Mentale gezondheid
Nee, niet écht. Maar het voelt wel zo. Je hart gaat als een gek tekeer, het zweet klotst onder je oksels en je hebt moeite met ademhalen. Een paniekaanval is geen grap.
‘AAN DE BUITENKANT ZIE JE NIKS’
Jabé Spreij (18) studeert kunstmatige intelligentie aan de Universiteit Utrecht. Ze woont bij haar ouders in Rotterdam.
“Een paniekaanval is vaak een opstapeling van kleine dingen. Soms heb ik slecht geslapen of ben ik al een paar dagen aan het piekeren, en dan heeft óók nog eens mijn trein vertraging. Vaak gebeurt het als ik ergens geen invloed meer op heb, als ik iets anders had willen doen. Een gesprek met iemand, of een toets. Aan de buitenkant zie je niet veel aan mij, maar vanbinnen gebeurt er van alles. Ik ben weleens uit een trein gestapt omdat de muren op me af kwamen. Als kind was ik al bang voor Harry Potter en kerken, maar pas op de middelbare school kreeg ik last van paniek. Als ik een aanval voel aankomen, app ik een vriend: kan je even bellen? Alleen al door dat appje ga ik nadenken: wat ga ik dan eigenlijk vertellen? Er is niets aan de hand. Daardoor voel ik me al beter. Een vriend van me gaf me ooit een supergoeie tip. ‘Als je in paniek raakt, zoek dan eerst drie oranje dingen in je omgeving.’ Tegen de tijd dat ik die heb gevonden, is de paniek vaak al gezakt.”
‘HOE KAN MIJN HOOFD ZO MET ME FUCKEN?’
Ruby Cruden (29) is fotograaf. Ze woont samen met haar vriend in Amsterdam. “Elke paniekaanval is anders, maar het begint altijd met hetzelfde onrustige gevoel. Alsof er iets niet helemaal oké is. Dan ga ik sneller ademen, voel druk op mijn borst en gaat het stormen in mijn hoofd. Het voelt alsof alle stemmen in mijn hoofd tegelijk tegen me beginnen te praten. Inmiddels weet ik dat ik dan afleiding moet zoeken. Maar dat helpt niet altijd. Als ik in paniek raak, ga ik hyperventileren. Ik krijg geen lucht meer en moet heel hard huilen. Dat kan vijf minuten duren, maar ook zomaar een uur. Een tijdje dacht ik dat ik gek werd. Ik durfde amper alleen te zijn, omdat ik mezelf niet meer vertrouwde. Erover praten helpt. Vriendinnen snappen het nu als ik plots weg wil van een drukke plek omdat ik paniekerig word. Sommige vrienden hebben er zelf ook last van. We maken er weleens grappen over, want hoe kan ons hoofd zo met ons fucken? Maar ik denk ook weleens: de wereld staat in brand, er is zo veel ellende. Het is tegenwoordig bijna vreemder als je altijd stabiel bent.”
‘DE HEFTIGSTE DUURDE DRIE DAGEN’
Kesslee Kasius (26) is interieurstylist en eigenaar van vintage-winkel Studio 2XK. Hij woont in Rotterdam.
“Ik ben een keer op straat ingestort. Huilend zat ik op de stoep. Alles in mij zei: als je doorloopt, krijg je een hartstilstand. Helder nadenken lukte niet meer. Een paar jaar geleden had ik ook last van paniek. Met hulp van psychologen ben ik daar toen van afgekomen. Maar laatst kreeg ik tijdens het autorijden zo’n heftige aanval dat ik mezelf huilend van de snelweg moest rijden. Nu zit ik weer vol in de aanvallen. Soms heb ik wel vijf paniekaanvallen op een dag. De heftigste duurde drie dagen. Slapen lukte niet, mijn hart sloeg duizend keer per minuut. Ik dacht dat ik gek werd. Shakend en huilend ben ik naar de eerste hulp gegaan. Het voelt alsof ik weer terug bij af ben. Ik leefde volop. Stond als laatste op elk feestje, was altijd bezig in mijn eigen zaak. Nu staat alles even stil. Inmiddels denk ik: het was ook wel heel veel. Onbewust had ik misschien meer stress dan ik dacht. Laatst las ik over een vrouw die al tien jaar niet naar buiten durft. Dat wil ik écht niet, dus dwing ik mezelf de deur uit te gaan. Dankzij medicatie en therapie gaat het steeds beter. Ik weet zeker dat ik het ook nu ga overwinnen.”
‘IK KOM NIET MEER UIT M’N WOORDEN’
Sanne Zwart (20) studeert Creative Business in Amsterdam. Ze woont bij haar ouders in Alphen aan den Rijn. “Voor wie er zelf geen last van heeft, is een paniek-aanval lastig te begrijpen. Maak je niet zo druk, zeggen mensen soms. Daar hebben ze natuurlijk gelijk in, maar mijn hoofd zet ik niet zomaar uit. Ik ben een enorme piekeraar. Als mijn vader hoofdpijn heeft, ben ik al bang dat hij doodgaat. En een klein foutje op mijn werk kan aanvoelen als het einde van de wereld. Doemdenken is heel stressvol en soms slaat dat om in paniek. Zeker als ik alleen ben en ga malen. Een paniekaanval voelt alsof ik langzaam word weggezogen uit de realiteit. Ik krijg het benauwd, moet huilen en kom niet meer uit mijn woorden. Omdat het veel energie kost, moet ik daar soms dagen van bijkomen. Ik heb een aantal zelfhulpboeken gelezen. Daardoor weet ik hoe ik met negatieve gedachten moet omgaan. Dat is fijn, al blijft het in de praktijk lastig. Als het niet lukt, is dat extra frustrerend. Dan maak ik me druk over het feit dat ik me druk aan het maken ben. Zo blijf ik bezig.”
‘MIJN LIJF ZEI: DOE EENS RUSTIG’
Robin Jansen (29) is analist bij de Rabobank. Ze woont samen met haar vriend in Den Bosch. “Mijn eerste paniekaanval overviel me compleet. Ik werd kortademig, begon te zweten en dacht: ga ik nu dood? Daarna werd ik zo bang dat het nog eens zou gebeuren, dat ik angst kreeg voor de angst. Ik was altijd gespannen en voelde bijna dagelijks echte paniek. Ik snapte er niets van. Het ging toch goed met me? Waarom gebeurde dit? Pas later zag ik in welke druk ik mezelf allemaal oplegde. School, vrienden, fit blijven, stage, werk: ik moest van mezelf alle ballen hoog houden. In mijn beleving was stilstaan achteruitgaan. Daar liep ik in vast. Mijn lijf zei: doe eens even rustig aan. Ik ging naar een psychosomatisch fysiotherapeut, zó’n megadikke aanrader. Zij leerde me trucjes waardoor ik het drukke patroon in mijn hoofd kon doorbreken. Heel bewust mijn schouders ontspannen of in mijn duim knijpen op het ritme van mijn ademhaling. Supersimpel, maar het werkt als een tierelier. Ik heb nu vrijwel geen last meer. Ik ben blij dat bekende mensen als Gregory van der Wiel en Qucee hier nu ook open over zijn. Daardoor voel je: ik ben niet de enige.”
‘TANDENPOETSEN KAN ME AL TRIGGEREN’
Roos Ferrero (30) studeert theaterwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Ze woont met haar twee katten in Amsterdam.
“Ik ben doodsbang voor de tandarts. Een paar jaar geleden werden vier verstandskiezen tegelijkertijd getrokken en raakte ik compleet in paniek toen ik geprikt moest worden voor de verdoving. Ik heb gehuild en geschreeuwd en mijn hele lijf trilde. Pas toen ik pillen kreeg, lukte het om rustig te worden. Sinds dat moment kan tandenpoetsen me al triggeren. Dan voel ik iets geks en ben ik bang dat ik weer naar de tandarts moet. Van die gedachte ga ik zweten en trillen en uiteindelijk moet ik huilen. Relativeren lukt niet meer. Mijn vriend weet goed hoe hij ermee om moet gaan. Hij knuffelt me en laat me focussen op dingen in mijn omgeving. Dat trekt me eruit. Een tijdje heb ik de tandarts vermeden, maar dat maakte me óók weer bang. Zal je zien dat straks al mijn tanden moeten worden getrokken. Daarom ga ik nu naar een speciale angsttandarts, waar je van tevoren pillen krijgt en soms lachgas. Dat scheelt veel, al heb ik rond een bezoek altijd meer last van paniek. Niet iedereen begrijpt me, dat is weleens frustrerend. Het is niet meteen aanstellerij als iemand heftig reageert op iets waar jij níét heftig op reageert.”•
