Aysha Meis de Groot

Zomer 1996. In het openluchttheater van het Amster­damse Vondelpark staat een peuter op het podium. Amper drie jaar oud, de microfoon torent hoog boven haar uit. Uit volle borst zingt ze: “onder de groene hemel / in de blauwe zon / speelt het blikken harmonieorkest in een grote regenton.” haar vader heeft net het slotapplaus voor zijn optreden in ontvangst genomen en zijn dochter ziet kans om te schitteren met opa’s nummer 1-hit uit 1967. Precies daar en op dat moment ontstaat Aysha’s droom om popster te worden. Om haar leven te vullen met momenten als deze. Om van die betoverend glimmende schijfjes vol muziek te maken, net als opa Boudewijn en haar vader marcel. Als derde generatie de groot lijkt iets anders ondenkbaar, het artistieke bloed stroomt met een rotgang door de aderen. Ze zal naar het conservatorium van Amsterdam gaan en als hoofdvak zang kiezen. Ze zal in 2017 afstuderen en een eerste ep uitbrengen onder de naam Meis – bewust geen de groot, teren op de familieroem wil ze niet.

Maar in de tussenliggende jaren laat het leven zich van zijn rauwe kant zien. Haar moeder overlijdt als Aysha amper acht is. Aan maagkanker; op het moment dat het wordt ontdekt is het al te laat voor een behandelplan. Moeder Joyce had zich met onnoemelijke buikpijn door een vriendinnenvakantie heen geslagen, waarop haar reisgenoteneisten dat ze zich bij thuiskomst zou laten checken. Tegen de tijd dat de uitslag van de scans er was, zat Joyce’ buik al vol tumoren. Zwarte balletjes, zo veel, Joyce leek vanbinnen net een kerstboom. In de weinigetijd die hun nog is gegund, worden wat Aysha noemt ‘traumaatjes’ ­opgebouwd. De manier waarop ze te horen kreeg dat haar moeder ziek was, dat had bijvoorbeeld wel anders gekund. Het was een klas­genoot die haar het nieuws mededeelde, die had het zelf via via gehoord. Aysha’s herinneringen aan de negen maanden die haar moeder restten,zijn troebel. Alsof een kinderbrein in de overlevingsmodus schiet en bepaalde herinneringen met opzet wazig maakt. Er is het vage idee dat haar moeder veel sliep; dat ze haar bezochten in het ziekenhuis en dat Aysha mokkend door de gangen liep, boos dat ze weer geen Minnie Mouse-ballon mocht kopen in de giftshop. Er is de herinneringaan de dag waarop haar moeder voor het laatste staartje van haar leven thuis mocht komen, maar zie zo’n breed ziekenhuisbed maar eens de trap op te krijgen in een smal Jordanees huis. Een takelwagen hees het bed waarin haar moeder lag zo van straat de slaapkamer in op de tweede verdieping. En alsof die verdomde kanker al niet erg genoeg is, bleek het te gaan om een erfelijk gen.

Aysha: “Ik herinner me het gesprek met de arts, kort na mijn achttiendeverjaardag. Ik bleek gendrager. Ik was met stomheid geslagen. Ik had zo gehoopt dat het anders zou zijn, dat ik die zorgen weg zou kunnenhouden bij mijn vader. Maar ik had het dus, dat kankergen, ingebouwdin mijn DNA. Klaar om te kunnen resulteren. Het is een rigoureuze vorm van kanker, als het er zit, ben je al te laat. Als drager was mijn kans op maagkanker zeventig tot tachtig procent. We hadden bij mijn moeder gezien hoe dat kon aflopen. En bij mijn oma: zij overleed aan deze vorm van kanker toen ze 29 was.”

Wat waren jouw opties?
“In wezen was er maar één: een maagresectie, het verwijderen van de maag. De vraag was alleen wanneer. Besloten werd om vanaf dat moment jaarlijks ter controle een maagbiopt te nemen om te zien of er onrustige cellen waren. Een paar jaar ging ik duimendraaiend naar die check, maar zo kon ik in ieder geval wel mijn studie afmaken. Ik zat in mijn laatste jaar toen het foute boel was. Beginnende kanker­cellen in mijn buikwand. Zegelringcellen. ‘Dan gaan we dit maar doen,’ riep ik, ‘die maag eruit.’ De afspraak voor de operatie plande ik meteen in, om een dag later net zo hard te roepen: ‘Rot op met je maagresectie. Waarom moet dat in godsnaam?’”

Hoe leef je met zo’n operatie in je agenda?
“Ik besloot mezelf een feestzomer te gunnen met zo veel mogelijk festival­bezoeken, gezellige dagen met vriendinnen en een groot feest ter ere van mijn 24ste verjaardag. Dat feest doopte ik heel fout om tot ‘Aysha’s Ontmaagdingsfeest’. Met zwarte humor probeerde ik eenfractie luchtigheid te brengen in de hele kutsituatie en mijn vooruitzichtop de operatie in november. Ik zorgde dat ik kilo’s aankwam. Ik ben die maanden heel hard gaan werken, omdat ik wist dat mijn spaargeld er doorheen zou vliegen als ik na de operatie een poos niet kon werken.
De operatie ging goed. Mijn maag is in z’n geheel verwijderd en dat zorgt ervoor dat het risico helemaal geweken is, want er is natuurlijk geen maag meer waar de kanker zich in kan nestelen. Ik kan nog steeds kanker op een andere plek krijgen, zoals ieder ander, en dit gen zorgt ook voor een verhoogde kans op borstkanker. Maar mentaal ben ik er niet aan toe om daarover te kunnen nadenken.”

Hoe was je er na de operatie fysiek aan toe?
“De twee weken ziekenhuis na de operatie waren een hel. Ik was by far de jongste op de afdeling in het Antoni van Leeuwenhoek; ik lag op de longafdeling, daar was nog een bed vrij en de mensen om mij heen waren heel, heel ziek. Ik heb dingen gezien die ik nooit meer van mijn netvlies krijg. Bijna niemand met wie ik daar lag is nog in leven. Met de operatie is mijn slokdarm aan mijn dunne darm vastgemaakt. Ik moet alles vloeibaar kauwen, kan niet meer pittig en gefrituurd eten en moet elke twee uur iets eten, anders word ik zwak en duizelig. Ik leerde ook dat ik na het eten of drinken niet kon gaan liggen. Ik heb geen maagklep meer, alles komt naar boven. Ik sliep in een hoek van 45 graden om zo min mogelijk pijn te voelen en viel tien kilo af. Netflix had ik binnen de kortste keren uitgespeeld, dus toen ben ik alles van me af gaan schrijven. Tegen de tijd dat ik uit het ziekenhuis werd ontslagen om bij mijn vader thuis te revalideren, had ik een album bij elkaar geschreven. Dat werd Zwart/Wit. Fysiek ging het na drie maanden steeds beter, maar mentaal knakte ik.”

Wat gebeurde er?
“Ik was woedend dat dit mij moest overkomen. Ik was niet bepaald communicatief over mijn worsteling en emoties, en dat leidde tot een depressie van jewelste. Ik voelde me in oorlog met mijn lijf. Dit lijf, waaraan vanaf mijn geboorte al iets stuk bleek. Ik voelde me zwak en teleurgesteld. De eerste keer dat ik in een pashokje stond en in de spiegel dat lelijke lichaam zag, dat litteken, een jaap van mijn onderste ribben tot aan mijn navel, barstte ik in huilen uit. Zo lang en zo hard, dat de winkelbediende er ongemakkelijk van werd. Die streep stond niet alleen op mijn buik, maar ook vol in mijn kop gegrift. Ik was zo boos over het overlijden van mijn moeder, de kanker en mijn operatie, dat ik tegen het universum heb geschreeuwd: ‘Nu is iemand anders aan de beurt, ik heb genoeg pech gehad.’
De operatie was in 2017. In het voorjaar van 2020 werd het in mijn hoofd heel donker. Ineens voelde het gevaarlijk om in een ­appartement op de veertiende verdieping te wonen. Suïcidale gedachten, ja. In mij zit een aangeboren stuk somberheid. Van kinds af aan was er af en toe een ‘praatmevrouw’ bij wie ik terechtkon. Bij haar was ik in ­therapie op momenten waarop ik voor mijn ouders ­onbenaderbaar was en ­verdrietige of donkere gevoelens had. Toen mijn moeder overleed, ging ik opnieuw in therapie. Toen ik gendrager bleek ook. Maar in die lente van 2020 bleek erover praten met een professional niet ­voldoende en kreeg ik medicatie voorgeschreven. Het was nogal een gedoe om die antidepressiva af te stemmen op een lijf zonder maag, maar het lukte. Inmiddels zit ik al een jaar niet meer in ­therapie. Ik ben geslaagd, heb mijn diploma. Ha! De medicatie neem ik in onderhouds­dosis.”

Steken die sombere gevoelens nog de kop op?
“Soms. Maar ik merk een verschil: ik kan het nu pinpointen. Ik weet wat te doen en ben beter geworden in het aangeven van mijn grenzen. Op momenten waarop iets toch niet prettig voelt – een tof projectidee waarop ik ja heb gezegd maar dat ik toch niet aankan omdat ik zes andere dingen aan het doen ben – giert de stress door mijn lijf en zeg ik: ‘Sorry, ik ga het toch niet doen.’ Ik vocht zo lang. Tegen donkere dagen waarop ik boos was op mezelf omdat het me niet lukte mijn bed uit te komen. Letterlijk niet, op zwarte dagen zat ik vier uur op de rand van mijn bed mezelf moed in te praten en woedend te zijn dat het niet lukte. Nu denk ik: afspraken afzeggen en terug onder de lakens. Dit is een donkere dag, punt.”

Zijn er mensen, dingen, gedachten die troost geven?
“Gelukkig wel. Ik heb moeten leren om contact met anderen tezoeken als ik het nodig heb, want liever ben ik niemand tot last. Tijdensmijn herstel maakte ik met vrienden een WhatsApp-groepje aan, De Kneuzenclub. Ik plaatste een foto van mijn eerste boterham na deoperatie, mijn vader zette er bezoekschema’s voor vrienden in. Ik deed veel legpuzzels en iedereen die op ziekenbezoek kwam, moest meehelpen met de 3000 stukjes. Als ik een avond op stap ben metvriendinnen, kan ik wel janken van geluk en wil ik de hele tijd roepen: ‘Meiden, jullie zijn het mooiste dat me is overkomen in mijn leven.’ Sinds ik mijn lief heb gevonden – Pepijn, we zijn verloofd – is dat vangnetnog groter. ‘Waarom moeilijk doen als het samen kan?’ zegt hij vaak.”

Hoe is het leven van een artiest zonder maag?
“Zingen heb ik opnieuw moeten leren. Het vergt een andere adem­haling omdat het anders voelt in mijn middenrif. Maar fuck it. Ik ben er nog en mijn lijf doet het boven verwachting goed. Elke drie maanden krijg ik een B12-prik en eens per jaar moet ik aan het infuus om stoffenaan te vullen die mijn lijf niet meer uit voeding kan halen. Ik kan zelfsondersteboven in een paal hangen zonder te spugen tijdens mijn nieuwe, totaal uit de hand gelopen hobby: paaldansen. Soms denk ik erover om een ritssluiting als navelpiercing te nemen. Lijkt me geinig met dat litteken erboven. Ik loop in naveltruitjes rond. Voel me sexyer dan ooit en ben weer een liefdesrelatie aan het opbouwen met m’n lichaam. In vergelijking met leeftijdsgenoten ben ik best veel bezig met mijn leeftijd. Ik heb het idee dat ik te lang doe over dingen, onder meer door de lange revalidatie die alles stillegde. Juist door de angst om niet oud te worden, wil ik efficiënt met mijn tijd omgaan. Stel, ik zou maar 42 worden, de leeftijd waarop mijn moeder overleed, dan moet er nog veel gebeuren wil ik een popster worden. Eigenlijk voel ik altijd die haast.”

Popster wórden? Je bent het al. Je gaat touren met het album Zwart/Wit. Daarmee treed je op met songs die je in je zwartste tijd schreef. Vraag je niet veel van jezelf?
“Ja, maar het gaat hopelijk ook als een zegetocht voelen. Ik koos die titel omdat ik absoluut niet wil wijken voor de donkere kanten. Ik wil alles voelen. Het volledige spectrum aan kleuren tussen zwart en wit, want die wilde ik nog weleens niet zien. De laatste drie jaar was keihard knokken, links en rechts beuken in de krochten van de ellende. Nu voel ik een transformatie van jewelste. Ik ga toeren door Nederland en België en de afsluiter van die avond vormt Meisfest, een festival in de Amsterdamse Melkweg. In een exporuimte laat ik artwork van mijn plaat zien, foto’s waarop ik zo goed als naakt te zien ben met mijn litteken, en ik zal tijdens mijn optreden ook paaldansen. Het moet een overwinning op mezelf worden.”

Heb je je vader en opa uitgenodigd?
“Ja joh, ze komen kijken. Behoorlijk eng, want op een gegeven momentmoest ik vooral tegen mijn opa zeggen: ‘Ik heb aan het conservatoriumleraren die me feedback geven. Misschien lukt het je om gewoon trotste zijn? Ik wil voor mijn opa spelen, niet voor dé Boudewijn de Groot.’ Hij was nogal onverbloemd in zijn kritiek. Niks warm bad: hij gaf me een harde opsomming van wat allemaal beter kon. Mijn nieuwe plaat heb ik hem al laten horen. Hij is vol lof en bewondering. Misschien is hij zachter geworden. Of ik misschien wel beter.” •