Bonita ervaart derealisatie: 'Van het ene op het andere moment voelt alles om me heen nep'

Alsof alles nep is

“Ik zei vroeger altijd tegen de dokter dat het voelde alsof ik ineens in een film zat. Alsof ik door een televisiescherm naar de wereld keek. Het lijkt wel of er in mijn brein een knop omgaat, waardoor alles om me heen ineens nep voelt. Ik ben er nog wel, maar tegelijkertijd voelt het alsof ik even uitcheck.

En dat kan op de gekste momenten gebeuren. Tijdens mijn stage, in de bus of wanneer ik in een drukke ruimte ben. Het begint heel plotseling. Alles wat ik zie, voelt onwerkelijk. Tegelijkertijd ben ik me er heel bewust van dat het gebeurt. Meestal duurt zo’n moment maximaal twintig minuten. Het begin is als een knop die wordt omgezet, maar terugkeren naar de realiteit gaat juist heel geleidelijk.”

Onderzoeken

Bonita herinnert zich niet meer wanneer ze dit voor het eerst meemaakte, maar wel dat ze er als zevenjarig meisje regelmatig last van had. “Ik weet nog dat ik met een vriendinnetje in de speeltuin was toen het weer gebeurde. Iedereen om me heen raakte in paniek. Mijn vriendin haalde mijn ouders erbij en die kwamen aanrennen.”

Haar ouders besloten met Bonita naar de huisarts te gaan. “We werden verwezen naar het ziekenhuis. Daar kreeg ik allerlei onderzoeken, waaronder een MRI, een slaaponderzoek en testen op epilepsie. Ook moest ik een paar dagen een kastje dragen om mijn hart te controleren. Maar er kwam niets uit. Artsen konden geen lichamelijke oorzaak vinden en er leek geen direct gevaar te zijn, dus kreeg ik te horen dat ik ermee moest leren leven.”

Ze vervolgt: “Dus dat deed ik. De aanvallen, zoals ik ze noem, werden zo normaal dat ik er op een gegeven moment niet eens meer vertelde. Als het gebeurde, trok ik me gewoon terug. Mensen merkten er nauwelijks iets van.”

Derealisatie

Pas jaren later hoorde Bonita voor het eerst een mogelijke verklaring voor haar ervaringen. “Drie of vier jaar geleden luisterde ik naar de podcast Sowhat?!, waarin iemand vertelde over derealisatie. Diegene beschreef precies wat ik al mijn hele leven ervaar. Ik stuurde het meteen naar mijn moeder: ‘Dit is waarvoor ik vroeger naar het ziekenhuis ging’.”

‘Bij derealisatie ervaart iemand de wereld om zich heen als onwerkelijk bijvoorbeeld alsof diegene in een droom leeft of alsof de wereld niet echt is, alsof prikkels niet binnenkomen. Mensen of voorwerpen worden bv ervaren als onecht, als een droom, wazig, levenloos of visueel vervormd’, schrijft MIND.

Na de podcast is Bonita gaan googelen en kwam ze steeds meer verhalen tegen van mensen die hetzelfde meemaken. “Dat was echt een wauw-moment. Ik had mezelf vroeger weleens afgevraagd of ik gek was. Dan is het ontzettend fijn om te ontdekken dat je niet de enige bent.”

Bonita heeft nooit een officiële diagnose gekregen. Op basis van herkenbare verhalen en omschrijvingen vermoedt ze dat haar ervaringen onder derealisatie vallen. “Ik heb niet de behoefte om alsnog een diagnose te krijgen. Het staat mijn leven niet in de weg en soms heb ik er maandenlang geen last van. Het is goed zo. Ik vind het vooral fijn dat ik er nu een naam voor heb.”

Tekst loopt door onder de post.

Angstig

Hoewel de twintiger inmiddels gewend is aan de momenten waarop haar omgeving onwerkelijk aanvoelt, was dat vroeger anders. “Toen ik zestien was, ging ik een keer uit met vriendinnen en gebeurde het weer. Gelukkig was er een vriendin bij die me al lang kende. Ik zei gewoon: ‘Ik heb het weer’. Dan wist zij dat ik even uit de drukte moest. Wat frisse lucht en water hielpen me om weer rustig te worden.

Vroeger was ik soms bang dat het gevoel nooit meer zou verdwijnen. Nu heb ik dat eigenlijk niet meer. Ik weet uit ervaring dat het vanzelf overgaat. Als ik er veel aandacht aan besteed, kan ik er juist angstiger van worden. Daarom probeer ik gewoon door te gaan met wat ik aan het doen ben.”

Bonita merkt dat stress en drukte haar ‘aanvallen’ kunnen uitlokken, al is de aanleiding niet altijd duidelijk. “Soms kan een normale situatie ineens intens nep voelen. Terwijl ik een andere keer nog een beetje op de grens tussen de realiteit en dat onwerkelijke gevoel zit.”

Niet de enige

Bonita besloot haar verhaal ook op TikTok te delen. Vooral de reacties maakten indruk. “Ik kreeg zoveel berichten van mensen die dit ook ervaren, maar nooit wisten wat het was. Sommigen waren net als ik bij allerlei dokters geweest zonder antwoord te krijgen. Anderen vertelden dat ze er ontzettend angstig van werden.

Ik besef dat ik geluk heb dat ik er relatief weinig last van heb. Sommige mensen ervaren het veel langer of heftiger dan ik. Ik kan me nauwelijks voorstellen hoe het moet zijn om dagenlang in dit gevoel vast te zitten. Het helpt mij om te bedenken dat het een tijdelijke, andere staat van bewustzijn is. Ik hoef er niet tegen te vechten. Maar ik weet ook dat die gedachte voor iemand anders misschien niet voldoende is.

Wat ik vooral hoop is dat mensen die zich hierin kunnen herkennen, weten dat ze niet alleen zijn. Dat was voor mij uiteindelijk de fijnste ontdekking. Na al die jaren had ik eindelijk woorden voor iets wat ik nooit goed kon uitleggen.”