‘Ik doe alles tegelijk en maak niets af’, schrijft gasthoofdredacteur Pauline Wingelaar (40) eerder deze maand in haar column. Daar refereert ze al naar haar ‘ADHD-brein’, maar wacht op het moment van schrijven van die column nog op een eventuele diagnose.
Na onderzoek hoorde Pauline deze week dat ze inderdaad ADHD heeft. “Had ik dat maar eerder geweten”, vertelt ze aan LINDA.
Pauline blikt terug op klachten die achteraf gezien horen bij ADHD. “Toen ik begin twintig was, voelde ik me depri. Ik was zoekende naar wat ik wilde in het leven en met werk. Daarom keek ik op tegen het afstuderen. Daar maakte ik ineens een heel groot ding van. Ik had een soort faalangst gekregen, was onzeker en haalde mezelf naar beneden. Met terugwerkende kracht zijn dit allemaal symptomen, maar dat wist ik toen niet.”
Pauline gaat naar de huisarts om haar klachten te onderzoeken. Ze vermoedt dat ze zich zo voelt door ADHD. “Als ik over ADHD las, had ik veel herkenning.” Pauline wordt doorverwezen naar een psycholoog, maar daarmee heeft ze geen klik. “Hij legde de focus op mijn angsten en depressieve gevoelens. Mijn moeder moest komen en hij bekeek mijn rapporten van vroeger. Daar kon hij niet uit opmaken dat ik ADHD had. Ik zou volgens hem een gegeneraliseerde angststoornis hebben. Ik ging teleurgesteld naar huis. In alles wat ik las over die angststoornis, kon ik me niet vinden.”
Vrouwen met ADHD krijgen vaak pas op latere leeftijd de diagnose: 'Beschadiging ligt dan op de loer'
Bij de psycholoog wordt ze na een tijd ontslagen – en niet omdat ze klaar is met het traject. “Ik vergat mijn afspraken. Dat vond ik heel erg. Dan moest ik huilen, nam ik chocolaatjes mee om sorry te zeggen en zei ik dat ik achter de feiten aanliep en mijn huiswerk niet had gedaan. Nu ik dit zeg, denk ik: iedereen weet dat taakjes niet doen, uitstellen, dingen vergeten en dubbele afspraken maken hoort bij ADHD. Dus waarom daar toen niet alle alarmbellen zijn afgegaan, weet ik ook niet.
Doordat ik mijn afspraken niet nakwam, werd ik dus ontslagen. Daar is Harmen woedend over geworden. Hij heeft de praktijk gebeld en gezegd: ‘Hoe kunnen jullie haar naar huis sturen? Ze is de weg kwijt. Ze huilt alleen nog maar en roept dat ze tegen een boom wil rijden’.”
Na deze ervaring bij de psycholoog raapt Pauline zichzelf bij elkaar, zoals ze het zelf noemt. “Komt ook wel door mijn opvoeding, ik ben wel streng voor mezelf. Ineens kwam de Gooise Bingo Show op mijn pad. Ik werd na Echte Gooische Meisjes gevraagd om co-host te worden van deze show. Dat was een geluk bij een ongeluk. Ik vond het doodeng, maar had wel weer structuur in mijn leven. Het ging steeds beter.”
Jaren later besluit Pauline toch weer naar de huisarts te stappen. “Omdat ik er heel erg tegenaan liep en door de bomen het bos niet meer zag. Ik kwam nergens aan toe en stelde alles uit. Harmen heeft mijn administratie overgenomen. Hij ziet dat ik er een chaos van maak. Zodra ik een takenlijstje krijg met dingen die ik lastig vind, schuif ik het allemaal voor me uit. Elke dag denk ik: ik moet het doen, ik moet het doen, ik móet het doen en dan aan het einde van de dag is het te laat.
Ik voel me dan machteloos en kan wel door de grond zakken als ik enorm gefaald heb. Soms heb ik het gevoel dat ik weg wil rennen en nooit meer terug wil komen, omdat ik het te druk in mijn hoofd heb. Ik heb last van tijdblindheid. Kom ik mijn afspraak niet na, geeft mij dat een rotgevoel en is het asociaal naar een ander toe. En ik ben juist een fatsoensrakker: ik wil aardig gevonden worden.”
Ook tegenover haar kinderen kan Pauline zich schuldig voelen. “Died vindt het bijvoorbeeld jammer dat ik zijn slaapkamer maar niet afmaak. Hij wil zo graag een bureau. Ik regel het allemaal maar niet. We hebben tot een maand geleden met peertjes aan het plafond gezeten, omdat ik het niet voor elkaar kreeg om fatsoenlijke lampen uit te zoeken. Opruimen kan ik niet zo snel en goed, dus het is overal een rommel, terwijl ik eigenlijk júist zo lekker ga op orde.”
Ze schetst een voorbeeld: “Zodra we op vakantie zijn, ruim ik de hotelkamers helemaal kakstrak op en hou ik dat als een politieagent bij. Ik merk dat ik rust, reinheid, regelmaat en structuur nodig heb. Maar ik heb dat niet in mijn leven.”
Salina kwam er door haar zoon achter dat ze zelf ook ADHD heeft: 'Ik dacht: hè hè, ik ben dus niet gek'
Afgelopen woensdag had Pauline haar diagnostisch gesprek. “Ik was een beetje zenuwachtig. Stel je voor dat ik wéér hoor dat ik het niet heb. Wat is het dan wel?”
Naar aanleiding van een traject vol interviews met Pauline, haar moeder en Harmen en het bekijken van rapporten van vroeger inclusief opmerkingen van leerkrachten is de ADHD-psycholoog tot een oordeel gekomen. “Ik ben woensdag officieel gediagnosticeerd. Om precies te zijn heb ik ADHD van het gecombineerde type. Dat is ADHD-C in medische termen, de meest voorkomende vorm, waarbij iemand zowel aanhoudende concentratieproblemen heeft, als hyperactief en impulsief gedrag vertoont.”
Pauline is na de diagnose toch wel overwhelmed, deelt ze. “Maar ik vind het nu vooral belangrijk dat ik al die jaren niet gek ben geweest. Ik heb het altijd geweten en vind het fijn dat het nu eindelijk erkend wordt en ik er wat aan kan doen.”
Op latere leeftijd de diagnose ADHD krijgen: 'Voelt alsof mijn leven een leugen was'
Pauline laat het nieuws eerst even landen. Daarna maakt ze met haar psycholoog een plan van aanpak. “Ik ga in ieder geval verder werken in het werkboek ADHD bij volwassenen. Daarmee leer ik categoriseren. Wat is het belangrijkste om te doen op een dag? We bekijken na een tijd of het bij alleen het werkboek blijft of dat we ook aan de slag gaan met medicatie. Maar dat is nog even voor later. Ik vind het in ieder geval ergens fijn dat mijn voorgevoel bevestigd is. Vanuit hier kan ik eraan gaan werken en er iets aan doen.”
Het grijpt haar meer aan dan ze had verwacht. “Ik moet je heel eerlijk toegeven: met terugwerkende kracht had het leven zoveel leuker kunnen zijn. Wat betreft trouwen, de aanloop naar trouwen toe, maar ook verhuizingen: ik had denk ik met de wetenschap van nu het veel makkelijker kunnen hebben in het leven. Veel dingen waren voor mij echt een hele zware bevalling.”
Bij vrouwen wordt ADHD vaak later herkend dan bij mannen. Verpleegkundig specialist ggz Connie Alberts, gespecialiseerd in ADHD bij vrouwen, legde eerder uit aan LINDA.: “Het stereotype van ADHD is nog steeds dat van het drukke jongetje in de klas. Bij meisjes en vrouwen zijn de symptomen vaak minder opvallend. Ze gaan niet op de tafel staan, maar voelen wel veel onrust in hun lijf. Als ze al druk zijn, zijn ze dat bijvoorbeeld vooral met kletsen; dat valt minder op. Of ze zijn juist heel dromerig. Dan is vooral hun binnenwereld heel levendig.
Vaak zorgt ADHD voor onderprestatie op school of werk. Niet omdat mensen het niet kunnen, maar omdat ze het niet georganiseerd krijgen. Dat maakt weer onzeker en gefrustreerd. Omdat ze het zichzelf kwalijk nemen, of omdat hun omgeving hen lui noemt. Vrouwen zijn daarnaast meer geneigd zich aan te passen aan hun omgeving. Ze onderdrukken vaak bewust de onrust in hun hoofd. Dat kan voor andere psychische klachten zorgen, zoals angst of dwang of eetproblematiek. Er lijkt dan iets anders op de voorgrond te staan als ze hulp zoeken, maar ADHD is de echte oorzaak”, aldus Connie.
Jessica (53): ‘Als chaotische ADHD'er ervaar ik in de vroege ochtend de meeste rust’
Tegen vrouwen die vermoeden dat ze ADHD hebben en zich niet gehoord voelen, wil Pauline zeggen: “Laat het verder onderzoeken. Ik ben blij dat ik dat heb gedaan. En voor vrouwen die kinderen hebben waarvan je denkt dat ze ADHD hebben, laat het onderzoeken. Ik had het graag eerder willen weten.”
Voor vrouwen die het net als Pauline op latere leeftijd horen, heeft ze een advies dat ze ook aan zichzelf geeft: “Laat niet over je heen lopen, stel je grenzen. Soms kan ik door ADHD moeilijk nee zeggen. Als mijn behoefte ligt bij lekker thuis opladen, vind ik dat lastig om aan te geven. Maar ik moet gewoon naar mezelf luisteren en doen wat ik wil.”
De hele maand maart lees je op LINDA.nl/PAULINE alles wat gasthoofdredacteur Pauline Wingelaar belangrijk vindt.
Pauline Wingelaar kreeg hulp bij de styling van haar kantoor en deelt nu haar beste tips
