Online en offline gaan er ontelbaar veel zwangerschapsfabeltjes rond. Je zou bijvoorbeeld voor twee moeten eten, geen koffie mogen drinken en altijd op je zij moeten slapen. We vroegen gynaecoloog Joost Akkermans wat de grootste misverstanden over zwangerschappen zijn en hoe het echt zit.
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
“Ik hoor regelmatig vrouwen zeggen: ‘Ik ben zwanger, dus ik moet voor twee eten’, maar dat is klinkklare onzin en zelfs gevaarlijk”, aldus dr. Akkermans. “Mensen met ernstige zwangerschapsmisselijkheid maken zich daar nog weleens zorgen over, omdat ze weinig voeding binnenhouden. In het eerste trimester van je zwangerschap heb je geen extra energiebehoefte. Dit hoeft dus niet veel uit te maken, tenzij je ernstig ondergewicht hebt.”
“In het derde trimester, wanneer je baby ongeveer 200 gram per week aankomt, heb je een extra energiebehoefte van 200 tot 300 calorieën per dag. Dat is helemaal niet zo heel veel.”
“Eet je (veel) te veel in de zwangerschap, dan kan dat ook nadelen hebben. Heb je al een hoger risico op bijvoorbeeld suikerziekte, dan kan te veel eten ook een nadelig effect hebben op de baby. Mensen die diabetes hebben of in een voorstadium zitten van diabetes hebben een verstoorde insulinehuishouding en verhoogde suikerwaardes. Die verhoogde suikerwaardes gaan via de placenta en de navelstreng naar het kindje. Het metabolisme van de baby wordt daardoor aangepast: het krijgt hogere bloedsuikerspiegels, waardoor het geneigd zal zijn meer suiker op te nemen en groter zal worden. Kindjes die worden blootgesteld aan hoge bloedsuikerwaardes in de baarmoeder hebben een aanzienlijk hoger risico op overgewicht en diabetes.”
“Zwangere vrouwen zijn vaak voorzichtig met wat ze eten. Ze denken bijvoorbeeld: ‘Sushi met rauwe vis kan niet en zachte kaas is altijd gevaarlijk.’ Daar zit een kern van waarheid in, maar het is geen wetmatigheid die voor alles opgaat. In rauwmelkse kazen kan listeria zitten en daar kun je ziek van worden. In rauw vlees kan toxoplasmose zitten; dat moet je echt voorkomen. Maar bij heel verse vis zijn de risico’s gering. Het is niet per se het allerbeste, maar het kan wel. Als je twijfelt, raadpleeg dan de app Zwangerhap van het Voedingscentrum of ga naar de website van het RIVM.”
“Koffie is een ding. Er zijn zwangeren die het pertinent afzweren. Sommigen krijgen een spontane afkeer in het eerste trimester. Het zou slecht zijn voor de zwangerschap, maar die vlieger gaat alleen op als je er overmatig veel van binnenkrijgt. We weten dat je 200 milligram cafeïne per dag binnen mag krijgen; meer kan schadelijk zijn. Als je een of twee koppen koffie per dag drinkt, blijf je dus ruim binnen de grenzen.”
“Online zijn er veel influencers die allerlei supplementen adviseren, maar met een gezond dieet heb je helemaal niet zoveel nodig. Vóór de conceptie en in het eerste trimester raden we foliumzuur aan. Daarmee verlaag je het risico op een open ruggetje. In principe kan je hier na 13 weken mee stoppen, maar het is niet schadelijk om het langer te gebruiken.”
“Vitamine D en ijzer zijn alleen zinnig bij een aangetoond tekort. De ijzeropname is in de zwangerschap wel minder effectief. Vrouwen hebben dan een hoger risico om een ijzertekort te krijgen, dus dat moet je in de gaten houden. Er zijn ook supplementen die schadelijk kunnen zijn als je er te veel van binnenkrijgt, zoals vitamine A. Ook frambozenbladthee kan negatieve bijwerkingen hebben.”
“Ik adviseer veel zwangeren om een combinatievitamine te gebruiken, maar benoem altijd expliciet dat ze het beste voor de goedkoopste variant kunnen kiezen. Vitamine is vitamine, calcium is calcium. Dure merken zijn niet beter, maar wel slecht voor je portemonnee.”
“Als je zwanger bent, groeit je baarmoeder en wordt de druk op allerlei organen behoorlijk groot. Er wordt wel gezegd dat je niet op je rug moet slapen, omdat het bloedvat dat bloed terug naar je hart voert dichtgedrukt zou kunnen worden. Door op je zij te slapen, voorkom je dat. Sommige zwangeren lukt het niet om in zijligging te slapen, of ze maken zich zorgen als ze in rugligging wakker worden. Dat maakt niet uit. Als er iets gebeurt waar je naar van wordt, dan reageert je lichaam met een reflex. Komt er te veel druk op het bloedvat te staan, dan draai je automatisch om.”
“Een warm bad kan geen kwaad. De sauna wordt wel afgeraden vanwege de hoge temperaturen. Het gaat erom dat je kerntemperatuur niet boven de 39 graden komt. Met een bad is dat bijna onmogelijk. Ook als je bad warmer is dan 40 graden, koelt die vanzelf af. Je kunt wel naar de sauna, maar niet te lang of naar een sauna met een lage temperatuur, maar wees voorzichtig. Het verschilt van persoon tot persoon hoe effectief je opwarmt en afkoelt.”
“Er zijn allerlei middeltjes te koop die bijvoorbeeld striae of uitscheuren helpen voorkomen. Het is duur en helpt niet. Ik krijg ook weleens mensen op nacontrole na een keizersnede die vragen of ze al mogen beginnen met het smeren van littekencrème. Dat mag, maar het is zonde van je geld en het geneest niet beter of mooier. Onderzoekjes, waarschijnlijk gefinancierd door de fabrikant, zullen een gunstig effect aantonen, maar dat is niet merkbaar. Bij uitscheuren gaat het bovendien niet om hoe flexibel de huid is, maar hoe gecontroleerd het laatste stukje van de bevalling gaat.”
“In Amerika is er een beweging die propageert dat echo’s schadelijk zijn voor de baby. Door echo’s zou er een hoog percentage baby’s geboren worden met een afwijking, maar dat is klinkklare onzin. In de jaren tachtig deed de echo zijn intrede in de geboortezorg en dat heeft ons veel gebracht. We zijn meer aangeboren afwijkingen op het spoor gekomen door de echo, niet door toedoen van de echo.”
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoog-complexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Gynaecoloog Joost Akkermans ontwikkelde app voor betere geboortezorg: ‘Desinformatie kan tot gevaarlijke situaties leiden’
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun dreumes en twee katten.
