Op de vraag waarom het maar niet lukt om de taakverdeling van (vooral) heterokoppels thuis gelijkwaardig te krijgen, krijg ik vaak te horen: omdat vrouwen het allemaal niet los kunnen laten. Laat mij maar even, zeggen de vrouwen. Ik kan het toch beter. Mother knows best. Er is zelfs een mooi woord voor bedacht: maternal gatekeeping. Ofwel: vrouwelijke territoriumdrift.
Volgens de maternal gatekeeping-theorie bestaat heel Nederland uit mannen die werkelijk staan te trappelen (trappelen hoor je!) om de hele bliksemse boel aan huiselijke taken en verantwoordelijkheden naar zich toe te trekken. Ware het niet dat hun vrouw daar op dagelijkse basis een stokje voor steekt, door het territorium der kindgerelateerde taken helemaal de moeder te gatekeepen.
Vaders die hun vrouw iedere dag smeken (smeken hoor je!) om de inlog voor de School-app, zodat zij eindelijk eens de communicatie met de juf en de klassenouders kunnen overnemen. Vaders die al tijden vergeefs vragen of zij eindelijk eens alle gezinsvakanties mogen gaan researchen, alle uitjes mogen plannen, alle tassen voor alle gezinsleden mogen gaan inpakken en alle cadeautjes voor alle partijtjes mogen gaan kopen. Om van het managen van tandartsbezoekjes en playdates nog maar te zwijgen. Heus, ze willen het allemaal wel, niets liever zelfs! Als ze de kans maar kregen. Moeder de vrouw staat het alleen niet toe.
In het boek Je eerste 1000 vaderdagen zet vaderschapsexpert David Borman in het begin van zijn boek uiteen hoe vaders in het ouderschap op achterstand worden gezet en welke factoren daar allemaal een rol bij spelen. Ze worden door zorgverleners en in ouderschapsinterventies te weinig aangesproken en betrokken. Ze krijgen minder (doorbetaald) verlof en worden in hun rol als ouder structureel minder serieus genomen. En moeders trekken de boel naar zich toe: maternal gatekeeping dus.
First things first: al deze dingen zijn helemaal waar. En het is belangrijk dat we ons best doen om ze te veranderen. Sterker nog: ik heb zelf in LINDA. magazine al eens een ronkend betoog geschreven waarin ik oproep om eindelijk eens te stoppen met die vaderschapscultuur van lage verwachtingen. En om vaders eindelijk eens serieuzer te nemen in hun rol als ouder, waarin ik ook de rol van maternal gatekeeping benoem.
Toch voel ik ook een groeiende irritatie wanneer bij het duiden van de ongelijke ouderschapscultuur vooral wordt gewezen naar de rol van moeders en naar ‘het systeem’. Want wordt er in deze analyse niet een dingetje overgeslagen? Blijft in deze opsomming van remmende factoren in de gezinsemancipatie niet een ding conveniently onbenoemd? Namelijk: de rol die vaders zelf spelen in de Grote Schreefgroei-dynamiek?
In het stuk Papa is niet achterlijk schreef ik eerder al: Ja, er zijn vrouwen die geneigd zijn om de grenzen van het heilige moederuniversum af te bakenen als hun zwaar bevochten territorium, gewapend met betuttelende opmerkingen, laatdunkende papagrapjes en ‘mama knows best‘-vibes. Maar, eerlijk is eerlijk, er zijn ook mannen die de ‘vadercultuur van de lage verwachtingen’ eigenlijk wel best vinden. Die de rol van hapless dad (ongelukkige vader) met verve spelen, in de hoop na een aantal goed getimede blunders voorgoed verexcuseerd te worden als het aankomt op het voederen/badderen/in leven houden van het nageslacht.
De ‘schat, daar ben jij van nature nou eenmaal beter in’-zeggers’. De ‘ik denk daar nu eenmaal niet aan’-roepers. Mannen die op hun werk de meest duizelingwekkende schema’s bolwerken, karrevrachten vol verantwoordelijkheden dragen, maar wie de sluiting van een standaardluier of de instructies op een pak kunstmelk plotseling boven de pet gaan. Ik las op een forum een vraag van een vrouw die ‘gemakkelijkere’ luiers zocht, omdat haar man het verschonen een keer geprobeerd had, maar het ‘te moeilijk’ vond. Nice try, gozer, nice try.”
Dus nu we toch bezig zijn met mooie Engelse woorden, wil ik er graag eentje inbrengen die ook meer airtime verdient, namelijk: weaponized incompentence. Het veinzen van (of hangen in) incompetentie om onder verantwoordelijkheden uit te komen. Iedereen kent het wel van werkgroepjes voor studie of school: de grote ‘ik wil het wel doen, maar ik doe het wel veel slechter dan jij, dus als je wil dat het goed gebeurt, moet je het misschien zelf doen’-truc.
Het klopt misschien dat vrouwen nog te vaak ‘laat mij maar even’ zeggen. Maar voor veel moeders is het alsof ze in het groepje zitten met iemand die achterloopt in de lesstof, voor wie het cijfer voor het betreffende vak ook nog eens minder meetelt en die vervolgens zegt: ik wil het wel doen, maar dan moet jij wel accepteren ik een andere standaard voor ‘goed genoeg’ hanteer dan jij.
Mijn ervaring met werkgroepjes leerde mij dat deze dynamiek het beste te doorbreken is, wanneer degene die de kar trekt zich op een cruciaal moment ziek meldt en degene die zogenaamd de kans niet kreeg om te shinen het wel in z’n volledigheid moet overnemen.
Dus aan alle vrouwen die thuis van maternal gatekeeping worden beticht, ik zeg: open the gates, ga op de bank liggen en laat je popelende partner de komende weken vooral even de shine pakken die hem zo lang door jouw territoriumdrift is ontzegd. Ik zeg: perfecte timing zo vlak voor kerst.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
‘Zittend aan de eettafel, kijkend naar onze boze dochter die ik weer eens blij had willen maken, begon ik plotseling mee te huilen’
