Nog één betweterige opmerking en wij vreten de hele vuilnisbelt op. Wat is dat toch met mannen die mansplainen? En belangrijker nog: hoe reageer je als een man je op een neerbuigende manier iets uitlegt?
Journalist Milou Deelen en psycholoog Mark Tigchelaar geven ons graag wat handvatten.
Waarom de hel voelen mannen de behoefte om te mansplainen? “Negen van de tien keer komt het voort uit onzekerheid,” deelt Mark aan de telefoon. “Mannen willen laten zien dat ze boven de ander staan en proberen hun plek in te nemen door luid te zijn. Dat gedrag ontstaat vaak uit angst dat hun eer of positie anders wordt aangetast. Een man móét immers stevig in zijn schoenen staan, dat is het stereotype.”
En even voor de duidelijkheid: Mark is ook geen heilige. “Ik heb het vroeger vast ook gedaan; ik was onzeker, vooral over vrouwen, en wilde me groter voordoen. Dan is dat iets wat snel onbewust gebeurt.”
Maar surprise, in werkelijkheid staan mannen die luisteren en niet het hoogste woord hebben vaak steviger in hun schoenen. “Een emotioneel volwassen en zelfverzekerde man zou niet zo snel mansplainen.” Althans, tenzij een man echt een wereldbeeld heeft dat afstamt uit de oertijd. “Dan gelooft iemand echt dat een man van nature beter is dan de vrouw of meer kennis heeft van onderwerpen, maar dat is natuurlijk onzin.”
Voor Milou is mansplaining (helaas) erg herkenbaar. “Je hebt eikels en je hebt goedzakken die het onbewust doen.” Als journalist en spreker heeft ze het veel over feminisme. “Er zitten vaak weinig mannen in de zaal, maar de mannen die er zijn, nemen vaak de meeste ruimte in. Ze zijn vaak aan het woord en komen na afloop naar mij toe om uit te leggen wat feminisme is. Dat blijf ik bijzonder vinden.”
De eerste keren dat Milou werd gemansplaind, durfde ze er niets van te zeggen. “Dan speelde ik erin mee, deed ik zelfs geïnteresseerd – tot ik besefte dat er niets verandert als ik niets zeg.”
Verandering is alleen mogelijk als mannen worden aangesproken op hun gedrag. Door een vrouw of door een andere man. Maar iemand wijzen op mansplainen kan tricky voelen. “Er is niet één goede manier om erop te reageren”, deelt Mark. “Het hangt af van je persoonlijkheid, van de setting, van de relatie met die persoon.”
Wil je iemand echt laten reflecteren en iets bijleren over mansplainen? Mark: “Dan zou ik aanraden om op een later moment het gesprek met de man aan te gaan. In het moment kan een mansplainer emotioneel reageren, omdat diegene al vanuit onzekerheid handelt. Een gesprek is waarschijnlijk lonender als er geen verhoogde emoties in het spel zijn.”
Maar laten we eerlijk zijn: niet elke situatie vraagt om een verdiepend gesprek. Soms ontbreekt simpelweg de energie – of de behoefte – om iemand opvoedkundig bij te sturen.
Ga je deze mansplainer nooit meer zien – en heb je TOTAAL geen zin in een gesprek over mansplaining? Dan kun je het gesprek uitzitten of een andere kant op sturen. Milou hoort soms simpelweg wat een man te zeggen heeft, maar reageert niet. Mark: “Ook kun je met humor van onderwerp switchen. Wil je iemand wel corrigeren, dan kun je bijvoorbeeld zeggen: ‘Dat wist ik al, maar wat ik bedoelde is…’ Een subtiele, maar duidelijk corrigerende tik.”
Milou: “Ik heb ook een keer subtiel gezegd: ‘Meneer, mag ik u even onderbreken? Ik kan me voorstellen dat u het niet doorheeft, maar u doet aan mansplaining.’ Heel even bleef het stil. Totdat hij zei: ‘Nee, het zou pas mansplaining zijn als…’ Het was bijna komisch. Deze man mansplainde me over mansplaining.”
*Zucht* Het is niet gek als je er klaar mee bent om mannen kennis bij te spijkeren over gelijkwaardigheid. We houden vaak genoeg rekening met de man. Daarom benadrukt Milou ook dat je vooral moet doen waar jij je goed bij voelt. “Wat die man ervan gaat vinden, vind ik niet relevant. Soms word ik boos en loop ik weg – als iemand een eikel is en ik er totaal geen zin in heb. Ik vraag mannen ook weleens of ze het begrip mansplaining kennen. Dan heb je nog best kans dat een goedzak reflecteert en ‘sorry, het was niet mijn bedoeling’ zegt.
Ik heb een kennis ook weleens het boek Why Men Like To Explain Things cadeau gedaan. Ik heb hem daarna nooit meer gesproken, dus ik denk dat het in het verkeerde keelgat is geschoten, maar ja – boeien.”
Op basis van haar ervaringen zet Milou graag nog wat tips voor je op een rij:
1. Je hebt het recht om boos te worden als iemand je niet fijn behandelt. Of loop gewoon weg, je bent niemand iets verschuldigd.
2. Zeg heel duidelijk: ‘Dit is mijn vakgebied’ of ‘Dit heb ik gestudeerd’.
3. Zorg dat je een go-to-artikel hebt om door te sturen naar mansplainende mannen.
4. Zolang het veilig voelt, kun je iemand met de neus op de feiten drukken en zeggen dat bepaald gedrag niet oké is.
5. Merk je het om je heen? In een groep kan het extra spannend zijn om voor jezelf op te komen. Als je het dan als omstander voor iemand opneemt, is dat heel fijn. Al helemaal als je als man een andere man aanspreekt.
6. Je kunt altijd ‘kap met mansplainen’ zeggen. Dat laat weinig ruimte voor onderhandeling. Mannen voelen zich dan misschien aangevallen, maar dat is dan maar zo.
In de nieuwste LINDA.meiden special spreken we vijf mannen die terugwillen naar de prehistorie (sorry? Nee, dank). Je leest het als member online of spot het in ons papieren blad.
Bestel 'm hier (gratis verzending)
Mannen, wat de hel?! Dít lees je in de nieuwste LINDA.meiden
Anne Schiphof (25) is online redacteur bij LINDA.meiden. Ze groeide op in een dorp – zo’n plek waar je niet over straat kunt met een pet of er wordt al over je gepraat – en vluchtte op haar negentiende naar de stad. Eerst Utrecht, toen Rotterdam. Daar woont ze met een vriendin, die ze via Bumble leerde kennen. Ze zit balls deep in het modealgoritme en heeft een zwak voor Nederlandse hiphop en R&B.
