1 oktober was de start van de Borstkankermaand, met dit jaar als thema Borstkanker is dichterbij dan je denkt. In Nederland wordt jaarlijks bij zo’n tweehonderd vrouwen tijdens een zwangerschap kanker ontdekt. Bij de helft van deze diagnoses gaat het om borstkanker.
De ziekte is tijdens een zwangerschap lastig te herkennen omdat het lichaam zo verandert. LINDA. spreekt arts-onderzoeker Carsten Bakhuis. Hij werkt bij het UMC Utrecht en doet onderzoek naar borstkanker tijdens de zwangerschap.
Bij ongeveer één op de duizend zwangerschappen wordt kanker vastgesteld. “Dit betekent dat rond de tweehonderd vrouwen per jaar te maken krijgen met een diagnose terwijl ze zwanger zijn. Bij ongeveer de helft van deze vrouwen gaat het om borstkanker”, vertelt Bakhuis.
De diagnose wordt vaak pas later in de zwangerschap gesteld. “Borstkanker wordt het vaakst in het derde trimester vastgesteld. Waarom weten we nog niet, dat onderzoeken we momenteel. Het kan zijn dat een vrouw zelf wat langer heeft gewacht met het bezoeken van een arts bij klachten of dat een arts veranderingen in het lichaam sneller toeschrijft aan de zwangerschap.”
Die latere diagnose ligt volgens Bakhuis ook aan het feit dat het lichaam sterk verandert tijdens de zwangerschap. “Het hele lichaam bereidt zich voor op het veilig huisvesten van de foetus en de aanstaande bevalling. De borsten bereiden zich voor op het geven van borstvoeding en dat gaat gepaard met een snelle aanmaak van klierweefsel. Vrouwen krijgen vaker te maken met goedaardige zwellingen waardoor knobbeltjes minder goed opvallen. Datzelfde geldt voor een ontsteking van de borst, iets dat überhaupt regelmatig voorkomt bij vrouwen die borstvoeding geven. Bij zwangeren wordt daardoor minder snel opgekeken van dit soort klachten die dus ook zouden kunnen passen bij borstkanker.”
Bakhuis wil wel benadrukken dat klachten zoals een knobbeltje in de borst of een ontstoken borst ook onschuldig kunnen zijn en vanzelf weer over kunnen gaan. “Heel vaak is het niets vreemds en zijn de klachten toe te schrijven aan de zwangerschap. Maar borstkanker tijdens de zwangerschap of vlak na de zwangerschap is erg ingrijpend. Naast het beschermen van de foetus of de opvoeding van een pasgeboren kind, komt daar de bedreiging van je eigen leven bij. Het is daarom belangrijk om alert te zijn.”
Anders dan vaker wordt beweerd, zijn de meeste behandelingen van zwangerschapsborstkanker veilig te ondergaan nog tijdens de zwangerschap. “Daar is veel vooruitgang in geboekt. Vroeger waren we veel terughoudender om behandelingen te geven tijdens de zwangerschap uit angst voor de mogelijke gezondheidseffecten op de baby. Maar de resultaten van onderzoeken naar de veiligheid van behandeling tijdens de zwangerschap blijken geruststellend.
Zo is het veilig om te opereren tijdens de zwangerschap en na het eerste trimester kunnen de meeste soorten chemotherapie gewoon gegeven worden zonder effect op de ontwikkeling van de foetus. Alleen gerichte therapieën zoals hormoontherapie, immunotherapie en de medicijnen die gebruikt worden voor de behandeling van eiwitgevoelige borstkanker zijn niet veilig tijdens de zwangerschap.”
'Ik lag alleen maar te trillen en te janken': Yora Rienstra (44) deelt haar angsten in borstkankertraject
In het UMC Utrecht wordt al bijna tien jaar grootschalig onderzoek gedaan naar borstkanker tijdens de zwangerschap. Bakhuis doet ook gericht onderzoek naar weefselkenmerken van borstkankertumoren bij zwangere vrouwen. “Er zijn vele soorten borstkanker, die ook verschillen in hoe agressief zij zich gedragen. Bij zwangerschapsgerelateerde borstkanker komen bepaalde agressieve tumorkenmerken vaker voor, zoals een hoge delingsgraad van de tumor waardoor zij sneller groeit.
Dat zien wij sowieso vaker bij jonge vrouwen met borstkanker, maar wij hebben laten zien dat dat nog vaker het geval is als er sprake is van een zwangerschap. Wanneer je nu de groep zwangeren en niet-zwangeren met hetzelfde type agressieve tumor één op één vergelijkt, dan is de prognose – de kans op overleving – hetzelfde.”
Plastisch chirurg Wies Maarse onderzoekt nieuwe borstkankerbehandeling: 'Voorkomt dat vrouwen plat rondlopen'
Veranderingen in de borst tijdens de zwangerschap zijn normaal en duiden slechts in zeldzame gevallen op een mogelijke klacht die kan passen bij borstkanker. Toch benadrukt Bakhuis dat het altijd verstandig is om je borsten te checken. “Waar je op kunt letten is of een mogelijk bobbeltje in de borst blijft groeien en niet verdwijnt. En of je last hebt van borstontstekingen die niet snel genezen, of dat dit ineens vaker voorkomt dan normaal.
Het is belangrijk dat je de juiste handvatten hebt en aan de bel trekt bij een arts wanneer je je zorgen maakt. Dat is altijd de juiste weg.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Trea (60) en haar dochter (37) kregen kort na elkaar borstkanker: 'Zij móét beter worden, ik kom later wel'
Julot is nieuwsverhalenredacteur bij LINDA.nl. Ze houdt zich bezig met verhalen over het laatste nieuws – van wetsvoorstellen en het duiden van (mis)informatie met experts tot de persoonlijke verhalen. Geen werkdag is voor haar hetzelfde en dat is precies wat zij zo leuk vindt.
