In de rubriek Monumentje interviewen we iemand die een ode brengt aan een overleden geliefde, vriend of familielid. Vandaag herdenkt Zoë (28) haar goede vriendin Leah.
“Dat haar lichaam het steeds meer liet afweten en ze nog een beperkt aantal jaar zou hebben was bekend, maar daar wilde Leah zelf niets van weten”, vertelt Zoë in gesprek met LINDA.
“Leah deed dingen altijd op haar eigen wijze”, begint Zoë. Ze leren elkaar bijna tien jaar geleden kennen tijdens een opleiding tot onderwijsassistent. “We zaten niet bij elkaar in de klas, maar ik hoorde haar verhaal van onze coach. Het was al bekend dat Leah ziek was en dat het steeds slechter met haar zou gaan.”
Pas aan het einde van het schooljaar raken Zoë en Leah bevriend. “We gingen met alle klassen op werkweek. Leah viel natuurlijk op, omdat ze in een rolstoel zat, en zo raakten we aan de praat.” Dat Leah op dat moment al doodziek is, schrikt Zoë niet af. “Onze vriendschap was hierdoor juist heel bijzonder en open. We hadden diepe gesprekken over het overlijden, over de dingen die ze miste in het leven, maar ook juist over de mooie kanten van het leven. Over dat ze nooit opgaf en zich nooit liet tegenhouden door wat er allemaal gaande was.”
“Leah had een progressieve hersenaandoening, ADCA-SCA, waarbij cellen in de kleine hersenen langzaam afsterven, waardoor ze steeds beperkter werd en haar lichaam het uiteindelijk zou opgeven”, legt Zoë uit. “Als je Leah zag, vooral in de laatste periode, zag je hoe haar lichaam haar steeds meer in de steek liet. In haar bewegingen en in haar spraak werd dat pijnlijk duidelijk. Het contrast was groot, want mentaal was ze nog heel scherp.”
Sandra's zoon Dani (25) overleed aan Duchenne: 'Hij wist dat hij niet oud zou worden, maar was zo bang voor de dood'
ADCA-SCA is een erfelijke aandoening. Elk kind heeft vijftig procent kans om het te erven als één van de ouders het heeft. “Leah’s motoriek was als kind al niet goed en ze had altijd veel last van hoofdpijn en oorpijn, maar ze kwamen er niet achter wat het was. Haar opa is aan dezelfde ziekte overleden, maar dat wisten ze toen nog niet. Haar vader heeft het ook, alleen in een andere variant. Leah had de progressiefste variant waar je niet oud mee kan worden.”
In ruim tien jaar vriendschap ziet Zoë Leah steeds meer aftakelen. “Het lastigste is dat het erg begon op te vallen in de coronaperiode. Dat was juist een periode waarin we elkaar weinig konden zien. We hadden plannen om samen naar Gambia te gaan, maar door corona ging dat niet door en daarna liet haar gezondheid het niet meer toe.
Dat haar lichaam het steeds meer liet afweten en ze nog een beperkt aantal jaar zou hebben, was bekend, maar daar wilde Leah zelf niets van weten.” Totdat in 2023 haar oma komt te overlijden en haar relatie strandt. “Vanaf dat moment was het echt klaar.”
Euthanasie is vaker ter sprake gekomen, maar: “Ze had die knoop pas begin maart 2024 doorgehakt. Ze zou nog één keer op wintersport gaan met een speciale stichting. Als ze daarna nog steeds zoveel pijn had, ging ze het traject in werking zetten. En dat heeft ze ook gedaan.”
Zoë vervolgt: “Typisch Leah, stuurt ze dat in een appje om kwart voor tien ’s avonds. Ik kan je vertellen dat ik die nacht niet heb geslapen.” Vanaf dat moment gaat het snel. “Toen de datum eenmaal bekend was, hadden we nog ongeveer een maand. Twee dagen voor haar overlijden zijn we nog met de vriendengroep naar de dierentuin geweest. Veel andere dingen konden al niet meer, maar Leah wilde graag een dagje met ons weg. Het voelde normaal, een dagje uit zoals we vaak deden, maar in mijn achterhoofd wist ik dat ze er over twee dagen niet meer zou zijn.”
Lianne's man koos na jaren vechten tegen parkinson voor euthanasie: 'Hij telde de nachten af'
Op de dag van Leah’s overlijden staat Zoë zelfs nog voor de klas. “Ik had met de interne begeleiding geregeld dat ik ’s ochtends voor de klas zou staan, en we ’s middags zouden aankijken. Achteraf was het natuurlijk helemaal geen goed idee om voor de klas te staan, want ik kon mijn hoofd er totaal niet bijhouden. Om één uur stapte ik met tranen in mijn ogen naar de directeur of ik alsjeblieft naar huis mocht. Dat was goed, maar ik mocht niet weg zonder een hele dikke knuffel van hem. Het lijkt iets kleins, maar dat was zo’n belangrijk moment voor mij.”
’s Avonds gaat Zoë naar haar zus en zwager. Bij het overlijden is ze niet aanwezig; daar zijn alleen Leah’s moeder, broertje en begeleider. “Rond half zeven kwam het bericht dat ze overleden was. Ik wist natuurlijk wat er komen ging, maar toch … op het moment van het bericht overviel het me en heb ik flink gehuild.”
De uitvaart houden ze klein. “Mijn vader was er ook bij, wat voor mij heel fijn was. Hij en Leah hadden ook zo’n goede klik. Haar broertje gaf een hele mooie toespraak, maar ook met humor. Sommige zullen zeggen dat het niet kan, maar hij sloot zijn praatje af met de woorden: ‘Leah, ik hou van je, maar de eerste pannenkoek mislukt altijd’. Daar konden de meesten om lachen.”
Ergens had Zoë verwacht dat Leah’s overlijden als een opluchting zou voelen. “Ik zag haar zo aftakelen. In alles wat ze wilde doen; paardrijden ging niet meer, voor de klas staan niet, moeder worden. Dat deed haar natuurlijk heel veel pijn – los van de fysieke pijn die ze sowieso had. Leah had zoveel wijsheid doorgegeven, alles uit het leven gehaald en ze geloofde in reïncarnatie. Ik had gedacht dat het goed zou zijn zo”, legt ze uit.
“Maar daar heb ik me echt gigantisch in vergist. Het gemis van haar als persoon, de gesprekken die we hadden, haar gelach en unieke manier van zijn. Tegelijkertijd ook het verdriet van alles wat haar niet is gegund en wat ze ook niet meer mee mag maken. Dat voelt heel oneerlijk.”
Ter nagedachtenis aan Leah Gillich: 29 december 1997 – 24 mei 2024.
Wil jij ook het verhaal vertellen van jou en je overleden dierbare? Mail je naam, leeftijd, telefoonnummer en in een paar zinnen je verhaal naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Monumentje’.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Alsof hij zo weer binnen komt lopen': Wilma's man overleed onverwachts door een hersenbloeding
