Zakgeld, spaargeld of kleedgeld. Het is belangrijk dat je kind op jonge leeftijd leert omgaan met geld. Maar hoe doe je dat? En wat zijn de spelregels als het gaat om geld?
LINDA. vraagt het aan Annette Groen (56), jongerenexpert en onderzoeker bij het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting).
Wanneer begin je met het geven van zak- of kleedgeld?
“Als je kind een jaar of zes is en er voorzichtig gerekend wordt op school. Voer zakgeld in op een regelmatige basis, begin wekelijks. Later kan dit op maandelijkse basis, maar jonge kinderen kunnen overzicht lastig vinden. Een maand is dan best lang. Stap in ieder geval over naar maandelijks zakgeld nog voor je kind naar de middelbare school gaat.”
Is het verstandig om je kind zak- of kleedgeld te geven?
“Sparen, geld uitgeven in de winkel of geld terugkrijgen. Als je de waarde van geld wil leren kennen dan zul je ermee aan de slag moeten. Je leert ook niet fietsen door bij je moeder of vader achterop te blijven zitten. Zakgeld is leergeld en dat gaat met vallen en opstaan. ‘Foutjes’ horen bij het leren omgaan met geld. Je leert dat kwaliteit geld kost en dat prulletjes snel kapotgaan. Laat ze het maar ervaren.
Het is verstandig geld los te koppelen van emotie, het is daarom geen middel om te straffen. Geef het afgesproken bedrag op maandelijkse of wekelijkse basis en op dezelfde dag. Zo weet je kind waar het aan toe is en hoeft het ondanks discussies of ruzies geen angst te hebben om te vragen naar het zakgeld.”Leren omgaan met geld gaat – zeker in het begin – gepaard met ‘foutjes’, belangrijk is dus om niet te straffen wanneer het fout gaat.
Een mooi moment is bijvoorbeeld op vakantie. Kinderen gaan croissants halen met de meegegeven betaalpas en komen vervolgens met allemaal andere leuke dingen terug. Dan kun je zeggen: ‘Die betaalpas meegeven doen we niet meer’, maar je kunt het ook zien als leermoment. Misschien kun je samen die andere dingen terugbrengen. Het is belangrijk dat je kind de ruimte voelt om eerlijk toe te geven wanneer het fout gaat.”
Zo bespreek je financiën met je partner: 'Hou een toekomstgesprek'
Wat als je kind zegt niet rond te komen?
“Ga met je kind in gesprek, dat geldt überhaupt voor geldzaken. Vraag waarom hij of zij graag iets wil hebben en of je kind weet hoelang er voor gespaard moet worden. Je zou ook samen kunnen kijken of je iets kunt verkopen op bijvoorbeeld Vinted of Marktplaats. Of je kunt ervoor kiezen om wel iets bij te leggen.”
Hoeveel zak- of kleedgeld geef je?
“Dat is natuurlijk per situatie verschillend. Om in kaart te brengen wat andere leeftijdsgenoten krijgen, kun je zeker eens rondvragen en het er met andere ouders over hebben. Daarna kun je bepalen wat ‘veel’ of ‘weinig’ is. Het ligt eraan wat je erover afspreekt. De een vindt zakgeld een leuke besteding voor een paar snoepjes en de ander voor cadeautjes voor klasgenoten. Je bepaalt de hoogte van het zakgeld aan de hand hiervan en van de leeftijd van je kind. Het is maar net welke visie je erop nahoudt.”
Het Nibud doet regelmatig onderzoek naar zakgeld onder kinderen. Uit het Nibud Kinderonderzoek in 2023 komt naar voren dat kinderen wanneer zij zes jaar oud zijn 1,20 tot 2,30 euro zakgeld krijgen per week. De hoeveelheid zakgeld stijgt met de leeftijd. Zo krijgt een kind dat de basisschool verlaat (12 jaar) gemiddeld 2,60 tot 4,70 euro zakgeld per week.
Een kind dat naar de middelbare school gaat krijgt gemiddeld 20 tot 22 euro zakgeld per maand. Op achttienjarige leeftijd is dat gemiddelde gestegen naar 40 tot 50 euro. Hoeveel ouders zelf te besteden hebben en waarvoor het kind het geld moet gebruiken bepaalt de hoogte van het zakgeld. Uit het Rapport Betaalgedrag scholieren (2025) komt naar voren dat een doorsnee middelbare scholier gemiddeld 50 euro aan kleedgeld ontvangt per maand.”
Wat is het verschil tussen zakgeld en kleedgeld?
“Zakgeld is bedoeld voor van alles en nog wat, kleedgeld alleen voor kleding. Het is maar net wat je erover afspreekt. Kleedgeld is echt gelabeld geld waardoor je je kind leert om te gaan met een budget voor een bepaald doel. Maar ook hoe je hiervan rond kunt komen. Je kind kan wel een dure merkbroek willen kopen, maar dan is dat wel een paar maanden sparen.
Door gelabeld geld leert je kind zichzelf te begrenzen. Wil je duurdere spullen kopen? Dan zul je er meer voor moeten doen. Kleding is een mooie aanleiding om hiermee te oefenen. Maar dit kan ook met persoonlijke verzorging of cadeaus.”
Europapa en -mama: zoveel zakgeld geven ouders in Nederland gemiddeld aan hun kind
Hoe pak je het aan als je meerdere kinderen hebt in verschillende leeftijden en met verschillende behoeften?
“De behoeften per kind kunnen sterk van elkaar verschillen. Je hebt spenders en spaarders. Het ene kind geeft te weinig uit en wil je juist stimuleren om eens geld uit te geven, het andere kind heeft moeite om iets over te houden. Het is goed om daar rekening mee te houden.
Dat de hoeveelheid zakgeld of kleedgeld verschilt tussen broers en zussen met een verschillende leeftijd, is iets dat erbij hoort. Het allerbelangrijkste is dat geldzaken openlijk besproken worden en dat je kind kan aangeven als hij of zij moeite heeft met rondkomen. Het is in de regel verstandig om niet af te wijken van het afgesproken bedrag, zodat je kind leert om niet meer uit te geven dan wat er binnenkomt. Maar je kunt hierover wel in gesprek gaan door samen te kijken wat je kind uitgeeft.”
Kun je zakgeld beter contant geven of via een rekening?
“Het is belangrijk om met elke geldsoort om te kunnen gaan, van het uitgeven van contant geld tot het betalen met een betaalpas. Daarom is het goed om te beginnen met contant geld, maar je kunt vrij snel overstappen naar een digitale rekening met een betaalpas.
Het is belangrijk dat je kinderen ongeveer twee jaar voor ze naar de middelbare school gaan, goed overweg kunnen met een online betaalrekening. ‘Betaalpijn’ is goed zichtbaar in een bankapp en wat minder bij contant geld. Dat kan voelen als gratis geld.”
Hoe ga je om met tikkies en achteraf betalen?
“Ook staan kinderen voor verschillende digitale uitdagingen zoals tikkies en achteraf betalen. Dat kan spanning opleveren. Hoe ga je ermee om als je niet wordt terugbetaald? En voor welk bedrag stuur je een tikkie? Het is goed om het daarover te hebben.”
Ook Klarna is voor jongeren onder de achttien jaar een uitdaging, al mogen zij officieel nog niet gebruikmaken van het achteraf te betalen. Zo kwam uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) naar voren dat maar liefst 600.000 minderjarigen in 2023 een transactie deden door achteraf te betalen. “Dat is schokkend. Praat daarover en kijk mee op de rekening van je kind.”
Als je een rekening opent voor je kind mag je meekijken tot 18 jaar. Wat vindt u daarvan?
“Heel verstandig. Overzicht houden is vaak een issue. Wordt je kind ouder? Dan komt er vaak ook nog een bijbaan bij. Een saldocheck lukt vaak nog wel, maar er wordt vaak geld vergeten. Denk aan contant geld dat ze nog ergens hebben liggen of een bepaald kledingstuk dat teruggebracht moet worden. Het ene kind is daar beter in dan het andere kind. Door mee te kijken kun je samen overzicht creëren.”
Sparen voor je kind, ja of nee?
“Naast het geven van zak- of kleedgeld kun je ervoor kiezen om voor je kind te sparen. Je zet dan een bepaald bedrag aan de kant om uitgaven in de toekomst te kunnen dekken. Denk aan het betalen van een rijbewijs, studie of reis. Maar doe dat alleen als je budget dat toelaat. Als je in staat bent om te sparen voor je kind, zou dat zeker helpend kunnen zijn. Ook kun je het op een rekening zetten voor als je kind achttien jaar wordt.”
Vertel je je kind over het gespaarde bedrag?
“Dat is wisselend. De een houdt het voor zichzelf, de ander is er open over. Hoe je omgaat met geld ligt niet ver van de wijze af hoe je opvoedt. Doe wat je fijn vindt en bepaal hoe je er zelf in staat.”
De hele maand april staat LINDA.nl in het teken van geld. Onder de noemer ‘fix je financiën’ delen we praktische handvatten om je eigen bonen te doppen. Lees alle artikelen hier.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Na de scheiding stond ik met lege handen': Dana (45) was financieel afhankelijk van haar partner
Julot is nieuwsverhalenredacteur bij LINDA.nl. Ze houdt zich bezig met verhalen over het laatste nieuws – van wetsvoorstellen en het duiden van (mis)informatie met experts tot de persoonlijke verhalen. Geen werkdag is voor haar hetzelfde en dat is precies wat zij zo leuk vindt.
