Wensouders

Ik denk dat wie zwanger wil worden na een jaar proberen niet denkt: gelukkig is er nog ivf. Of iui en icsi. Niemand wil zo’n traject in, lijkt me. Toch dacht ik dat het een geruststelling moest zijn voor wensouders, weten dat deze fertiliteitsbehandelingen bestaan en dat je ze deels vergoed krijgt. Dat er ook een andere kant is, zag ik pas in toen een vriendin zichzelf naar een nieuwe ivf-ronde sleepte. Haar lijf deed overal zeer en de wanhoop na elke mislukte poging was overweldigend. Ik had vreselijk met haar te doen. Maar ze kon niet opgeven, vond ze. Ineens zag ik de keerzijde van deze behandelingen. Ja, ze geven hoop. Maar ook een karrevracht aan schuldgevoel. Wie stopt als er nóg een kans is?

Het klinkt misschien raar, maar door iets heel erg niet te willen, begrijp je soms beter hoe het moet zijn om niets liever te willen dan dat. Omdat ik al vroeg wist dat ik geen kinderwens had, denk ik dat ik me juist goed kan voorstellen hoe sterk een kinderwens kan zijn. En dat je daar alles voor doet. Maar dat bleek te kort door de bocht van mij. Theatermaker Julika Marijn maakte korte metten met mijn versimpelde blik, toen ik haar interviewde over haar voorstelling No Kidding, echte vrouwen krijgen een kind. “Na de derde miskraam besloot ik: ik wil dit niet meer. Ik was helemaal klaar met het leven in een niemandsland van twijfel, onzekerheid en angst. Liever volmondig ja op een leven zonder kinderen dan zo in between blijven hangen.”

Je mag dus ook stoppen. Ik denk aan de moegestreden vriendin die al zoveel pijn, teleurstelling, wanhoop en verdriet heeft meegemaakt. Hoe stop je als er altijd een nieuwe kans is – hoe klein ook?

Wanneer is het genoeg?

“Dat is het gevoelsmatig nooit”, zegt Simone Sinjorgo, psychosociaal therapeut en directeur van Freya, de vereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen. “Stoppen is voor de meeste mensen geen optie. Het is een proces waarbij je je grenzen steeds verlegt. Bijna iedereen zegt op voorhand liever geen ivf te willen, tot een arts het voorstelt. Ze lezen zich in en gaan dan toch overstag. Bij de eerste poging is er hoop, maar bij alle pogingen daarna weet je wat je te wachten staat. Het is een onvoorstelbaar zwaar traject waar je niet zomaar uitstapt. Mensen komen echt in overlevingsstand door alle moeite om zwanger te worden.”

Dat is wat Lenie Jaspers deed. Dertien jaar lang. “Van kleins af aan wist ik dat ik kraamverzorgster en moeder wilde worden. Dat eerste is snel gelukt. Moeder worden niet, en die conclusie trokken mijn man Benny en ik na een lang en bijna dodelijk traject.” Lenie heeft een zware vorm van endometriose waardoor ze op haar 25e al bij ivf uitkwam. Na de eerste poging volgde een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Die knapte in haar buik en dat overleefde ze bijna niet. “Ik voelde dat het helemaal mis was. Bij de ok-deur had ik al afscheid van Benny genomen.”

Ze krabbelde op, onderging nieuwe ivf-pogingen die niet slaagden, raakte spontaan zwanger, kreeg veel hoop die na een miskraam verdampte. Ze besloot het verlangen op te bergen, wat als kraamverzorgster praktisch onmogelijk bleek. Nieuwe iui-behandelingen, een operatie aan haar eierstokken, verschillende diëten, alternatieve therapieën, meerdere ivf-pogingen in het buitenland en twee miskramen volgden.

En vergeet de monsterlijke pijn door de zware endometriose niet, die zo erg was dat ze geregeld knock-out ging. “Eerst zou ik tot mijn 30e doorgaan, dat werd 35. Uiteindelijk was ik bijna 40. Zolang er 1 procent kans was, zou ik er vol voor gaan. Maar de stem die zei dat het goed kwam, had ik al een tijd niet gehoord. We lasten een pauze in. De pijn en ellende van de endometriose die daar weer bovenop kwam, was voor mij nu de druppel. Ik zat huilend op de wc. Soms kon ik amper lopen van de pijn. Dit moet stoppen, ik kan niet meer, zei ik tegen Benny. Mijn baarmoeder moet eruit. Het is de allermoeilijkste keuze in mijn leven geweest. Maar ik voelde nu zo sterk dat het, na al die jaren, niet ging lukken.”

Steeds minder Nederlanders hebben een kinderwens (en dit is waarom steeds meer mensen het uitstellen)Lees ook

Pijn

Uitputting, fysiek en mentaal zijn de meest voorkomende redenen waarom mensen besluiten te stoppen, ziet Freya-directeur Simone. “Zodra een dokter zegt dat er geen opties meer zijn, of als het financieel stopt, zie je dat mensen makkelijker kunnen zeggen: we stoppen. In alle andere gevallen gaan mensen liever door. Tot de emotionele, fysieke of mentale pijn zo allesoverheersend wordt dat ze niet anders kunnen. Het is voor wensouders ongelooflijk moeilijk om te stoppen zolang er nog kansen zijn.

Waarom? Het voelt ook als verraad aan hun kinderwens. En de angst voor het onbekende kinderloze leven is groot. Ze zien vaak niet dat ze aan het einde van zo’n jarenlang traject met een angst en verdriet kampen dat al zo groot en benauwend is, dat het eigenlijk niet veel erger meer kan. Ik geloof niet in het verwerken of accepteren van je kinderloosheid. Ik geloof wel dat je de pijn kunt leren verweven in je leven. Het is nooit klaar, weet ik uit eigen ervaring. Dat verlangen blijft sluimeren. De grootste uitdaging is om weer te kunnen zien dat je meer bent dan je kinderwens of je kinderloosheid. Je bent echt nog zoveel meer.”

Ik parkeer Simones woorden in mijn gedachten voor de volgende keer dat ik die vriendin zie. Niet om ze uit te spreken, maar om beter naar haar te kunnen luisteren. En haar zo te laten merken dat ze zoveel meer is, ongeacht de uitkomst.

De hele maand maart lees je op LINDA.nl/PAULINE alles wat gasthoofdredacteur Pauline Wingelaar belangrijk vindt.

'Moeders verwachten een soort oergevoel zodra hun kind is geboren en dat komt dan niet'Lees ook