Voor het altaar spreken we vol liefde en overtuiging naar elkaar uit dat we voor altijd bij elkaar blijven. Maar wat als één van de twee ziek wordt? Geldt dat voor altijd dan nog? Of drijft de ziekte een huwelijk uiteen?
In deze rubriek spreken we vrouwen die vertellen hoe ziekte de genadeklap voor hun relatie werd. Deze keer deelt Hilde (59) haar verhaal.
Hoewel we bij een relatie of huwelijk hopen op een ‘lang en gelukkig’ leven, liegen de scheidingspercentages in de westerse maatschappij er niet om. Het aantal grijze scheidingen neemt toe en uit Europees onderzoek blijkt dat ziekte bij scheiding een bepalende rol kan spelen. Uit de studie, die heteroseksuele koppels tussen de 50 en 64 onder de loep nam, bleek dat zodra de man ziek werd, de kans op scheiding niet per se toenam. Maar bij huwelijken waarin de vrouw een serieuze aandoening kreeg, bleken de scheidingspercentages significant hoger.
Dit betekent uiteraard niet dat ook mannen soortgelijke situaties meemaken. En nee, het is ook niet altijd de man die opstapt bij een ziekbed van de partner. Toch blijken traditionele rolmodellen de cijfers te verklaren.
Evelien kreeg diagnose autisme en ADHD pas op haar 53e: 'Het kan erg eenzaam voelen'
Bij Hilde wordt door haar ziekte duidelijk dat haar ex-partner er emotioneel niet voor haar kan zijn. “Mijn ex-man en ik waren jeugdliefdes en 38 jaar getrouwd. Toen we kinderen kregen, bleek een van hen autismespectrumstoornis (ASS) te hebben. Mijn man herkende de autistische kenmerken bij zichzelf en ook hij werd met ASS gediagnosticeerd.”
Hilde vervolgt: “Op zich kon ik daarmee leven en ik ben in ons huwelijk nooit ongelukkig geweest. Maar ik heb een traumatische jeugd meegemaakt en toen ik trouwde, nam ik mezelf heel duidelijk voor dat ik het niet zo wilde doen zoals mijn ouders dat hadden gedaan. Lange tijd ging dat goed, maar toen mijn moeder ziek werd, kwamen herinneringen uit het verleden terug. Ik ontwikkelde fysieke klachten en kwam er bij een psycholoog achter dat ik een post traumatisch stressstoornis (PTSS) had. Daar volgde een behandeltraject op en ja, dat brengt behoorlijk wat teweeg. Toen werd duidelijk dat mijn ex-partner niet in staat was om mij te steunen of op te vangen.”
Hilde ontwikkelt psychische- en burn-outklachten en ze krijgt heftige migraineaanvallen. “Ik had al migraine in mijn jeugd, maar in de laatste tien jaar voor mijn scheiding kwamen de aanvallen wekelijks voor. Ik ging slecht slapen, had veel nachtmerries, het huishouden viel stil en ik werd overspoeld door huilbuien. Maar ik werd een kunstenaar in het voor mezelf houden van mijn problemen. Ook mijn kinderen wilde ik daar niet mee belasten.”
Hilde vertelt dat ze met haar ex-partner niet kan praten over haar gevoelens en behoeften. “Dat had te maken met zijn ASS en persoonlijkheid. Hij zat in zijn eigen leefwereld en hij had niet veel oog voor de mensen om hem heen. Toch deed hij zijn best en was hij bereid om op praktisch gebied te helpen. Maar de emotionele steun ontbrak op alle vlakken. Een arm om me heen, ‘hoe voel je je’ of andere betrokkenheid. Ik voelde me heel eenzaam in mijn huwelijk.”
Vorig jaar komen ook Hilde en haar ex-partner tot een scheiding. Dat haar huwelijk zo zou stranden had zij nooit voorzien. “Als alleen het autisme van mijn ex-partner een rol had gespeeld, hadden we het denk ik wel samen gered. Maar toen ik zelf ziek werd, en de draagkracht daar niet voor bleek te zijn, toen werd het pas echt moeilijk. Gelukkig kon ik snel een nieuw huis krijgen en mijn ex-partner en ik zijn uiteindelijk alsnog goed uit elkaar gegaan. Hij heeft me met een hoop praktische dingen kunnen helpen en we komen nog steeds bij elkaar op verjaardagen. Wanneer ik terugkijk op de relatiebreuk, kan ik alleen maar concluderen dat het ons beiden goed heeft gedaan. Tussen ons is nu sprake van een warme vriendschap.”
Judiths (53) chronische ziekte blijkt doodsteek voor 35 jaar huwelijk: 'Hij had smoesjes en werd geheimzinniger'
Waarom ziekte bij vrouwen meer druk op een relatie of huwelijk zet? Hilde wijt het aan de vastgeroeste rolmodellen. Volgens haar gaan we er in het huwelijk op voorhand vanuit dat je er als partners voor elkaar bent. “Zeker als er ziekte in het spel komt. Je verwacht meer van de ander en de gezonde partner moet iets opvangen van de ongezonde partner. Maar wat als diegene dat niet kan? Zodra iemand ziek wordt, verander je namelijk ook als persoon.”
Dat het aantal scheidingen bij zieke vrouwen, hoger ligt dan bij zieke mannen, verbaast Hilde niet. “Dat komt denk ik toch voort uit een ouderwetse visie. Vrouwen dragen toch meer de zorgtaken, zoals het huishouden, opvoeden van kinderen en zorgen in het algemeen. Dat betekent niet dat mannen niet zorgen, maar er is nog steeds vaak wel verschil tussen man en vrouw.”
Hilde is al een paar jaar in therapie. “Ik voel me veel gelukkiger. Zelfs mijn kinderen zeggen dat ik erg ben veranderd. Ik ben blijer en heb bijna geen migraine meer. Ook de last van het huwelijk kon ik loslaten. Daarin is een hoop veranderd.” Ziekte geeft volgens Hilde een mens veel inzichten. “Ook bij mij was dat het geval. Je kiest toch vaak een partner die past binnen jouw eigen familielijn. Als ik daarop terugkijk, paste mijn ex-man bij mij. Ik neem hem niets kwalijk. We zijn allemaal mens en hebben het nodige te leren in het leven. Soms kan ook ziekte daar een onderdeel van zijn.”
De namen van de geïnterviewden zijn gefingeerd.
De hele maand maart lees je op LINDA.nl/PAULINE alles wat gasthoofdredacteur Pauline Wingelaar belangrijk vindt.
Manon (49) is onvruchtbaar door kanker: 'Mijn man zei dat hij 'toch echt een vrouw zocht die hem kinderen kon geven''
