We horen het overal: je moet eerst helemaal gelukkig zijn met jezelf voordat je aan een relatie begint. Eerst healen, jezelf volledig kennen en al je issues oplossen. Dán ben je pas klaar voor een relatie. Maar klopt dat eigenlijk wel?
Volgens Vanessa Lamsvelt, psycholoog en relatietherapeut met een eigen praktijk in Amsterdam, leggen we de lat soms veel te hoog. “Een veilige relatie is geen beloning voor mensen die zichzelf helemaal op orde hebben.”
Veel mensen denken dat ze pas klaar zijn voor een gezonde relatie als ze volledig geheeld zijn. Geen trauma’s meer, geen onzekerheden en nul bagage. Dat ideaalbeeld bestaat niet, aldus relatietherapeut Vanessa Lamsvelt. “Een gezonde basis betekent niet dat je helemaal ‘af’ bent. Wat wél belangrijk is, is dat je enige mate van bewustzijn hebt van je eigen kwetsbaarheden.”
Dus: herken je bepaalde dingen van jezelf, bijvoorbeeld dat afwijzing je raakt, dat je snel dichtklapt of juist bevestiging zoekt? “Dat inzicht is belangrijk. Dat je kunt zien dat er iets is waar je tegenaanloopt. En dat je dat niet alleen maar bij een ander neerlegt.”
Dat betekent overigens niet dat je alles perfect moet begrijpen voordat je gaat daten. “Veel mensen leren dit juist gaandeweg in een relatie. En soms kom je er pas echt achter als je samen ergens tegenaan loopt.”
Kun je een gezonde relatie hebben als je jezelf nog niet helemaal kent? “Het korte antwoord is ja. Je hoeft niet alles al uitgezocht te hebben. Je kunt juist groeien binnen een relatie, als je terechtkomt in een veilige interactie waar ruimte is om te vallen en op te staan.”
Maar hoe ziet een gezonde relatie er dan uit? Lamsvelt: Het draait om drie dingen: veiligheid, eerlijkheid en ruimte om jezelf te zijn én te kunnen worden. Een gezonde relatie geeft je de ruimte om te leren en je emotioneel verder te ontwikkelen.”
Volgens haar draait het uiteindelijk om de onderlinge dynamiek. Voel je je veilig? Begrijpt iemand jou? Is er ruimte om fouten te maken zonder dat alles meteen instort? “Wie goed bij je past, hangt vaak samen met bij wie je je veilig en begrepen voelt.”
Dat betekent ook dat conflict niet meteen het einde hoeft te betekenen. “Mensen denken vaak dat een goede relatie inhoudt dat je nooit ruzie hebt. Maar conflict hoort erbij. Het gaat erom hoe je ermee omgaat.” Betrouwbaarheid, grenzen aangeven en eerlijk kunnen zijn blijven daarbij belangrijk. “Ook nee kunnen zeggen tegen elkaar hoort erbij.”
Dit zijn de signalen van een toxische relatie (en waarom weggaan zo moeilijk is)
Veel mensen verlangen naar liefde, maar nemen tegelijkertijd stress, onzekerheden en oud zeer mee een relatie in. Hoe weet je dan of je stevig genoeg in je schoenen staat voor iets serieus? Lamsvelt denkt dat het vooral belangrijk is dat een relatie niet voortkomt uit paniek of angst. “Kun je alleen zijn zonder meteen te willen vluchten in een relatie? Dat is een belangrijke vraag.”
Zelfreflectie speelt daarin een rol. “Kun je nadenken over wat je hebt geleerd uit eerdere relaties? Het helpt als je iemand zoekt om iets toe te voegen aan je leven, niet om een gat te vullen. Doe je dat laatste, dan loop je het risico iemand te kiezen om de leegte te vullen, niet omdat het echt klopt.”
Dat betekent overigens niet dat je volledig geheeld of perfect gelukkig moet zijn in je eentje. “Maar het is wel belangrijk dat je stevig en weerbaar genoeg bent om niet alleen vanuit paniek of afhankelijkheid een relatie aan te gaan.”
Een term die tegenwoordig overal opduikt is ‘emotioneel onbeschikbaar zijn’, maar wat betekent dat eigenlijk écht? Lamsvelt: “In de volksmond denken mensen vaak dat iemand die zijn gevoelens moeilijk kan uiten, emotioneel onbeschikbaar is. Dat is een misvatting. We hebben allemaal emoties als angst, verdriet en woede. Het verschil zit in hoe iemand heeft geleerd daarmee om te gaan.”
Ze vervolgt: “Ik zie vaak stellen waarbij de ene partner heel graag wil praten over emoties en de ander verwijt dat niet te doen. De term emotioneel onbeschikbaar vliegt dan wel eens door de kamer. Maar vaak zie je dat de stillere partner heeft geleerd om wel tien keer na te denken voordat die emoties deelt. Dat wil niet zeggen dat diegene emotioneel onbeschikbaar is, dat zegt dat het stel in een patroon zit waarbij ze niet op een veilige manier hun kwetsbaarheden aan elkaar kunnen laten zien.”
Juist binnen een veilige relatie kunnen mensen leren zich stap voor stap kwetsbaarder op te stellen. Daarbij speelt de manier waarop partners op elkaar reageren een grote rol. “Kun je als teruggetrokken partner je kwetsbaar opstellen zonder dat er meteen een verwijt komt? En kun je als meer extraverte partner je kwetsbaar opstellen zonder dat de ander afhaakt als je emoties toont? Dat bepaalt voor een groot deel hoeveel veiligheid en openheid er in een relatie kan ontstaan.”
Dit moet je weten over relatietherapie voor singles: het is niet een uur lang bitchen over je ex
Pas aan een relatie beginnen als je nergens meer bang voor bent, is volgens Lamsvelt niet realistisch. “Als iemand belangrijk voor je wordt, staat er automatisch iets op het spel. En dat gaat gepaard met gevoelens van spanning of angst.”
Dat is niet direct een slecht teken, benadrukt ze. “Een bepaalde alertheid hoort ook bij liefde en verbinding. Liefde zonder enig risico of kwetsbaarheid bestaat eigenlijk niet.”
Laten we eerlijk zijn: we hebben onszelf allemaal wel eens verloren in een verliefdheid. Dat hoeft niet per se zo te zijn. Lamsvelt: “In het begin wil je natuurlijk veel samen zijn, maar probeer je eigen leven niet te verwaarlozen.”
Ze benadrukt dat een gezonde relatie niet draait om versmelten tot één persoon. “Dat lijkt soms het romantische ideaalbeeld, maar in werkelijkheid is dat vaak juist problematisch. Een relatie bestaat uiteindelijk uit twee individuen die samenkomen om van elkaar te leren, samen te groeien, plezier te hebben, veiligheid te vinden en uitdagingen van het leven aan te gaan. Maar je blijft wel twee losse mensen.”
Bottomline: je hoeft niet perfect geheeld of volledig ‘af’ te zijn voordat je liefde verdient. Een goede relatie is niet het eindpunt van persoonlijke groei, maar juist een plek waar die groei verder kan ontstaan.
Isa Luna wilde single zijn, maar werd verliefd op een Filipijnse jongen: 'We zijn bijna dezelfde persoon'
Misha is freelance online redacteur bij LINDA.meiden. Ze is geboren en getogen in Rotterdam, maar verhuisde negen jaar geleden naar Amsterdam. Ze heeft een haat-liefderelatie met haar roze iPhone, die ze regelmatig verruilt voor haar e-reader. Haar favoriete genre? Romance.
