De uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen zijn bekend. LINDA. spreekt Floor Doppen (30), politiek verslaggever van RTL Nieuws over de campagnetijd én de verkiezingsuitslag. Wat valt op, wat zegt de uitslag over de behoeften van Nederlanders én hoe nu verder?
Floor: “De lokale politiek heeft gezegevierd.”
Met de landelijke verkiezingen nog vers in het geheugen ging Nederland 18 maart naar de stembus om te stemmen over het beleid in hun gemeente. Hoewel er gevreesd werd voor een historisch lage opkomst gingen dit jaar volgens de laatste cijfers (53,7 procent) net wat meer Nederlanders naar de stembus dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2022 (50,9 procent).
De onverwacht hogere opkomst betekent dat zowel de kersverse minister-president Rob Jetten als burgemeester van Rotterdam Carola Schouten binnenkort gaat abseilen van de Euromast – zoals zij eerder beloofden om zo meer Nederlanders te verleiden naar de stembus te gaan.
Carola Schouten werd jong moeder: 'Ik nam mijn zoontje mee naar studentenfeestjes'
Burgers stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen voor de plannen in hun gemeente, toch overlapten de belangrijkste thema’s van deze verkiezingen veelal met die van de landelijke verkiezingen.
“Zo was ‘wonen’ in veel gemeenten het belangrijkste thema, maar ook ‘asiel en migratie’ en ‘veiligheid’. Je stemt tijdens de gemeenteraadsverkiezingen eigenlijk over alles in je stad of dorp, wat je ziet of hoort zodra je je voordeur uitloopt. Die thema’s overlappen dus met wat Nederlanders landelijk ook belangrijk vinden. Want ook al bepalen gemeenten zelf niet hoeveel er gebouwd mag worden, zij gaan wel over hoeveel koopwoningen of sociale huurwoningen er worden gebouwd in jouw gemeente.”
In de meeste gemeenten waren het de lokale partijen die het hoogst aantal zetels behaalden. “We kunnen wel zeggen dat de lokale partijen hebben gewonnen.” Volgens Floor is die uitslag tekenend voor het vertrouwen in de landelijke politiek. “Kiezers zijn zoekende en hebben dus behoefte aan een partij die echt naar hen luistert.”
En daar speelden lokale partijen tijdens de campagneperiode al op in. “Lokale partijen zijn én waren al heel lang zichtbaar. Een goed voorbeeld is Hart voor Den Haag, de partij van Richard de Mos. Zij zijn het hele jaar door zichtbaar op straat en gaan in gesprek met bewoners in de buurt.”
Floor omschrijft de verkiezingen daarom als ‘de gemeenteraadsverkiezingen van de lokale partijen’. “Nederlanders hebben het vertrouwen dat er een nieuwe wind door hun dorp zal gaan razen. In hun ogen gaan de lokale partijen het echt anders doen. Mensen zijn het vertrouwen enigszins kwijtgeraakt in de gevestigde politiek, zij stemmen liever op een partij met een nieuwe blik op de toekomst.”
Anders dan bij de landelijke verkiezingen spreekt bijna geen één partij van een opmerkelijk tegenvallend resultaat. Volgens Floor komt dat ook omdat elke landelijke partij overal wel wat verkiezingswinsten heeft geboekt. “Daardoor kunnen zij makkelijk de focus leggen op de gemeente die voor hen goed uitkomt. Daardoor leek het hier vanochtend in Den Haag alsof bijna alle partijen hadden gewonnen.
Daarnaast zijn ze vooral blij dat ze niet gigantisch hebben verloren en dat er geen hele grote klappen zijn uitgedeeld. Grote landelijke partijen waren bang dat deze gemeenteraadsverkiezingen een soort referendum zouden worden: dat de kiezer ontevreden zou zijn over de huidige coalitieafspraken en dit zichtbaar zou zijn in de verkiezingsuitslag. Dat lijkt nu dus uit te blijven.”
Terwijl de eerste verkiezingsuitslagen binnendruppelden, haalden verschillende politici openbaar opgelucht adem. Zo lieten sommigen van zich horen op X. Dilan Yesilgöz (VVD): ‘Van Waalwijk tot Dronten, van Laren tot Aalsmeer tot Oostzaan, van Noardeast-Fryslân tot De Ronde Venen, van Alblasserdam tot Hilvarenbeek en verder het land in: zó mooi!’.
Ook Henri Bontenbal (CDA) is tevreden: ‘Wat een prachtige uitslag! Op sommige plekken blijven we gelijk, op sommige plekken stijgen we wat en op sommige plekken worden we zelfs de grootste.’ D66 is ook positief: ‘Meer dan 100.000 stemmen winst in heel Nederland!’
D66, VVD en CDA willen een minderheidskabinet vormen
Hoewel deze gemeenteraadsverkiezingen geen grote verliezers kent, zijn er wel degelijk winnaars. Volgens Floor mag voormalig Tweede Kamerlid en wethouder van Den Haag Richard de Mos zich namens de partij Hart voor Den Haag de grote winnaar noemen. Met een monsterzege van 16 zetels is zijn partij veruit de grootste in Den Haag. De Mos legde eerder z’n werkzaamheden neer vanwege een corruptieonderzoek, maar werd in hoger beroep vrijgesproken. “Dat hij na -zoals hij het zelf noemt: ‘zes jaar uitsluiting’ – 16 zetels haalt is toch wel opmerkelijk.”
Volgens Floor bedrijft De Mos – zoals de partij het zelf noemt – ‘ombudspolitiek’ waarbij van dichtbij naar de problemen van burgers wordt geluisterd. “Hij ging echt op straat in gesprek met kiezers en heeft bijna een heel jaar campagne gevoerd. En dat werpt z’n vruchten af, zijn partij is bijna verdubbeld. Het laat zien dat mensen waarderen dat je zichtbaar bent. Hij heeft grote dingen beloofd. Het is nu afwachten of hij deze beloften waar gaat maken, het vertrouwen is er in ieder geval.”
Doppen volgt als politiek verslaggever de Nederlanders politiek op de voet. Voor haar is de onverwachte hogere opkomst toch wel een ‘klein lichtpuntje’ van de dag. “Nog steeds niet hoog, maar het laat zien dat er een omkering is gemaakt als het gaat om het vertrouwen in de democratie. Ik ben blij dat het aantal kiezers niet lager is uitgevallen.” Ze kijkt terug op verkiezingen waarbij ‘de lokale politiek heeft gezegevierd’.
“In veel dorpen en steden bestaat de gemeenteraad in de toekomst uit uiteenlopende partijen. Zij moeten nu aan de bak: overal worden de komende tijd – zoals na de landelijke verkiezingen – coalities gezocht en samenwerkingen gesmeed. En daar komen nieuwe plaatselijke besturen uit.”
De hele maand maart lees je op LINDA.nl/PAULINE alles wat gasthoofdredacteur Pauline Wingelaar belangrijk vindt.
'Je kunt het nooit goed doen': waar de (online) haat tegen vrouwelijke politici vandaan komt
Julot is nieuwsverhalenredacteur bij LINDA.nl. Ze houdt zich bezig met verhalen over het laatste nieuws – van wetsvoorstellen en het duiden van (mis)informatie met experts tot de persoonlijke verhalen. Geen werkdag is voor haar hetzelfde en dat is precies wat zij zo leuk vindt.
