Laat je een spiraal plaatsen? Dan is de kans nog altijd groot dat je geen pijnbestrijding krijgt, op wat paracetamol of ibuprofen na. Verloskundige Corrina Smit vindt dat dit beter kan. Met lachgas en een lokale verdoving, bijvoorbeeld.
Samen met twee collega-verloskundigen richtte ze FemmChoice op, een praktijk in Vlaardingen waar vrouwen terechtkunnen voor spiraalplaatsingen mét pijnbestrijding.
Als verloskundige werkte Smit al met medicinaal lachgas tijdens bevallingen, waar ze goede ervaringen mee heeft. Ze dacht: het is toch eigenlijk een heel kleine stap om dit ook aan te bieden bij spiraalplaatsingen? Dat kostte het nodige uitzoekwerk rondom de wet- en regelgeving, want een protocol voor lachgas bij spiraalplaatsingen bestond (nog) niet. Nu voldoet FemmChoice aan de vereiste voorwaarden en zijn midden januari de eerste behandelingen uitgevoerd.
In principe kan iedereen zich aanmelden bij de kliniek, al zal niet iedereen dat nodig hebben. “Een spiraalplaatsing is namelijk niet voor iedereen pijnlijk”, licht ze toe. “Ik zie met name dat het bij vrouwen die geen kinderen hebben meer pijnklachten veroorzaakt. Na een bevalling sluit de baarmoedermond zich weer, maar vaak met iets meer ‘ruimte’, waardoor het inbrengen van de spiraal makkelijker kan gaan.” Maar, benadrukt ze: “Het verschilt echt per vrouw. De een vindt het niet zo bijzonder, voor de ander is het echt ontzettend pijnlijk. Met of zonder bevalling. Als angst voor pijn of een slechte ervaring in het verleden je weerhouden van een spiraaltje, kan deze nieuwe behandeling interessant zijn.”
Is het nodig om pijn te lijden voor een spiraaltje? 'We zeggen snel 'even doorbijten', maar er zijn opties'
Wie zich aanmeldt en het telefonisch consult heeft gehad, meldt zich daarna voor de plaatsing op de praktijk. Geen zorgen, er wordt geen handje lachgaspatronen uit een lade getrokken: het gaat hier om medicinaal lachgas dat toegediend wordt via een speciale machine. Deze vermengt het lachgas met zuurstof, wat je daarna via een mondkapje inademt. Medicinaal lachgas heeft drie effecten: het kalmeert en kan angsten verminderen, het ontspant spieren en het zorgt voor milde pijnstilling.
“Eerst bespreken we hoe alles in zijn werk gaat en mag je het kapje proberen met 100 procent zuurstof. Het ademt namelijk wel anders dan normaal”, legt Smit uit. Zo kan iemand even wennen voordat stapsgewijs de hoeveelheid lachgas verhoogd wordt. “Onder andere met een saturatiemeter monitoren we wanneer het lachgas begint te werken, meestal is dat binnen een paar minuten. Dan is het belangrijk om rustig te blijven doorademen, want dán komt de behandeling zelf. Je blijft tijdens de hele spiraalplaatsing bij bewustzijn, dus je hebt regie en kunt dingen aangeven als dat nodig is. Zodra je stopt met het mondkapje, zijn de effecten binnen een paar minuten weer uitgewerkt.”
Corrina Smit van FemmChoice
Denk jij nu: hartstikke leuk dat lachgas, maar zo’n maskertje gaat niets doen tegen de pijn die ik de vorige keer voelde? Dan is er altijd nog de lokale verdoving: op zichzelf staand, of in combinatie met lachgas. Tot op heden wordt de combinatie bij FemmChoice het vaakst gekozen. Goed om te weten is dat de lokale verdoving hier wordt aangeboden als onderdeel van de spiraalplaatsing. Daar hoef je dus geen extra geld voor te betalen. Voor lachgas is dit wél het geval: 181.50 euro. Dit bedrag wordt niet vergoed door je zorgverzekering, dus het is een investering die je de moeite waard moet vinden.
Voor mensen waar de beurs echt te klein is, zijn er eventueel andere opties mogelijk. Zo is een groot deel van de Nederlandse gemeentes bijvoorbeeld aangesloten bij Nu Niet Zwanger, een GGD-programma dat zich richt op mensen in kwetsbare situaties. Denk aan schulden, verslaving of psychiatrische problematiek. Smit: “Zij kunnen onder andere anticonceptiemiddelen vergoeden, maar doen dat ook voor onze lachgas toediening. Er is voor sommigen dus een mogelijkheid tot financiële hulp.”
De lokale verdoving kan op verschillende manieren gegeven worden: via spray, gel of oppervlakkige spuit. “Van dat prikje voelen vrouwen dus echt niets, dat verbaasde mij zelf eigenlijk ook”, aldus Smit. “Ik check het bij iedereen, maar tot nu toe heeft nog niemand het gevoeld. En het verdooft de baarmoedermond echt goed.”
In twee weken tijd, sinds de start van de behandelingen in midden januari, zijn er acht spiraaltjes gezet met behulp van pijnbestrijding. Vier vrouwen zonder kinderen kozen voor de combinatie van lachgas en lokale verdoving. Van de vrouwen mét kind(eren) kozen er drie voor alleen lachgas en eentje voor de combinatie. “Als ik alle factoren bij elkaar optel lijkt de combinatie van lachgas en verdoving ook echt het beste resultaat te geven bij vrouwen zonder kinderen”, licht Smit toe. “Bij vrouwen met kinderen is het wat meer afhankelijk van hun situatie.”
Ze benadrukt wel dat het, zelfs met lokale verdoving, de spiraalplaatsing niet volledig pijnloos is. “Dan zou je echt een roesje moeten krijgen. Het moment waarop ik het spiraaltje in de baarmoeder schuif en loslaat, kan een kramp geven. De pijn van die kramp kan ik niet weghalen, maar het duurt gelukkig maar kort. Ik kan dus niet garanderen dat het een pijnloze behandeling is, maar ik kan wél zoveel mogelijk doen om die extra pijnprikkels weg te halen.”
Gebrek aan kennis over vrouwenlichaam kost samenleving miljarden: 'Het leed is niet te kwantificeren'
En na die eerste acht behandelingen lijkt deze nieuwe aanpak goed te werken. Daar kan ook Wendy (46) over meepraten, als een van de acht vrouwen die het tot nu toe probeerden. Dit is haar eerste spiraaltje, ze koos voor lachgas. “Ik ben zelf huisarts en heb er zelf al heel veel geplaatst, dus ik weet hoe pijnlijk het kan zijn”, vertelt ze. “Zelf gebruikte ik lange tijd de pil, al was ik niet zo blij meer met die methode. Maar de potentiële pijn van een spiraal hield me tegen: ik weet dat ik niet goed tegen pijn kan.” Als ze de lachgas-optie ziet, geeft dat haar het zetje om het tóch te proberen. “Daar kwam natuurlijk ook professionele nieuwsgierigheid bij kijken: hoe werkt zoiets nou?”
Wendy vertelt dat ze vooraf wíst dat ‘lachgas’ niet gelijk zou staan aan ‘pijnloos’, maar dat ze toch ergens hoopte dat ze niets zou voelen. Dat bleek inderdaad anders: “Op een schaal van tien voelde het als een vijf, misschien een zes. Maar zónder lachgas denk ik dat ik zeker op een negen had gezeten. Ik voelde het absoluut, maar dat pijnlijke stukje duurde gelukkig maar twee tellen.”
Het lachgas hielp haar vooral om te relaxen en de spanning in haar lijf te verlagen. En dat was best een experience, lacht ze: “Je ligt toch een soort stoned in die stoel. Je bent bij bewustzijn en kunt gewoon dingen aangeven als je wil, maar je bent óók een klein beetje van de wereld. Daar werd ik goed op voorbereid hoor, maar toch was het een grappige ervaring.”
Smit van FemmChoice voelt in Nederland weinig urgentie als het gaat om pijnbestrijding in anticonceptiezorg, terwijl het al decennia een probleem is. “Er is gewoon te weinig aandacht voor. Af en toe herziet men een richtlijn, maar het is nog steeds zo dat als je pijnbestrijding wil, je héél goed moet zoeken. Plekken die dit aanbieden zijn nog moeilijk vindbaar.”
“Bovendien wordt er nog vaak gedacht ‘flink zijn en doorbijten’, terwijl je bij menig tandarts zonder probleem, hop, een prik krijgt”, vervolgt ze. “Waarom? Het lijkt mij fantastisch als er in Nederland nog veel meer plekken komen waar je bij spiraalplaatsing kunt kiezen voor een verdoving, lachgas of allebei. Dat dit een normale standaardvorm van zorg wordt, geen uitzondering.”
Daar sluit Wendy zich bij aan. Zij zou een spiraalplaatsing op deze manier absoluut aanraden, vertelt ze: “Ik heb het ervaren als een heel fijne en veilige behandeling. Dat het lachgas nog niet vergoed wordt is erg jammer, ik hoop dat verzekeraars daar in de toekomst naar willen kijken. Ik gun namelijk veel meer vrouwen een ervaring als deze. In de basis draait het denk ik vooral om het hebben van een keuze, want we moeten als vrouwen best veel ondergaan op dit gebied. Laten we wat liever voor elkaar zijn.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Wat doet het en hoe wordt het gezet? Dít wil je weten voor je een spiraal laat zetten
Is senior redacteur bij LINDA.nl en richt zich voornamelijk op persoonlijke verhalen en maatschappelijk relevante onderwerpen. Ze woont in hartje Amersfoort en bezoekt in haar vrije tijd het liefst een concert (of dertig).
