”
Op haar zeventiende kwam die wens op losse schroeven te staan. “Ik kreeg rugklachten en uit onderzoek bleek dat ik een tumor had: een Ewingsarcoom, een vorm van botkanker. Daarna ging alles ineens snel. Op dinsdag kreeg ik de officiële diagnose, op vrijdag moest ik aan mijn eerste chemo beginnen. Er werd me in hetzelfde gesprek gevraagd of ik een kinderwens had, want de behandeling die ik kreeg geeft een hoog risico op onvruchtbaarheid.”
Ze vervolgt: “Er kwam veel op me af. Beter worden was mijn prioriteit, maar dat mijn kinderwens in gevaar kwam, vond ik heel moeilijk. Door de chemo kon mijn eicelvoorraad sterk verminderd worden, waardoor ik zeer vervroegd in de overgang kan raken. Het was zelfs een mogelijkheid dat de behandeling ervoor zou zorgen dat mijn menstruatie nooit meer terug zou komen. Dat is veel om te verwerken als je zeventien bent én net te horen hebt gekregen dat je kanker hebt.”
Laura (20) had botkanker: 'Na operatie werd ik wakker zonder linkerbeen'
Omdat Sterre zo snel mogelijk met haar kankerbehandeling moest beginnen, was er geen tijd om eerst eitjes in te vriezen. De artsen stelden voor om een van haar eierstokken operatief te verwijderen en in te vriezen. “Dit gebeurde na mijn eerste chemo, toen ik voldoende was opgeknapt. Het is een behandeling die nog in ontwikkeling is, dus niemand weet hoe succesvol het later zal zijn. Toch wilde ik alles aangrijpen wat misschien zou kunnen helpen.”
Ze halen hierbij de eierstok weg, snijden het weefsel in stukjes en vriezen het in. “Als ik vervroegd in de overgang kom, plaatsen ze stukjes eierstokweefsel terug om mijn menstruatie op te wekken.”
Na een intens behandeljaar met chemotherapie, bestraling en operaties was Sterre’s tumor verdwenen. Dit was pas het begin. “Ik was helemaal afgebroken en moest nog een jaar intensief revalideren voordat ik weer aan een studie kon beginnen of überhaupt gewoon kon leven als iemand van mijn leeftijd.”
Pas twee jaar na haar diagnose voelde Sterre mentaal de ruimte om opnieuw naar haar vruchtbaarheid te kijken. Tijdens een afspraak met de gynaecoloog hoorde ze onverwachts dat ze alsnog in aanmerking kwam voor het invriezen van eicellen, omdat haar menstruatie was teruggekeerd. “Die kans heb ik meteen gegrepen.”
Ze maakte zich op voor haar eerste ronde invriezen, inclusief het rijpen van de eicellen met behulp van hormonen en een punctie om de eitjes uit de eierstok te halen. “Dat is een kostbare behandeling, maar fysiek ook heel zwaar. Uiteindelijk was de uitkomst één eitje, terwijl het gemiddelde tussen zeven en tien rijpe eicellen ligt. Het werd afgeraden om nog een ronde te doen.”
Jaren later besloot Sterre opnieuw het gesprek over haar vruchtbaarheid aan te gaan. “Ik wilde weten waar ik aan toe was en wat mijn kansen nog waren. Tijdens de afspraak werden al mijn vragen beantwoord én kreeg ik te horen dat ik opnieuw in aanmerking kwam voor het invriezen van eitjes. Ik heb meteen twee rondes gedaan (in Nederland krijg je in totaal drie rondes ivf vergoed door de verzekering, red.). Deze waren succesvoller dan de eerste: ik heb nu zeven eitjes in de vriezer liggen. Het is niet veel, maar het is iets.”
Op dit moment is Sterre niet actief bezig met het vervullen van haar kinderwens. “Ik ben een doodnormale twintiger, dus het is niet iets waar ik veel mee bezig ben. Toch denk ik er waarschijnlijk wel meer over na dan leeftijdsgenoten. Als je zo ziek bent geweest als ik en zo’n zwaar behandeltraject achter de rug hebt, wordt het aangeraden om vroeg moeder te worden. Er komt een onbewuste druk te staan op het verloop van je leven, maar ik wil me daar niet door laten sturen. Op dit moment is het ouderschap nog niet aan de orde voor mij. Ik wil het gewoon op zijn beloop laten gaan en het niet volledig uitstippelen.”
Ze vervolgt: “Natuurlijk schieten er wel gedachtes door mijn hoofd: wat als ik geen moeder kan worden? Dat maakt me bang. Ik vind het toch iets vrouwelijks om vruchtbaar te zijn en een kind op de wereld te kunnen zetten. Die onzekerheid over mijn vruchtbaarheid maakt wel dat ik me niet altijd op en top vrouw voel; wel vrouw, maar eentje met haken en ogen.”
Edelin was 14 toen ze zwanger werd, nu is haar zoon 11 jaar: 'Samen opgegroeid'
Ondanks de onzekerheid over haar toekomst als moeder, probeert Sterre positief te blijven. “Ik zie het vanzelf wel. En ja, ik heb een grote kinderwens. Ik vind het fijn om hierover na te denken en te fantaseren; het maakt me vrolijk. Maar als ik er iets dieper in duik, dan wankelt die positiviteit nog weleens. Word ik er verdrietig van? Soms, maar ik vind dat niet per se iets slechts. Juist ook die emoties onder ogen komen, zorgt ervoor dat ik het een plekje kan geven. Door alleen maar een rooskleurig beeld te schetsen, zou ik toekomstige teleurstelling alleen maar uit de weg gaan. En uiteindelijk doe ik mezelf daar ook geen plezier mee.”
Voor nu staat haar kinderwens dus nog even in de koelkast. “Ik wil gewoon zoals mijn leeftijdsgenoten zijn: studeren, leuke dingen doen en genieten van mijn relatie. Hoe het er in de toekomst uit gaat zien, daar heb ik geen invloed op. Dus het is fijn dat het daar nu niet de hele tijd over gaat.”
Onlangs deelde Sterre haar verhaal met Stichting Kinderen Kankervrij (KiKa). Dit deed ze om ook de late effecten van kankerbehandelingen onder de aandacht te brengen, naar aanleiding van een nieuw onderzoek van KiKa. “Genezen staat altijd op één, maar daarna begint er nog een heel ander proces. Er wordt weinig gesproken over de impact die behandelingen later nog kunnen hebben, bijvoorbeeld op vruchtbaarheid. Terwijl dat ook onderdeel is van je toekomst.”
Suzan werd onvruchtbaar door kanker: 'Vond het vreselijk dat ik mijn ouders geen kleinkinderen kon geven'
Misha is freelance online redacteur bij LINDA.meiden. Ze is geboren en getogen in Rotterdam, maar verhuisde negen jaar geleden naar Amsterdam. Ze heeft een haat-liefderelatie met haar roze iPhone, die ze regelmatig verruilt voor haar e-reader. Haar favoriete genre? Romance.
