Op een dag ben je ineens officieel volwassen en moet je ‘het echte leven’ zelf gaan uitvogelen. Van de Belastingdienst tot de liefde: Kluun schreef een complete gids voor jongvolwassenen, en zijn vijf kinderen lazen mee.
“Officieel zijn ze volwassen, maar dat betekent niet dat je ook meteen een volwassen kind hebt.”
Vanaf het begin kun je Kluuns boeken koppelen aan de levensfase waarin hij zich bevindt, en de vragen waar hij zelf mee rondloopt. Zijn eerste roman – Komt een vrouw bij de dokter (2003) – ging over de ziekte en dood van zijn eerste vrouw, en Help, ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt (2004) kwam toen hij opnieuw vader werd. Hij schreef over zijn scheiding en publiceerde twee boeken over pubers. “Als ik ooit de luxe heb om kleinkinderen te krijgen, kun je het boek daarover wel weer aan zien komen”, zegt hij in dit gesprek met LINDA.
Eerst is er met Help ik word volwassen! een gids voor achttienplussers en hun ouders. In het boek gaat het van de praktische zaken van het volwassen worden – studiefinanciering, belasting betalen, boodschappen doen – tot het zwaardere spul zoals mentale gezondheid, vriendschap en de liefde. Ook hoort er de gelijknamige podcast met Yvanka van der Zwaan en Pitou (20) bij.
Samen met zijn vrouw heeft Kluun vijf (stief)kinderen. De oudste is 28, de jongste is net achttien. “Officieel zijn ze volwassen, maar dat betekent niet dat je ook meteen een volwassen kind hebt. Zeker als ze nog thuis wonen. Ik hoor vrienden allemaal dezelfde dingen zeggen, van: ‘Ik dacht dat die puberteit over was, maar ondertussen sta ik nog steeds zelf de vaatwasser in te ruimen. En tegelijkertijd stellen ze wel ineens vragen over je werk, en luisteren ze ook.’
Een voorbeeld: mijn oudste dochter had een deukje gereden in onze auto. Ik zei: ‘Joh, niet erg. Zet gewoon je aansprakelijkheid aan.’ Haar antwoord was: ‘Wat is dat, pap?’ Toen dacht ik, wacht even: je weet niet wat een aansprakelijkheidsverzekering is? Dat kind is 25, heeft twee banen en heeft een universitaire opleiding. Het zijn van die hele praktische dingen waarvan je je als volwassene bijna niet kunt voorstellen dat iemand dat niet weet. Maar ik merkte door de jaren heen toch steeds weer dat ook mijn eigen kinderen veel nog niet wisten.”
Kledingcodes, vriendschap, wél durven bellen, omgaan met conflicten en geld: de kleine en grote aspecten van het volwassen worden, komen in dit boek voorbij. “Het is een spoedcursus volwassen spelen”, zegt de schrijver er zelf over. Een groot aantal meelezers heeft zich daarmee bemoeid, meer dan gebruikelijk. Kluuns eigen kinderen, en die van zijn vrienden, corrigeerden soms zijn taalgebruik – ‘dit is te populair’ of ‘dit spreekwoord kennen wij niet’ – en kwamen met de nodige onderwerpsuggesties. Hun ouders trouwens ook.
“Ik was bezig met het stuk over geld, van bijbaan van salaris. Toen zei iemand: ‘Mijn zoon denkt écht dat hij miljonair gaat worden op zijn 25e.’ Daardoor realiseerde ik me dat die mythe óók in het boek moest, omdat het echt iets van deze tijd is dat jongeren denken dat je zomaar heel rijk kunt worden.”
Kluun geeft puberadvies: 'Mijn zoon van 13 geeft iedereen overal de schuld van. Hoe ga ik om met deze onredelijkheid?'
Na de puberteit vindt een ‘reset’ tussen ouders en kinderen plaats, merkt Kluun ook in zijn eigen gezin. “Hoe ga je met elkaar om? Eigenlijk heb je niets meer te zeggen, maar als je kind nog thuis woont, zijn er wel regels. Ik hou van dat spel. Mijn jongste dochter pendelt tussen mijn ex en mij op en neer. Ik was net een week op vakantie geweest en op de eerste dag dat ze bij mij zou zijn, vroeg ze: ‘Ik word net uitgenodigd om naar de film te gaan, vind je dat leuk?’ Ik zei toen: ‘Nee, maar je moet het wel doen, want je bent achttien en volwassen.’
We hebben minder verantwoordelijkheid aan elkaar af te leggen, maar tegelijkertijd kun je elkaar nog wél op dingen aanspreken. En dat gebeurt nu meer van beide kanten. Ik kan er wel van genieten als mijn kinderen zeggen dat ik me er niet mee moet bemoeien, omdat ze het op hun eigen manier willen doen. Je moet je ouders af en toe terug in hun hok durven sturen. Soms schrikken ouders daarvan, maar ik denk: laat het kind het zelf ontdekken.
Tegelijkertijd merk ik dat ze met problemen vaak nog wel bij mij komen. Een van mijn kinderen had een tijd geleden liefdesverdriet. Ze zei toen: ‘Pap, ik was blij dat je echt luisterde en me serieus nam, en niet in de oplossingsstand schoot en het allemaal veel beter wist.’ Juist nu ze de wereld zelf gaan ontdekken, is het puberale van ‘mijn ouders begrijpen er niets van’ er wel vanaf. Ook omdat ze inzien dat het vaak toch ingewikkelder is dan ze op hun vijftiende dachten. Als ouder moet je vooral niet meer de instructeur willen zijn, maar eerder een consultant die af en toe om advies wordt gevraagd.”
De Kindertelefoon komt met hulplijn voor jongvolwassenen: 'Een luisterend oor'
Sommige aspecten van het volwassen worden zijn met de jaren hetzelfde gebleven, tegelijkertijd is de wereld ook (enorm) veranderd. “Begin jaren tachtig was ik net zo oud als de doelgroep van dit boek. Er was geen internet, mobiele telefoon of sociale media. Dat maakte het leven een stuk rustiger.
Nu is het bijna een soort verplichting om altijd aan te staan en overal op te reageren. Een psycholoog in het hoger onderwijs zei dat hij veel studenten met burn-out-achtige verschijnselen krijgt. Nou, dat kenden we in mijn tijd niet. De druk om te presteren ligt door sociale media een stuk hoger omdat je daar allemaal mensen ziet die zogenaamd succesvol zijn. Ook de leeftijd waarop jongeren voor het eerst seks hebben stijgt. Volgens seksuologen komt dat onder andere doordat we in een wereld leven waarin alles perfect moet zijn. Dat maakt het beginnen aan je seksuele carrière moeilijker, want dat is het niet. Je moet toch een beetje zoeken en klungelen voor het wat wordt. ”
In het boek beschrijft Kluun dat jongvolwassenen een ingewikkelde wereld erven: zijn kinderen hebben het waarschijnlijk (economisch) minder goed dan hij. ” Soms betrap ik me erop dat ik jongeren best wel lui vind, maar daar had ik laatst met mijn dochters een mooie discussie over. Een van hen zei, en dat vond ik een mooie zin: ‘Het is net alsof de laatste trein van het kapitalisme al vertrokken is.’ Toen ik jong was, kon je door hard te werken en wat risico te nemen veel geld verdienen. Dat wordt steeds moeilijker. Tegelijkertijd vinden de jongeren van nu het ook minder belangrijk om weelderig te leven. Zij zijn meer bezig met de balans tussen werk en welzijn, en dat vind ik wel gezond.”
Jongvolwassenen hebben vaak het idee dat de beslissingen die ze nu moeten nemen allesbepalend zijn, merkt Kluun. En dat levert een hoop stress op. “Terwijl een beslissing die je op je achttiende neemt natuurlijk niet per se blijvend is: of dat nu over een studie of een relatie gaat.”
Het boek eindigt dan ook hoopvol: geen volwassene is perfect, dus jij hoeft dat ook niet te zijn. “Ik heb mijn kinderen opgevoed met het idee: vertrouw op jezelf. Durf het leven te leven dat jij voor ogen hebt. Omarm je sterke punten: de een kan dit goed, de ander dat. En sommige dingen liggen je totaal niet. Ik speel al veertig jaar dat ik volwassen ben. Ik kan niet klussen, en ook financieel ben ik nooit een groot licht geweest. Maar je leert met je zwakke punten omgaan, want dat hele volwassen-zijn kan niet perfect gebeuren.”
‘Help, ik word volwassen!’ van Kluun is nu verkrijgbaar. Lees hier alvast het eerste hoofdstuk.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Marissa Klaver is senior redacteur bij LINDA.nl en schrijft het liefst over boeken, cultuur en alles wat ze (nog) niet begrijpt. Ze woont samen met kat Pepiet en vijfhonderd boeken in Amsterdam. Als ze niet aan lezen is, vind je haar in een restaurant of concertzaal.
