Roos van den Oosterkamp (22) was negen jaar toen ze hoorde dat haar moeder voor het eerst kanker had. Wat volgde, waren twaalf jaar vol behandelingen, hoop, tegenslagen en angst.
Afgelopen september is haar moeder overleden. “Het voelt onwennig om nu stil te staan bij wat ik wil in het leven.”
Op zaterdag naar volleybal. “Dat was vroeger ons vaste uitje”, vertelt Roos lachend. Haar vader was voorzitter van de vereniging. Roos en haar vier jaar oudere zus speelden er ieder weekend wedstrijden. “En mijn moeder was onze nummer één supporter.”
“Als kind was ze er altijd voor me. Als ik thuis kwam en ergens mee zat, vroeg ik haar om advies. Over vriendschappen die verwaterden bijvoorbeeld. Mijn moeder kon dan aandachtig luisteren en me verzekeren dat andere vriendinnen er wel voor me zouden zijn. Dat ik die band met mijn moeder had, waardeer ik enorm.”
Roos is negen als haar moeder hoort dat ze borstkanker heeft. “Het was geneselijk, maar als je als kind hoort dat je moeder kanker heeft, is dat het einde van de wereld. Ze onderging bestraling en chemotherapie – en het sloeg aan.” Maar de ziekte woog zwaar op het gezin. “We liepen op eieren thuis, omdat we ons allemaal zorgen maakten.”
Roos’ moeder wordt schoon verklaard, tot ze vier jaar later iets bij haar heup ontdekken. “De kanker was in haar botten gaan zitten. Het had haar heup kapotgemaakt. Lopen ging vanaf dat moment moeizaam. Ze onderging weer chemo. Dit keer met een cold cap op, omdat ze zo min mogelijk van haar haren wilde verliezen. En de behandeling sloeg opnieuw aan. Mijn moeder ging weer in remissie, maar dit keer voelde het minder als een opluchting. Meer als afwachten tot de volgende kanker opdook.”
Roos’ gevoel blijkt terecht. In de jaren daarna duikt de ziekte nog een keer op. Een plek in het hoofd, maar die blijkt gelukkig goed te behandelen. Toch blijft het gevoel hangen dat de kanker nooit echt weg is.
Julie verloor haar grote zus Paula: 'Elke nieuwe herinnering is er één zonder haar'
Op school dwalen Roos’ gedachten af naar haar moeders gezondheid. “Bij elke check-up wacht je vol spanning op de uitslag. Ik zat inmiddels op de middelbare school en hield mijn telefoon goed in de gaten. Vanaf de basisschool wist ik: als school wordt gebeld, is er slecht nieuws.
Die angst heb ik nu nog steeds als iemand me onverwachts belt. Als kind zijn de slecht-nieuws-momenten vooral wat je van de ziekte merkt. Naast de zichtbare veranderingen: mijn moeders lange haren die plaatsmaakten voor zogenaamde chemo-krullen en de moeite die ze had met lopen.”
In 2020 zit Roos samen met haar moeder op de bank. Ze is net terug van schoolkamp en vertelt, terwijl ze samen aan hun thee nippen, over alles wat ze heeft meegemaakt. “Mijn moeder luisterde en bleef daarna even stil. ‘Roos, ik heb heel slecht nieuws’, zei ze. ‘Het is weer naar mijn hoofd gegaan’.”
Roos’ hart klapt tegen de grond. “Als de kanker opnieuw in haar hoofd zit, dan is het klaar. Dat voelde ik heel sterk. De artsen hadden gezegd dat ze er op mijn achttiende niet meer zou zijn. Dat nieuws raakte me harder dan alle vorige keren bij elkaar.
We huilden, eerst met z’n tweeën. Later met z’n allen. Op de bank, zoals we iedere keer deden als er kanker was ontdekt. Mijn vader probeerde het positief te bekijken. Hij zei altijd: ‘De kanker kan terugkomen, maar dat betekent niet dat ze meteen doodgaat. Ze kan nog gewoon tachtig worden.’ Daar heb ik me jarenlang aan vastgehouden.”
Tekst gaat verder na de foto.
Het gaf hoop – en dat was het enige wat Roos op dat moment staande hield. “Rond mijn zestiende isoleerde ik mezelf steeds meer van de buitenwereld. Ik spendeerde zoveel mogelijk tijd met mijn moeder, bang dat elk moment haar laatste kon zijn. We keken samen Heel Holland Bakt. Zelf bakken kon ze op goede dagen, maar dat werd steeds lastiger.” Dus Roos en haar moeder keken ernaar.
“De kanker in haar hoofd bleek minder erg dan verwacht.” Het zat aan de zijkant, waardoor het makkelijker te verwijderen was. “Ook haar hersenschade was beperkt, al merkte je soms dat ze gesprekken niet meer kon bijbenen. Op die momenten keek ik naar mijn zus. Zij was de enige die precies hetzelfde doormaakte. Samen pakten we het huishouden op en later ook de zorg voor mijn moeder.”
Na jaren vol tegenslag had Roos’ zus afgelopen mei goed nieuws. “Ze was zwanger. Net voor een afspraak bij de tandarts vertelde ze het – met een opgezwollen wang – aan mijn moeder. Die was door het dolle heen. Oma worden was altijd al een droom van haar – en nu kon ze misschien haar kleinkind ontmoeten.”
Roos begint te lachen bij de herinnering. “We gingen dat weekend een paar dagen weg en hadden het de hele trip over de baby. Mijn moeder stond stralend in de Prénatal. Destijds ging het redelijk goed met haar. We hadden nog geen idee dat ze later die zomer weer ernstig ziek zou zijn.”
Maagklachten, dat was dit keer de reden voor onderzoek. “Mijn intuïtie zei dat het wel goed kwam. Totdat de artsen het hadden over alvleesklierkanker; de meest ernstige kanker die er is. Gelukkig bleek de intuïtie van de artsen er ook naast te zitten. Het was maagkanker – en mijn moeder zou opnieuw chemotherapie krijgen.”
Maar Roos’ moeder gaat snel achteruit. “De chemo werd eerst uitgesteld, omdat ze te zwak was, maar mijn vader drong aan dat ze behandeld moest worden. Ze kreeg haar chemo op woensdag en in de nacht van donderdag op vrijdag ging het ineens heel slecht. Ze werd met de ambulance naar het ziekenhuis gebracht, waar bleek dat ze niet meer beter zou worden. Ze had een agressieve vorm van maagkanker.”
Evi (28) verloor haar vriend: 'Geen dag gaat voorbij zonder tranen'
In het ziekenhuis kijken Roos en haar moeder samen naar de finale van Heel Holland Bakt. “Overal om ons heen stonden piepende apparaten, maar we zouden dit samen doen. Na een week ging ze naar een hospice. Ze kreeg een eigen kamer met uitzicht over het bos, en wij deden er alles aan om het gezellig te maken.
Er kwamen veel mensen langs. Sommigen hadden we al jaren niet gezien. Nu pas kwamen ze mijn moeder bezoeken. Dat maakte me heel boos. Waar waren zij de afgelopen twaalf jaar, toen mijn moeder het misschien wel meer nodig had?”
In het hospice krijgt Roos’ moeder een opleving. “Ze had opeens energie, voelde zich goed en zei: ‘Ik stap gewoon over het hek heen en loop naar huis’. Het gaf me hoop. Mijn vader las die week over een medicijn in Rusland en was vastberaden het te halen. Je gaat zulke gekke dingen denken als je iemand niet kwijt wil raken.
Twee dagen later zag ik dat mijn moeders haar nog niet was gekamd. Ik doe het wel even, dacht ik. Maar toen ik begon, viel al haar haar uit. Het haar waar ze jarenlang cold caps voor had gedragen. Wat ervoor zorgde dat ze er niet ’te ziek’ uitzag. Dat moment leeft als een horrorbeeld in mijn hoofd. We waren allemaal machteloos.”
Haar moeders opleving maakt plaats voor onrust. “Ze werd paniekerig en kreeg een medicijn om rustig te blijven. Vanaf dat moment waakten wij de hele dag over haar. Ik zag haar aftakelen en steeds zwakker ademhalen. Om half vijf ’s middags overleed ze.”
Hetgeen waar Roos zo lang bang voor was, gebeurt. Ze is haar moeder kwijt. En ze heeft niet eens haar kleinkind kunnen ontmoeten. “De eerste maanden na het overlijden was ik vooral heel boos. Boos op de wereld. Ik dacht vaak: waarom overkomt dit ons? Het is allemaal kut.”
Inmiddels wordt die boosheid iets minder. “Zeker sinds de geboorte van mijn nichtje afgelopen februari. Dat voelt als een lichtpuntje. Ik probeer me nu te focussen op wat ik wil in mijn leven. Dat is iets waar ik nooit eerder lang bij heb stilgestaan, omdat ik altijd gefocust was op mijn moeder. Ik ben begonnen met mijn afstudeerstage, dat geeft me fijne afleiding. Tegelijk weet ik dat ik het verdriet niet alleen maar moet wegdrukken. Daarom probeer ik er ook veel over te praten, al is dat makkelijker gezegd dan gedaan.”
Als Roos één ding heeft geleerd van alle jaren vol ellende, is het dat het ontzettend belangrijk is om er voor elkaar te zijn. “Mijn moeder verloor veel vriendinnen door haar ziekte, terwijl ze er zelf altijd voor iedereen was. Ik wil proberen te zijn zoals zij. En ook al klinkt het cliché: wees dankbaar voor wat je hebt. Want je weet nooit hoe snel dingen kunnen veranderen.”
Fleur (19) verloor haar moeder aan kanker: 'Tijdens haar laatste dagen kwamen de Moederdag-ads op tv'
Anne Schiphof (25) is online redacteur bij LINDA.meiden. Ze groeide op in een dorp – zo’n plek waar je niet over straat kunt met een pet of er wordt al over je gepraat – en vluchtte op haar negentiende naar de stad. Eerst Utrecht, toen Rotterdam. Daar woont ze met een vriendin, die ze via Bumble leerde kennen. Ze zit balls deep in het modealgoritme en heeft een zwak voor Nederlandse hiphop en R&B.
