Nine woont al acht jaar op Bali: ‘Alles onder de 25 graden vinden mijn zonen ijskoud’

Van Amsterdam naar Bali

Nine komt in 2003 voor het eerst op Bali en gaat daarna steeds terug. “Ik heb altijd een sterke band gevoeld met deze plek. Dus ik heb er altijd wel over gefantaseerd om hier te wonen.”

Die kans komt in 2018, als haar man, regisseur Jim Taihuttu, zijn film De Oost gaat draaien op Java. Zodat ze elkaar in die maanden toch gewoon kunnen zien, besluit het gezin dat jaar op Bali te gaan wonen. “Eigenlijk hadden we al vrij snel heel sterk het gevoel: we willen helemaal niet weg hier.” Ze vinden al gauw een manier om te blijven, en acht jaar later zijn ze er nog steeds. Hun vierde zoon wordt wel in Amsterdam geboren. “Ik ben teruggevlogen om te bevallen, omdat de zorg hier niet zo goed is als in Nederland. Dat risico wilde ik niet nemen.”

Vier jongens, drie talen

Bijna veertien, bijna dertien, tien en vijf: Nines zonen zitten allemaal in een andere levensfase. “Dus het is soms uitdagend om in al hun behoeftes te voorzien. Maar het is ook heel leuk en levendig. Ze zijn echt een soort pack. Ze vechten elkaar natuurlijk regelmatig de tent uit, maar ze zijn vooral ook heel dol op elkaar.”

Thuis wordt een mix gesproken van Indonesisch, Engels en Nederlands. Dat laatste gaat steeds slechter. “Mijn jongste zoon verstaat wel Nederlands, maar hij spreekt het niet. En als ik er wel eens een woord uit krijg, klinkt dat zo raar. Alsof hij zo’n heel vervelend Amerikaans kind is”, lacht ze.

Geen telefoon, geen fatbike

Voor tieners is Bali een ander verhaal dan voor kleuters. “Het is een eiland, het is klein en iedereen kent elkaar. Je kunt daar niet aan ontsnappen.” Musea, bioscopen of concerten zijn er niet. Toch vindt Nine het ook fijn dat het een beschermde bubbel is. “Mijn oudste zoon heeft nog steeds geen telefoon, terwijl hij bijna veertien is. Dat is nu wel een heet hangijzer, hoor.” Uiterlijk vertoon gaat grotendeels langs haar zonen heen. “Kleding, daar geven ze gewoon helemaal niet om.”

Die bubbel heeft ook een keerzijde. “Ik denk dat ze ook met een verknipt wereldbeeld opgroeien. Veel mensen om ons heen hebben een chauffeur en een nanny. Ik heb ook iemand die me helpt met de was, de afwas en het stofzuigen. Dat vinden ze heel normaal, en daar maak ik me soms zorgen om. Ik doe mijn best om ze duidelijk te maken dat dat dus helemaal niet normaal is. Maar ja, doe dat maar eens als veel andere mensen het ook hebben.”

Sprong in het diepe

Over chauffeurs gesproken: het verkeer op Bali is volgens Nine verschrikkelijk en kan flink bepalend zijn voor je dag. “Ik ben zo een uur onderweg naar de supermarkt om brood te halen.” Ze rijdt zelf auto en scooter. “Met veel kinderen is een auto natuurlijk handig. Ik kan ze helaas niet alle vier op de scooter stapelen. Dan zou ik echt goed ingeburgerd zijn.”

Door dat verkeer is het lastig om haar oudste zonen volledige zelfstandigheid te geven. Fietsen over straat zit er niet in. “Ik ben me nu al mentaal aan het voorbereiden op het feit dat mijn oudste zoon over anderhalf, twee jaar waarschijnlijk op een scooter gaat rijden. Maar ik probeer nog niet te veel na te denken over hoe eng ik dat vind.” Een bijbaantje of een eigen bankrekening is er overigens ook niet bij voor tieners, in Indonesië. “Daar maken we ons soms wel zorgen over. Dat het een enorme sprong in het diepe wordt als ze gaan studeren.”

Marieke (42) woont met haar gezin op Aruba: 'Mijn dochter krijgt zwemles in de zee'Lees ook

Ruimte voor het ongeziene

Wat Nine juist heel erg waardeert aan hun leven op het populaire, Indonesische eiland, is de hele dag buiten zijn: in de natuur, aan zee, heel veel zwemmen. En de spirituele kant van het eiland. “Er is hier een soort ruimte voor het ongeziene. Dat hoort heel erg bij het dagelijks leven van mensen hier, en mijn zonen groeien daarmee op. Ik merk het aan hoe ze praten en hoe ze tegen dingen aankijken.”

Ook voor haarzelf heeft dat iets in gang gezet. Dit schooljaar begon ze aan de opleiding tot geestelijk verzorger in Utrecht, via een online pilot. Het leven op Bali heeft daar de weg naartoe geopend, zegt ze. “Toen ik achttien was, wilde ik al theologie studeren. Een rare keuze voor iemand van achttien. Hier zijn heeft dat alleen maar versterkt.” Het college is op dinsdagavond, Nederlandse tijd. “Dus de nacht van dinsdag op woensdag zit ik in college. Ik slaap een paar uur daarvoor en twee uur daarna, en dan lukt het wel.”

Een 8,5 is niet genoeg

De jongens zelf zitten op een school die deels internationaal en deels Indonesisch is. “Het is een Cambridge-school, dus heel streng, heel academisch.” Nine koos er bewust voor. “Ik vind het belangrijk dat mijn kinderen ook Indonesische vrienden hebben.” Een expatbubbel probeert het gezin te vermijden; dat was ook een van de redenen om naar de andere kant van het eiland te verhuizen.

Indonesische ouders voeden vaak anders op, merkt ze. “Als ik zo generaliserend mag zijn: het is een beetje meer de ‘Asian way of parenting’. Heel erg de focus op cijfers.” Laatst haalde een vriend van haar oudste zoon een prachtige 85 procent voor een wiskundetoets. “Maar hij zei: ‘Ik kan gewoon niet naar huis met een 8,5. Het moet minimaal 95 procent zijn.’ Ik heb nog nooit een 8,5 voor wiskunde gehaald.”

Ook bij haar jongste merkte ze het al, tijdens een oudergesprek met zijn juf. Hij zou het nog lastig vinden om hardop voor te lezen. “Toen zei ik: ‘Pardon? Hij is net vijf. In Nederland beginnen ze daar in groep drie pas mee.'” Meegaan in die druk doet ze dan ook niet. “Ik word daar eerder een beetje rebels van.”

Kop dichthouden

“Wat ik wel heel fijn en bevrijdend vind, is dat er hier weinig veroordeling naar elkaar toe is.” In Nederland ervaart ze juist een soort lijn waarop je moet lopen. “Of het nou gaat om hoeveel kinderen je hebt, waar je woont of hoeveel de een werkt en hoeveel de ander. Het is heel Nederlands om daar van alles van te vinden, en ook om dat altijd uit te spreken.” Ze sluit zichzelf daar niet van uit. “Ik ben zelf ook zo. Dus dat was een enorme spiegel. Ik heb in de loop der jaren moeten leren dat het soms heel erg loont om gewoon je kop dicht te houden.”

Ook het sprookjesbeeld van haar leven schuurt soms. “Er is toch een soort beeld van: het is een tropisch eiland, de zon schijnt altijd en je hebt ook nog iemand die de was doet en je auto schoonmaakt. Wat wil je nog meer? Maar dat wil niet zeggen dat er hier geen dingen zijn die gewoon heel moeilijk zijn.” En dat kan ze niet altijd met iedereen delen. “Sommige mensen geven me wel eens het gevoel dat ik nooit meer ergens over mag klagen, omdat ik in een warm oord woon.”

Hagelslag en mutsen

Terug naar Nederland gaan is uiteraard wel eens onderwerp van gesprek. Vooral vanwege de zelfstandigheid van de oudsten, en het gemis van familie en vrienden. Die komen gelukkig vaak naar Bali. “Dan zit je zus vier weken bij je in huis, of komt een vriendin drie weken logeren. Je ziet elkaar minder, maar de momenten dat je elkaar ziet, gaan dieper.”

De jongens zouden een verhuizing waarschijnlijk geweldig vinden. Nederland is voor hen een soort sprookjesland geworden. Ruim een jaar geleden nam Nine de oudste twee mee voor een weekje Nederland. “Het deed me denken aan die films over mensen die van een andere planeet komen. Ze liepen de Jumbo of de Albert Heijn binnen en stonden daar zo te genieten: ‘Oh my god, kijk hoeveel hagelslag! En al die chips!’ Helemaal overprikkeld door de hoeveelheid spullen. En we hebben uiteraard honderdduizend keer kroketten en frikandellen gegeten.”

Qua klimaat wordt het in elk geval een koude kermis voor de tieners. “Alles onder de 25 graden vinden ze ijskoud. Als ze met school gaan kamperen in de bergen, is het hier zo’n 22 graden. Dan hebben al die kids sjaals bij zich en mutsen op.”

Het mooiste van Bali

Voorlopig is Nine nog hartstikke gelukkig met de stap die ze acht jaar geleden hebben gezet. Het mooiste dat ze van Bali heeft gekregen? Emigreren zet je opvoeding op scherp, merkt ze. “Op het moment dat je ergens anders gaat wonen dan waar je vandaan komt, ga je opnieuw nadenken over je visie op dingen en de keuzes die je maakt. Het is eigenlijk een soort clean slate.” Dat het een enorm privilege is, beseft ze heel goed. “Jim en ik zeggen ook vaak tegen elkaar: ‘Het is echt een cadeau dat we onze kinderen dit kunnen bieden.’”

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief. 

Nathalie (33) woont in Zweden: 'Kinderen gaan hier vanaf anderhalf vijf dagen per week naar voorschool'Lees ook