Incapabele mannen

Het klinkt bot en onaardig. En dat is het eigenlijk ook, maar het is wel waar. De afgelopen 25 jaar kwam ik in mijn carrière best wat incapabele mannen tegen in hooggeplaatste functies. Pannenkoeken die voor geen meter functioneerden. Laten we deze kerels voor het gemak Peter noemen.

En Peter weet het lang niet altijd beter. Sterker nog, soms wist Peter amper hoe hij met zijn eigen hond moest communiceren, laat staan met een redactie of een team van professionals. En toch zat Peter daar. Aan het hoofd van de tafel. Met beslissingsbevoegdheid. Met een grote mond. En soms ook met een morsig shirt. Dat laatste doet niet per se ter zake, maar is wel vies.

Liesbeth Rasker: 'Vrouwen zijn niet veilig. Niet in Afghanistan, niet in Amerika en ook niet in Nederland'Lees ook

Vrouwelijke leiders

Natuurlijk bestaan er ook slechte vrouwelijke leiders. Absoluut. Maar als ik terugkijk, kom ik toch opvallend veel zwakke mannelijke leiders tegen. En dat is niet toevallig. Kijk naar de cijfers. Er zijn ook gewoon meer mannen aan de top. In Nederland bestaat de overgrote meerderheid van de besturen van grote bedrijven nog altijd uit mannen. Tegenover elke vrouwelijke bestuurder staan ongeveer vijf mannen. En 92 procent van de CEO’s is man. Tweeënnegentig procent. En dan komt het: in 2024 waren er meer Nederlandse CEO’s met de naam Peter dan er in totaal vrouwelijke CEO’s waren bij topbedrijven. Die naam Peter is dus niet toevallig.

Ook in Hilversum, waar ik een groot deel van mijn journalistieke radio- en tv-carrière doorbracht, was de top vooral mannelijk. Sterker nog: ik heb in al die jaren nog nooit een vrouwelijke hoofdredacteur gehad. Niet één. (Wel bij de LINDA, maar hier werk ik als schrijvende freelancer en dit is een vrouwenblad… dus tja.) En al die mannen waren echt niet allemaal geschikt als leider. Er zaten hele goede bij, maar ook hele slechte.

'Wij voelen ons een leven lang onveilig. We rennen naar onze auto’s in het donker, we fietsen met onze sleutels in de hand'Lees ook

‘Wie het hardst brult, wint’

Hoe dat kan? Het boek Why Do So Many Incompetent Men Become Leaders? van Tomas Chamorro-Premuzic legt het pijnlijk helder uit. De korte versie: zelfvertrouwen wordt verward met competentie. Een beetje charismatische man zonder echte kwaliteiten kan het toch heel ver schoppen. Een stevige handdruk, een vlotte babbel en het vermogen om zonder aarzeling onzin met overtuiging te verkopen — het wordt nog te vaak gezien als leiderschap. Slap lullen en drie bier halen kan je ver brengen. Het nut van echte kwaliteiten en ervaring wordt in dit mannelijke werkklimaat ongelooflijk onderschat.

Jarenlang kregen Peters de ruimte om te groeien, te falen, opnieuw te proberen — en vooral: om zichtbaar te zijn. Vrouwen moesten zich bewijzen. En daarna nog een keer. En daarna nóg een keer. Ze maakten geen vanzelfsprekend deel uit van het old boys network. Op de apenrots gold: wie het hardst brult, wint.

‘Vrouwen blijken gewoon competent’

In 2022 kwam er eindelijk een vrouwenquotum voor de Raad van Commissarissen van beursgenoteerde bedrijven: minimaal een derde vrouw, minimaal een derde man. Na jaren discussie. Alsof het om een revolutionair experiment ging. Sindsdien is er vooruitgang. Het Centraal Planbureau berekende in 2024 zelfs dat het quotum een positief effect heeft. Dat onderzoek haalde de krant. De Volkskrant in dit geval. De journalist van dienst schreef er het volgende over:

‘En anders dan in sommige kringen werd verondersteld: de benoemde vrouwen zijn zeker niet minder competent dan de mannen.’

Voor de grap moet je deze zin even op je laten inwerken en dan bedenken dat het niet De Speld is, maar een serieuze krant die dit schrijft. Ik herhaal hem even voor het gemak:

‘En anders dan in sommige kringen werd verondersteld, zijn de benoemde vrouwen zeker niet minder competent dan de mannen.’

Hallo, jaren vijftig. Wat een openbaring. Vrouwen blijken, als je ze benoemt, niet spontaan te veranderen in incompetente wezens. Ze blijken gewoon … competent. Net als mannen. Gewoon mensen. Maar het idee dat dit expliciet moet worden onderzocht — en dat de uitkomst kennelijk nieuws is — zegt alles. Decennialang was de aanname blijkbaar dat vrouwen er alleen zouden zitten ‘omdat het moest’. Misschien moeten we het eens omdraaien. Hoeveel Peters zaten er eigenlijk “omdat het mocht”? Het probleem is niet dat vrouwen bevoordeeld worden. Het probleem is dat Peters zo lang vanzelfsprekend waren. En dat daar eindelijk langzaamaan verandering in komt, daar raken sommige blijkbaar nog steeds een beetje van in paniek.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Nazmiye Oral: 'Zo werd de wereld gebouwd: op het idee dat wij, vrouwen, nooit het middelpunt konden zijn'Lees ook