De keuken binnenlopen en zien dat iemand zijn vaat wéér niet heeft opgeruimd – zucht. Als je met huisgenoten woont, klinkt dit vast herkenbaar. Irritaties kunnen soms hoog oplopen, maar hoe ga je hiermee om?
Wij vroegen het aan psycholoog Demi Winter.
Van afval dat maar blijft staan tot aan huisgenoten die midden in de nacht binnenstormen terwijl jij om zeven uur op moet. Het zijn dingen waar je je snel aan kan storen, zeker als het vaker speelt. Maar de drempel om er iets van te zeggen of het gesprek aan te gaan is vaak best hoog; we willen het liefst geen ruzie, je woont tenslotte maar op een paar vierkante meter.
Naarmate irritaties oplopen en de sfeer in huis om te snijden is, is dit vaak voor iedereen voelbaar en je zit ook jezelf in de weg. Bovendien is de kans groot dat je je frustraties er op een gegeven moment uitknalt, misschien wel minder aardig dan je zou willen. Dit wil je natuurlijk voorkomen, maar hoe pak je dat aan?
Samenwonen met huisgenoten is vergelijkbaar met het wonen met je broer of zus toen je nog jonger was, vertelt Demi. “Je woont natuurlijk met elkaar in een huis, dus het is logisch dat er irritaties ontstaan die je niet hebt als je gewoon alleen vrienden bent. Bij vrienden kom je namelijk alleen op bezoek en denk je: ‘Ja boeien, jouw pannen, zoek het uit’. Maar als je huisgenoten bent, krijg je veel meer van elkaar mee en deel je ook praktische dingen.”
Volgens Demi is het altijd ingewikkeld om een middenweg te vinden tussen ‘niet zo moeilijk doen’ en uitspreken wat belangrijk voor je is. “Soms is het beter om even je schouders op te halen en te denken: haha, daar is die rommelige persoon weer. Als je namelijk bij alles zegt dat je het vervelend vindt, is het ook weer schadelijk voor je relatie. Maar als je merkt dat je je toch elke keer aan hetzelfde ergert, is het wel belangrijk om het gesprek aan te gaan.”
Wat het samenwonen met huisgenoten lastig maakt, is dat niet iedereen dezelfde ideeën en normen en waarden heeft als jij. “De een kan heel veel waarde hechten aan een opgeruimd huis, terwijl de ander dit helemaal niet belangrijk vindt.” Het kan dan voelen alsof de ander schijt aan je heeft. “En wat dan helpt, is toch om op een wat dieper niveau het gesprek aan te gaan.”
Volgens Demi gaat het erom dat je samen onderzoekt: waar kunnen we elkaar vinden in het midden? Daarbij hoeft niet één persoon zich volledig aan te passen aan de ander. “Het draait juist om het vinden van een compromis, zeker wanneer je merkt dat spanningen zich opstapelen.”
Als je besluit het gesprek aan te gaan, kan het volgens Demi helpen om het niet persoonlijk te maken, maar juist met alle huisgenoten om tafel te gaan en te bespreken wat ieder belangrijk vindt. “Door dat open te bespreken, gaat het minder over ‘jij doet dit verkeerd’ en meer over: hoe willen we dit samen regelen?”
En zelfs met afspraken kan het alsnog misgaan. Appjes sturen met ‘wie heeft zijn vaat weer laten staan?’ heeft volgens Demi niet veel zin. “Daarmee los je niks op; je maakt de sfeer vooral ongemakkelijker. Het is juist beter om even uit die irritatie te stappen en samen te kijken wat er eventueel anders moet.”
Is de sfeer al wat gespannen, dan kan het helpen om dat te benoemen. Bijvoorbeeld: “Ik heb het idee dat het de laatste tijd wat stroef loopt in huis. Zullen we een moment plannen om hier rustig over te praten?” Zo maak je er geen aanval van, maar een uitnodiging om het samen op te lossen.
Wat je vooral niet moet doen? Elkaar beschuldigen. “Jij doet dit, jij doet dat” werkt volgens Demi averechts. “Praat vooral vanuit jezelf en je eigen gevoel. Probeer het woord irritatie te vermijden en breng het wat zachter, zoals ‘ik heb hier last van’.” Dat kan namelijk een groot verschil maken; je valt de ander niet aan, maar deelt wat het met jou doet.
Merk je toch dat de ander meteen in de verdediging schiet? Dan wordt het wat ingewikkelder. “Je kunt iemand niet dwingen om anders te reageren”, zegt Demi. “Soms raakt zo’n opmerking iets ouds. Iemand die bijvoorbeeld altijd heeft gehoord dat hij/zij rommelig is, kan zich sneller bekritiseerd voelen. Juist dan kan het helpen om te kijken wat er écht speelt. Vaak zit er een emotie onder: iemand voelt zich aangevallen of in het nauw gedreven. En dat bespreekbaar maken, maakt het gesprek ineens een stuk opener.”
Laten we eerlijk zijn: het is bijna onmogelijk om nooit irritatie te voelen als je samenwoont. Je zit nu eenmaal dicht op elkaar en ziet ook de minder charmante kanten van iemand. Dat betekent niet meteen dat er iets mis is. Soms helpt het om even adem te halen en te bedenken: is dit het écht waard?
Maar als de spanning blijft hangen, voel je dat wel. “Je huis is je veilige plek. De plek waar je moet kunnen ontspannen. Als daar continu iets speelt, kom je nooit helemaal tot rust.” Volgens Demi draait het daarom uiteindelijk toch om te blijven praten, hoe cliché dat ook klinkt. Niet elk ding hoeft een groot gesprek te worden, maar wat blijft terugkomen, mag je serieus nemen.
Op kamers aankomend studiejaar? Dit zijn 5 x de opmerkelijkste 'Kamer en Kwel'-verhalen
