Splinter Chabot (30) baseerde zijn nieuwe roman Twee Prinsen op een brief over een jongen die vanwege zijn geaardheid uit huis gezet werd door zijn ouders. ‘Ik wilde Richard de vrijheid geven die hij had moeten hebben.’
LINDA. spreekt hem over de verliefdheid, maar ook de woede die in het boek zit. “Hoe lang accepteren we nog dat iemand zijn handen in zijn zakken moet steken om zijn ringen te verbergen, of de weg oversteekt om die ene groep te vermijden?”
Schrijver en televisiemaker Splinter Chabot is net dertig geworden. Toch is Twee Prinsen alweer zijn vijfde boek, en presenteerde hij alleen het afgelopen jaar al Moltalk en Ondertussen aan de Hofvijver. Sinds zijn debuut CONFETTIREGEN (2020) heeft hij op honderden scholen gesproken over de vrijheid om jezelf te kunnen zijn. Ondanks het warme, progressieve nest waarin hij opgroeide beschreef hij in dat eerste boek hoe het besef dat hij op jongens viel leidde tot twijfel, depressie en zelfhaat. Veel lezers – jong en oud – herkenden zich in zijn worsteling. Het werd een bestseller die nu verfilmd wordt door Michiel van Erp.
Splinter kreeg in reactie zoveel bijzondere, vaak hartverscheurende, verhalen binnen dat hij ze bundelde in het boek Roze Brieven. Een van de brieven ligt al zes jaar op zijn bureau, met het verhaal van de jonge Richard. “Nadat Richard zijn strenggelovige ouders vertelt dat hij op jongens valt, staat hij een paar uur later bij zijn beste vriend Joris voor de deur”, vertelt Splinter. “Of wat er van hem over is. Richard heeft een gebroken neus, een blauw oog, een ingescheurde lip, striemen … Joris verzorgt hem en laat hem op de bank slapen. Wanneer hij de volgende ochtend beneden komt, is de bank leeg. De deken is opgevouwen en er ligt een briefje waarop staat: ‘Je was mijn beste vriend.'”
Richard maakte een einde aan zijn leven. Zijn verhaal laat Splinter niet meer los en jaren later begint hij te schrijven over een jongen met dezelfde naam. Wel blijft hij twijfelen: moet ik dit wel doen? In die periode komt er op straat een meisje van veertien op hem af. Ze heeft veel vragen. Als hij vraagt waarom, vertelt ze dat haar ouders haar het huis uit hebben gezet omdat ze een vriendin heeft. Haar moeder zei: ‘Je weet hoe wij erover denken. En het is voor ons gewoon een grote teleurstelling dat we zo veel tijd en energie in een kind hebben gestopt van wie we nu al weten dat het nooit in de hemel zal komen.’
Splinter Chabot over zijn allereerste date: 'Ik zat ingesmeerd met Zwitsal op bed basilicum te eten’
Die woorden halen letterlijk het boek. “Ik moest daar op de stoep eigenlijk al huilen, maar wist: nee, ik moet mezelf nu bij elkaar rapen en haar moed inspreken. Toen ik in de auto zat, kwamen de tranen wel. Ik dacht: dit is de Richard van nu. Dus besloot ik de brief, haar verhaal en ook mijn eigen verhaal als inspiratiebron te gebruiken voor wat Twee Prinsen is geworden. Ik wilde Richard geven wat ik hem gegund had, de vrijheid die hij had moeten hebben.”
In Twee Prinsen lezen we hoe de fictieve Richard opgroeit in een streng gereformeerd gezin waarin zelfs zijn gedachten zich aan de regels moeten houden. Terwijl hij langzaam ontdekt dat hij op jongens valt, is jezelf zijn in zijn grijze huishouden voor niemand een optie. Ondertussen switchen we steeds naar het zonnige Rome van de toekomst, waar de 25-jarige Richard verliefd wordt op de vrije Matteo. Hun liefde lijkt uit een sprookjesboek gegrepen, tot ook hier het geweld van anderen hun geluk dwarsboomt.
Ik kon er niet goed van slapen, maar dat mag misschien ook wel bij dit boek.
“Eigenlijk wel. In het begin van het boek mag je heerlijk verliefd worden en je zorgen maken over de jeugd van Richard. Maar aan het einde komt Richard ook met een oproep. Hoe lang accepteren we nog dat iemand zijn handen in zijn zakken moet steken om zijn ringen te verbergen, of de weg oversteekt om die ene groep te vermijden? Hoe lang staan we die onvrijheid op straat nog toe? Ik denk dat zijn speech bijna leest als een politiek pamflet en een aanklacht. Een lezer zei tegen me: ‘Ik voelde de woede die Richard voelde.’ En dat is ook de bedoeling.”
Ik hoorde in die speech ook de stem van de schrijver. Jouw stem, dus.
“Dat zei mijn redacteur ook, en dat klopt ergens wel. Ik was het afgelopen jaar ontzettend verliefd, en we zijn in Amsterdam meerdere keren uitgescholden en bespuugd. In Scheveningen schold een vader die notabene een kind op de arm had ons uit voor homo’s. We gaven elkaar niet eens een kus, we waren alleen onze spullen aan het pakken. Tegen de jongen waar ik mee was, zei ik: ‘Niet kijken, negeer het.’ Terwijl ik op dat moment ook dacht: nu laat ik weer toe dat de ander die ruimte inneemt en pas ik mezelf aan.
Vorig jaar heb ik een klap gekregen. Iemand zei toen later tegen me: ‘Misschien moet je ook niets terugzeggen als iemand je voor homo uitscheldt. Ik ga ’s avonds ook niet door een steegje wandelen.’ Maar het gaat niet om dat ene steegje, het is het voortdurend op je hoede moeten zijn. Iets wat veel vrouwen helaas ook herkennen. Dan kun je wel zeggen: moet je ’s avonds laat maar niet gaan fietsen. Maar het moet juist andersom aangepakt worden. Ik denk dat mijn woede en mijn angst dus wel in dit boek zitten. En ook de verliefdheid.”
L’HOMO. keert terug: 'We hebben dit blad nu harder nodig dan ooit'
Het contrast tussen het grauwe platteland van Richards jeugd en het lichte leven in Rome is enorm. Alles voelt daar anders.
“Dat is bewust. In het Rome uit de boeken schijnt elke dag de zon. Het is uitbundig, levendig en Richard heeft eindelijk vrijheid: het is zo’n beetje de hemel. Hij zoekt bewust alle clichés op: de Trevifontein, Villa Borghese en de Sint-Pieter. Dat romantische, dat komt ook wel van mij. Ik ben de schrijver dus leg ik daar ook mijn eigen emoties in. Mijn tranen, maar ook mijn glimlach.
Ondertussen krijg je flashbacks naar de onvrijheid van vroeger, dat is dan zo’n beetje de hel. Het grijze, regenachtige platteland met de vastgeroeste normen en ketens. Ik ben in het donker en de kou door dat landschap gaan rijden om te kijken hoe de nacht er daar uit ziet. Hoe laag hangen de ‘witte wieven’ en hoe eenzaam ziet een lichtje in de verte eruit? De kou, de eenzaamheid, het modderige: dat moet je zelf ervaren voordat ze in je schrijverswereld hun eigen plek kunnen krijgen.”
Het dorp van Richard bestaat niet, maar Splinter verdiepte zich wel in de reformatorische gemeenschap in het algemeen. Hij spitte de beleidsplannen van scholen door en las de adviezen die gegeven worden op reformatorische fora. “Het leek me altijd al wel een verstikkende wereld, en nu werd ik al helemaal kriebelig van al die dogma’s. Ik wilde vooral laten zien wat die extreme onvrijheid met mensen doet. Richards moeder is bijvoorbeeld een intelligente, ambitieuze vrouw die in een korset wordt gedrukt waarin ze niets meer mag en niets kan. Ze is zo eigenlijk al overleden terwijl ze nog leeft.”
Dat had ik ook opgeschreven: Richards moeder laat zien wat er gebeurt als je helemaal verdwijnt in alle wetten die je voorgeschreven worden.
“Ze is op een gegeven moment zo murw geslagen door alle regels dat ze een soort pop wordt. Ze probeert Richard nog een aantal keer te zien voor wie hij is en een uitweg voor hem te zoeken, maar het lukt haar niet. Er zijn te veel tentakels om haar heen geslagen. Ik denk dat het hele boek zo gaat over vrijheid en onvrijheid: in de religieuze, maar ook in de seksuele zin.
Het boek is geen aanklacht tegen religie, want Richard blijft ook in Rome nog op zoek naar God. Hij wil contact, maar begrijpt niet hoe hij dat vorm moet geven wanneer hij zich ook zo afgewezen voelt. Maar wanneer religie heel dogmatisch wordt, en zelfs je gedachten onderdeel worden van die strijd, gaat dat heel ver. Dat niet alleen verkeerd handelen zondig is, maar ook het hebben van de verkeerde gedachten. Dat is verstikkend ten top, totalitarisme.
Daarom was het ook zo heerlijk om het sprookje van de twee prinsen in Rome helemaal te omarmen, in alle clichés, ook als schrijver. Ze rennen over de daken, liggen in het gras, gaan van opera naar museum en zijn eindeloos verliefd. Het grauwe platteland voelde soms ook als een slang om mijn nek. Daarom had ik voortdurend in mijn hoofd: als dit af is, mag ik weer naar Rome.”
Open relaties zijn net zo ingewikkeld als monogamie, laat Philip Huff zien: 'Aan pijn ontkom je niet'
In een van mijn favoriete scènes staan Richard en Matteo in de Sixtijnse Kapel. Jij hebt ook naar die mooie hemel van Michelangelo staan staren.
“Het is zo ironisch. De Sixtijnse Kapel is een van de allerheiligste plekken van het katholieke geloof – de plek waar de nieuwe paus gekozen wordt en waar de paus bidt – en het is beschilderd door een man die hartstikke gay was. Michelangelo wilde het eigenlijk helemaal niet doen, hij heeft zelfs een plank naar de paus gegooid toen hij langskwam, van: laat me met rust. Hij heeft alle mannen destijds naakt geschilderd, later zijn ze door de kerk weer overgeschilderd. Als je het wilt zien, is het eigenlijk een soort homohemel.”
Op de bekendste schildering steken Adam en God hun vinger naar elkaar uit, maar ze raken elkaar niet. In het boek stellen Richard en Matteo dat dit niet komt door Adams luiheid, maar omdat de mens al eeuwen vastzit in een keurslijf van door anderen gemaakte wetten. Pas als we die onvrijheid van ons afschudden, kunnen de hemel en de aarde één worden. Richard en Matteo tikken onder de schildering elkaars vingers aan. Splinter: “Om de onvrijheid van al die eeuwen voor en na hen met hun verliefd even recht te zetten.”
Eisen ze op die manier ook hun eigen plek in die heilige ruimte op?
“Hij is van ons. Mijn voorstel: de volgende Pride is in de Sixtijnse Kapel. Ik weet niet of ze daarmee akkoord gaan, maar ik kan de paus natuurlijk een brief schrijven. Het blijft in ieder geval ironisch dat de kerk homoseksualiteit afwijst terwijl je daar omringd wordt door de allermooiste kunst, gemaakt door queers. Je kunt het ook hypocriet noemen, maar ik geloof dat ik al genoeg mensen beledigd heb in dit interview. Ik heb niets tegen religie, maar het lijkt me mooi als we elkaar vrijheid gunnen en de liefde van de ander niet verbieden.”
Matteo is vrij en open, hij leeft zonder angst. Richard bewondert dat, maar vindt het ook eng. Hij zegt: ‘Is het niet gevaarlijk om zo zichtbaar jezelf te zijn?’ Een realiteit waar queer personen dagelijks mee te maken hebben.
“Matteo antwoordt natuurlijk terecht: wat is erger? Jezelf zijn, met de mogelijkheid dat je iets overkomt, of in een leugen leven. Richard weet daar het antwoord niet op, en het is een worsteling die veel mensen hebben. Ik ook.
Matteo heeft de vrijheid als een soort parfum om zich heen hangen, hij ziet de blikken en opmerkingen van anderen niet. Ik heb ook jongens in mijn leven gehad die helemaal zichzelf waren, maar ik was dan vaak toch bang. Moet je wel die lipgloss opdoen of dat kleine hondje meenemen? Natuurlijk vond ik dat je het allemaal moet kunnen doen, maar het maakt je tegelijkertijd een magneet voor agressie. Dat heb ik zelf vaak genoeg meegemaakt en gezien.
In theorie zou ik hier in Nederland niet bang voor hoeven zijn, want op papier is alles goed geregeld. Maar de onzichtbare wetten die ook gelden krijgen vorm in de blik, de opmerking en soms ook de vuist van de ander. Daarom worstel ook ik met de vraag: hoe vrij mag ik zijn?
Dit boek is zo ook een ode aan zij die helemaal zichzelf durven te zijn. De mensen die de angst van zich afschrobben en denken: ‘Ik weet dat die angst op me geplakt wordt, maar ik trek toch die jurk van vrijheid aan.’ Daar moet je heel dapper voor zijn, en ik durf dat ook niet altijd. Hoewel ik heel goed mezelf kan zijn, voelde ik me toen ik verliefd was toch het meest vrij als ik thuis was. Met de gordijnen gesloten, zodat niemand iets kon zien, vinden of doen. En dat komt door de handeling van de ander en wat ik heb meegemaakt op straat.”
Schrijver Amanda Romare ging op talloze dates en werd keer op keer afgewezen: 'Ik wil eerlijk zijn over wat dat met je doet'
Zodra je in de buitenwereld bent, moet je overal over nadenken.
“Ik denk dat vrouwen zich daar wel in herkennen: dat je je constant moet verhouden tot een wereld die niet op jou is ingericht. Sterker nog: hij is tegen jou ingericht. In zeventig landen staan er straffen op het houden van iemand van hetzelfde geslacht, van lijfstraffen tot gevangenisstraffen en zelfs de doodstraf. Als je in Hongarije mijn boek zou willen verkopen, moet dit eerst in plastic gewikkeld worden. En ook in Nederland zijn er boekhandels die mijn boeken niet willen verkopen omdat ze het homopropaganda vinden.
De onvrijheid is groot en is ook weer steeds sterker aanwezig in ons eigen land. Ik denk dat het belangrijk is dat we daartegen ten strijde gaan.”
Is deze roman voor jou een manier om dat te doen?
“Al mijn boeken zijn emotioneel, dicht op de huid geschreven. Het onrecht is hetgeen waar Richard zich in deze roman uiteindelijk boos om maakt. Hij zegt: ik ga niet meer mijn andere wang laten zien als ik een klap krijg. Ik recht mijn rug, en stap nu zelf niet als prooi maar als jager het toneel op. Die emotie begrijp ik, even los van wat hij doet in het boek. Soms denk ook ik: hoe lang kijken we nog weg voordat we echt iets doen tegen de vuist van onvrijheid?
Ik hoop dat het boek mensen raakt en doet glimlachen, maar dat het ook tot nadenken stemt en de weg naar respect opent. En dat het zo niet alleen in de boekenkast, maar ook in haar, zijn of diens hart een mooie plek krijgt.”
‘Twee Prinsen’ van Splinter Chabot is nu verkrijgbaar.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Martin (32) is gay en groeide op in een gereformeerde bubbel: 'Bizar wat er tegen me gezegd werd'
Marissa Klaver is senior redacteur bij LINDA.nl en schrijft het liefst over boeken, cultuur en alles wat ze (nog) niet begrijpt. Ze woont samen met kat Pepiet en vijfhonderd boeken in Amsterdam. Als ze niet aan lezen is, vind je haar in een restaurant of concertzaal.
