Abonneer nu
Mode

Alexandra radius

Wereldberoemd prima ballerina Alexandra Radius heeft nog bakken met energie. Dat ze dit jaar 82 wordt, vindt ze dan ook volkomen krankzinnig. “Ik vergeet steeds dat ik niks meer hoef.”

‘IK BAK VAAK CAKE,
OMDAT DE HOND ER
ZO VAN HOUDT’

MIJN STIJL “Thuis draag ik graag een comfortabele broek met een truitje, katoenen sokken en ouderwetse gympjes van de Albert Cuypmarkt. Han en ik bezoeken nog meerdere voorstellingen per week en daar kleden we ons echt voor aan. Mijn mooiste jurk is een Alaïa: simpel en zwart, maar zó knap gesneden.”

DE LIEFDE “Han en ik leerden elkaar in 1959 kennen in de studio van het Dans Theater. Dat is nu 65 jaar geleden. Ik was niet bezig met jongens, maar een paar jaar later werden wij als koppel gecast in balletstuk Nachteiland. Na de première kreeg ik van Han een prachtige ketting met  blauwe en witte kraaltjes cadeau. Twee maanden later waren we een stel.”

BROEK UIT “Op tournee in New Orleans wilden we eten bij Breakfast at Brennan’s, omdat iedereen bij het American Ballet Theatre, waar wij destijds dansten, had gezegd hoe geweldig het was. Maar Amerika was ook eind jaren zestig een preuts en conservatief land, dus toen ik daar in lange broek aankwam, mocht ik niet naar binnen. ‘Ladies, no pants allowed’, werd er gezegd. Waarop Han zei: ‘Dan trek je toch gewoon je broek uit?’ Ik had een beeldige lange zwarte bontjas aan, dus trok mijn broek eronder uit en heb daar vervolgens in mijn onderbroek geluncht.”

KRANKZINNIG “Ik word dit jaar 82; krankzinnig. Ik voel me nog hetzelfde als toen ik stopte met op hoog niveau dansen. 48 was ik toen. Misschien ook omdat ik nog steeds te veel energie heb. Het is vreselijk om met mij te winkelen, ik heb altijd haast. Tegen Han zeg ik vaak: ‘Ik ben zo terug’ en dan antwoordt hij: ‘Maar we hebben de hele dag de tijd, hè?’ Oh ja, ik vergeet steeds dat ik niks meer hoef.”

‘WE DRONKEN
ELKE AVOND
WIJN. OP
EEN BLAADJE
SLA KUN JE
NIET DANSEN’

TAS “Een bruine Mulberry die al heel lang meegaat. Van Han gekregen.”

HEEL GEWOON “Naast ons werk voor Het Nationale Ballet maakten we acht jaar lang eigen voorstellingen. Ik deed gerust vijf balletten per avond en daarnaast het huishouden. Voor mij was dat heel gewoon. Als we thuiskwamen na een voorstelling, kookte ik. Dat moest wel, anders viel ik een kilo per avond af en bleef er niks van me over.”

ALTIJD OM “Ik draag altijd oorbellen, een ketting en een ring. Alle sieraden die ik heb, kreeg ik van Han. Hij kocht ze bij Lyppens of een inmiddels gesloten winkeltje in Amsterdam. Daar hadden ze een brandkast waar de bijzondere stukken in zaten. Als Han iets voor me ging uitzoeken, vroeg hij: ‘Doe je de brandkast even open?’”

DANSEN MET DE TSAAR “Rudolf Noerejev was een legende, ‘de tsaar’ werd hij genoemd. Iedereen was als de dood voor hem, behalve wij. Ham & Eggs noemde hij ons, Han en Lex. Ik heb hem in 1975 zelf gevraagd of ik met hem mocht dansen. Na een optreden in New York ging ik naar zijn kleedkamer, in een beeldige jurk van Puck & Hans met een oude Chinese print erop – ik heb ’m onlangs geschonken aan het Nederlands Kostuummuseum. Rudolf keek me aan en zei: ‘You look pretty.’ Ik was goedgekeurd en uiteindelijk hebben we zes jaar samen gedanst.”

EXTRA SMALL “In Nederland was het vroeger onmogelijk om kleding en schoenen in mijn maat te vinden. Dus kocht ik alles bij Wallace in Engeland, die hadden extra small en schoenmaat 36. In Nederland kwam ik later graag bij Heinemann & Ostwald, waar haute couture werd verkocht, bij Leeser en Max Heymans, de couturier die regelmatig speciaal voor mij stukken maakte. Ook die zijn inmiddels geschonken aan het Nederlands Kostuummuseum.”

ONLINE SHOPPEN “Nog nooit gedaan. Ik ben heel ouderwets en wil in een winkel kijken of iets me staat.”

SYMBIOTISCH “Sommige mensen vinden het raar, maar Han en ik doen echt alles samen. Ik ben geen vriendinnen- of terrasjesvrouw, ik ben gewoon liever samen met hem. Meteen nadat ik stopte met dansen, zijn we ons huis in Frankrijk gaan verbouwen. Dat was voor mij de ideale manier om af te trainen. Alles deden we zelf: muren slopen, deuren plaatsen. Heerlijk om dat samen te doen. Vrienden van ons maken zelfs oorlog over het ophangen van een schilderijtje – ja, dan schiet het niet op. Wij kunnen alles van elkaar hebben, ik erger me er alleen aan dat hij zo snel eet.”

PARFUM “Al mijn hele leven draag ik Tea Rose. Dat kun je alleen in Amerika kopen, bij Saks Fifth Avenue of Bloomingdale’s, maar vroeger vlogen wij bij wijze van spreken drie keer per week heen en weer.”

BONTMUTS “Rudolf Noerejev droeg van die grote nertsmantels en nertshoeden. Iedereen keek om als hij ergens binnenstapte. Twee keer per  week at hij bij ons, ik moest altijd entrecote voor hem bakken, hij zweerde bij rood vlees. Rudolf was bevriend met de groten der aarde: de familie Rothschild, prinses Margaret van Engeland. Zij hield enorm van ballet, haar zus Elizabeth minder. Samen dronken Rudolf, Han en ik op zondagmiddag weleens koffie bij een steenrijke parfumfamilie wier Parijse appartement een heel stratenblok besloeg. En Rudolf zelf had een prachtige etage tegenover het Louvre.”

‘IK BEN GEEN
VRIENDINNEN
VROUW,
IK DOE ALLES
MET HAN’

JALOERS “Als ik eerlijk ben, was mijn moeder een onmogelijke vrouw. Ze schijnt bij mijn geboorte al te hebben gezegd dat ze liever een jongen had gewild en toen ik acht jaar was, zei ze plompverloren: ‘Neem nooit kinderen. Het is het ergste wat je kan overkomen.’ Dat moment ben ik nooit meer vergeten. Later was ze jaloers op de relatie die ik met Han had en misschien ook op mijn succes. Uiteindelijk hoorde ik van een buurvrouw dat ze was gestorven.”

BLAADJES SLA “Wij ergeren ons er enorm aan als er wordt gezegd dat dansers op sla leven. Dat is de grootste onzin. Op een blaadje sla kun je niet dansen. Er gingen ook elke avond glazen wijn doorheen, dat zweetten we er de volgende dag toch weer uit.”

DOE MAAR NORMAAL “Ik herinner me dat we tussen de voorstellingen met Het Nationale Ballet, onze eigen programma’s en een tournee door China ook nog even naar New York moesten. Op vrijdagavond stonden we in Purmerend, op zondag bezochten we een sterrengala in de Metropolitan Opera dat Elizabeth Taylor presenteerde en dinsdagavond dansten we weer in Alkmaar. We hebben nooit naast onze schoenen gelopen, dat slaat ook nergens op. De een is niet meer waard dan de ander.”

KONINGIN BEATRIX “Beatrix komt nog steeds naar de gala’s die wij jaarlijks organiseren. Toen ze nog koningin was, nam ze ons bij staatsbezoeken regelmatig mee om op te treden. Ze vierde haar zestigste verjaardag bij een voorstelling van ons en van haar kreeg ik bij mijn afscheid in 1990 de Eremedaille voor Kunst en Wetenschap van de Huisorde van Oranje. Heel bijzonder, omdat die zo weinig wordt uitgereikt.”

GEEN FREAK “Wij zijn heel visueel ingesteld, dus het valt ons op dat veel jonge mensen al zo stevig zijn. Hoe krijg je dat voor elkaar? Wij eten gezond, maar niet freakerig hoor. In restaurants neem ik ook een voorafje en kaas na. Thuis dekken we zowel voor het ontbijt als diner de tafel. Mooi linnen, dubbel bestek, de pepermolen en ’s avonds een fles wijn. Al sinds ik op kamers woon, is mijn ontbijt een geroosterde bruine boterham met appelstroop. Ik bak ook vaak cake, maar dat is omdat de hond er zo van houdt. Wij zijn slaafs voor hem, ons leven is op Boris ingericht. De grootste angst is dat hij óns overleeft.”

DOOSJE BONBONS “Toen onze biografie Levensdans verscheen, werden we bij signeersessies overladen met cadeaus. Bloemen, doosjes bonbons en vrouwen die zeiden dat ze naar mij waren vernoemd. Zo bijzonder.”

MET WATER EN ZEEP “Hoe ik mijn huid verzorg? Heel simpel: met water en een stuk zeep. Daarna smeer ik zowel overdag als ’s nachts de Q10-crème van Nivea op. Vervolgens rouge en zwarte mascara. Die haal ik er niet af als ik naar bed ga, daar krijg ik traanogen van. Elke dag een nieuwe laag werkt prima.” •

CV

Alexandra Radius GEBOREN 3 juli 1942 in Amsterdam WAS wereldberoemd als ballerina, meestal in duo met echtgenoot Han Ebbelaar ONDERSCHEIDINGEN Onder meer Officier in de Orde van Oranje-Nassau, de Huisorde van Oranje, VSCD Oeuvreprijs, Jirˇí Kylián Ring REIKT zelf jaarlijks de Alexandra Radiusprijs UIT voor aanstormend danstalent  BIOGRAFIE Levensdans WOONT in Amsterdam en Frankrijk met Han (80) en hond Boris (10).