Wat als iets alledaags als autorijden spanning oproept? Voor Sonja Herpers (51) was dat realiteit. Snelwegen, drukke situaties of onbekende routes ging ze liever uit de weg. Haar bewegingsvrijheid werd steeds kleiner.
Sonja besloot haar rijangst aan te pakken en schreef er een boek over. LINDA. sprak haar over haar ervaring.
“Ik was nooit echt een Max Verstappen in de auto,” vertelt Sonja, “maar de laatste jaren daalde mijn vertrouwen enorm. Ik werd steeds onzekerder en banger. Als ik erop terugkijk, werd mijn wereld steeds kleiner. Ik reed alleen nog stukken die bekend en voorspelbaar waren. Niet te ver en niet te ingewikkeld.”
Sonja ging dus nog wel de weg op, maar zat verre van comfortabel achter het stuur. “Ik was bang voor grote voertuigen, voor invoegen en voor agressie van anderen. Dan was ik bang dat ik misschien iets niet goed deed en dat iemand dan boos op mij zou worden. Ook voelde ik me heel klein en onzichtbaar op de weg. Alsof niemand me kon zien. Ik was de hele tijd gefocust op wat er direct om mijn auto gebeurde. Dan kun je ook niet lekker anticiperen op een ander.”
Nicole Neijts (60) is rijangstcoach. Ze begeleidt mensen met rijangst. Nicole herkent Sonja’s gedrag. Ze ziet dit ook bij haar eigen cliënten. “Vaak valt de snelweg af of bepaalde routes met bruggen en tunnels, obstakels die ertoe leiden dat mensen niet meer durven.” Mensen die rijangst hebben, zijn volgens Nicole lang niet altijd de ‘kneusjes op de weg’. “Ik krijg eigenlijk altijd heel ambitieuze mensen in de auto”, vertelt ze. “Ze hebben graag de touwtjes in handen. Op het moment dat het iets moeizamer gaat, hebben ze het gevoel dat ze de controle kwijtraken.”
Sonja’s reactie op haar angst ziet Nicole ook terug bij veel van haar cliënten. “Je gaat met je aandacht zo naar binnen, naar alles in en direct om de auto, daardoor schrik je sneller. Je komt dan al gauw in een vicieuze cirkel terecht, waarin je angst krijgt voor jezelf en twijfelt aan je kunnen, en daardoor ook bang wordt voor anderen op de weg.”
Met de auto op vakantie? 1 op de 3 vrouwen ervaart angst tijdens het rijden in het buitenland
Het is goed om in te grijpen wanneer de angst je dagelijks leven steeds meer beïnvloedt, zegt Nicole. “Hulp zoeken kan je veel vrijheid teruggeven. Ga bijvoorbeeld op zoek naar een rijangstcoach in jouw omgeving die, zoals ik, is aangesloten bij Rijangst Label, een beroepsvereniging voor rijangstcoaches. Een coach gaat heel anders te werk dan een gemiddelde rij-instructeur en is echt gespecialiseerd in het helpen van mensen met rijangst.”
Sonja vertelt waarom zij besloot haar rijangst aan te pakken: “Ik kreeg door dat ik ook steeds vaker schrikachtig was als ik niet zelf achter het stuur zat. Daarnaast volgde ik een opleiding tot leefstijlcoach, waarbij ik leerde hoe je moeilijke veranderingen kunt aangaan. Dat wilde ik zelf ook gaan toepassen, te beginnen bij het autorijden.”
Sonja nam zelf ook een rijcoach in de arm, bij wie ze zich al snel heel veilig voelde. “Zij gaf mij veel bevestiging in mijn kunnen achter het stuur. Ze leerde me dat je mag rijden zoals je zelf bent. Door de rijafspraken kon ik ook mijn vaardigheden bijschaven. ‘Als je vaardigheden niet lekker op orde zijn, is het logisch dat je angstig bent’, vertelde de coach me. ‘Als je met een parachute uit een vliegtuig springt, wil je ook graag precies weten waar het touwtje hangt.'”
Met de auto op vakantie? Zo bespaar je een hoop geld met je rijgedrag én aan de pomp
Op advies van haar rijangstcoach volgde Sonja naast de lessen ook EMDR-therapie. Tijdens die sessies kwam een diepere laag aan emoties naar voren die een rol speelde in haar angst op de weg. “Ik heb niet genoeg vertrouwen meegekregen om met lastige situaties om te gaan”, vertelt ze.
“Ik heb inmiddels een mooi en goed leven opgebouwd. Maar wat je meekrijgt vanuit huis, verdwijnt niet gemakkelijk. En die angst voor agressie en je klein, onzeker en bang voelen, werd de laatste jaren bij mij getriggerd. Dat kwam in de auto tot uiting. Ik vond EMDR heel zwaar, maar het heeft me wel echt geholpen. De scherpe randjes van de angst zijn eraf.”
Rijangstcoach Nicole heeft nog wel een paar tips waar je op kunt letten achter het stuur. “Het belangrijkste is dat je je aandacht naar buiten brengt. Wanneer de angst overheersend is, ga je automatisch veel op jezelf letten. Maar als je goed om je heen blijft kijken, zie je veel beter wat de anderen in het verkeer doen. Dat zorgt ervoor dat je minder snel schrikt, maar ook dat je actiever met het verkeer bezig bent en er minder fout kan gaan. Daarnaast is het belangrijk dat je probeert te accepteren dat jij iets sneller schrikt of iets nerveuzer bent. Dat is niet iets om je voor te schamen.”
Rianne stapte op haar 35ste voor het eerst in lesauto: ‘Wordt vanzelf beter, je moet er gewoon even inkomen’
Veel achter het stuur zitten, is ook belangrijk, zegt Nicole. “Tussen de afspraken door geef ik mijn cliënten huiswerk mee.” Uiteindelijk geeft dat veel resultaat. “Ik hoor heel vaak: ‘Wat ben ik blij dat ik weer wat vrijheid terug heb.’ Of ik krijg berichtjes met ‘ik ben nu hier geweest’ en dan allemaal vrolijke smileys.”
Ook al zal de rijangst misschien nooit volledig verdwijnen, “het doel is dat je ermee kunt dealen”, aldus Sonja. “Ik kan niet heel stoer zeggen dat ik helemaal nergens meer last van heb, maar ik ben wel blij met waar ik nu sta. Ik rijd zo veel relaxter nu. Dat is echt een heel groot verschil met een paar jaar geleden. Ik zit weer in de opwaartse spiraal.”
Over haar ervaring met rijangst schreef Sonja het boek Blij dat ik weer rij. Ze hoopt dat haar boek anderen kan helpen. “Ik voelde me best wel alleen in het geworstel. Ik kende bijna niemand met rijangst. Toen ik erover ging schrijven, dacht ik: hoezo praat niemand hierover? Ik hoop dat mensen herkenning kunnen vinden in mijn verhaal en dat ze weten dat er niets raars aan is.”
Sonja’s belangrijkste tip? “Probeer echt te denken in mini-stappen. Je zou bijvoorbeeld de komende tien dagen bewust vaak in een auto kunnen gaan zitten, zonder zelf te rijden, om je lichaam daar weer een beetje aan te laten wennen. Kleine stapjes zijn echt belangrijk voor verandering.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Zo pakt actrice Titia Hoogendoorn haar rijangst aan: ‘Het draait allemaal om vertrouwen’
