Deze week schreven we over Kiki Kamerbeek en spraken we met Lilian Vonk, die beiden ernstig gewond raakten door toedoen van bio-ethanol. Hoe gevaarlijk is deze brandstof precies?
We belden met brandwondenarts Paul van Zuijlen en met de Nederlandse Brandwonden Stichting.
Lees ook
Kiki raakte levensgevaarlijk gewond door bio-ethanol: ‘Ik brandde als een fakkel’
Beide slachtoffers waar we over schreven, liepen hun brandwonden op door gebruik van een sfeerhaard. Kiki werd overvallen door een vlam toen ze een haard wilde bijvullen. Bij Lilian was niet eens te zien dat de haard aan stond, tot er ineens een steekvlam ontstond bij het bijvullen, vertelde ze ons.
Dat is precies het grootste gevaar van bio-ethanol, legt Paul van Zuijlen uit. Hij is als plastisch chirurg gespecialiseerd in brandwondenzorg en ziet regelmatig slachtoffers van de brandstof voorbijkomen. Om zelf te weten waar zijn patiënten mee te maken hebben, maakte hij een aantal jaar geleden een vlam met bio-ethanol en schrok van het resultaat. “Het vlammetje was op een geven moment niet meer zichtbaar, terwijl het nog wel brandde. Je denkt daardoor misschien dat het veilig is er extra vloeistof bij te gooien, maar dat is het vaak totaal niet.”
Dat veel mensen worden overvallen door plotselinge vlammen van bio-ethanol, blijkt ook uit cijfers van de Brandwonden Stichting. Cijfers van de laatste jaren zijn nog niet bekend, maar tussen 2013 en 2016 werden er 408 mensen in de drie grote brandwondencentra van ons land (in Rotterdam, Groningen en Beverwijk) opgenomen naar aanleiding van een ongeval met brandbare stoffen. In 106 gevallen (26 procent van het totaal) betrof het een ongeval met bio-ethanol. Benzine (97 ongevallen) en spiritus (44 gevallen) volgden daarna.
Dat zijn alleen nog de gevallen met ernstige gevolgen. Van de meeste brandwonden krijgen we niet eens een beeld, zegt van Zuijlen, omdat ze klein en oppervlakkig zijn. “Dat zijn vaak tweedegraads brandwonden. Het gaat pas écht mis als het overslaat op kleding, of als bijvoorbeeld het tapijt in de brand vliegt. Ik denk dat bij bio-ethanol de onzichtbaarheid een grote instinker is.”
Lees ook
Lilian (22) raakte ernstig gewond door bio-ethanol: ‘De haard stond niet eens aan’
De Brandwondenstichting beaamt dat. “Bij het openen van een fles bio-ethanol komt er altijd een gaswolk vrij. Deze onzichtbare wolk is zeer brandbaar en blijft een tijdje in de lucht hangen”, aldus een woordvoerder. De stichting ziet het liefst dat mensen helemaal geen vloeibare brandstof gebruiken. “De enige manier om een barbecue honderd procent veilig aan te steken, is met aanmaakblokjes.” Heb je dan toch echt bio-ethanol nodig voor je sfeerhaard of -licht? Wacht dan minstens een uur nadat de vlam is gedoofd. Daarmee beperk je het risico dat je wordt overvallen door een onzichtbare vlam.
Hoewel het een brandstof is die veel risico’s met zich meebrengt, pleit brandwondenarts Van Zuijlen niet per se voor een verbod op bio-ethanol. “Het is niet mijn taak te zeggen dat het verboden moet worden. Daarvoor weet ik ook te weinig van wat de alternatieven zouden zijn.” Maar, zo benadrukken hij en de Brandwonden Stichting, je kunt niet genoeg waarschuwen voor de gevaren van brandbare vloeistoffen. Elk slachtoffer is er één te veel, en het aantal van ruim vierhonderd slachtoffers in drie jaar, moet nodig teruggedrongen worden.
Tips van de Nederlandse Brandwonden Stichting om zo veilig mogelijk met brandbare vloeistoffen om te gaan:
