Naomi (28) zit dagelijks tegenover mensen die de heftigste dingen hebben meegemaakt of gedaan. Als psycholoog in de forensische verslavingszorg begeleidt ze cliënten die door justitie naar therapie zijn gestuurd.
“De eerste keer dat ik een dossier las van iemand die een levensdelict had gepleegd, dus iemand vermoord had, vond ik dat echt spannend”, vertelt ze aan LINDA.meiden.
“Je kent dat soort verhalen vooral van Netflix-series of uit het nieuws. Dan denk je: hoe moet ik straks met die persoon praten? Dan zie je niet meer alleen het delict, je ziet gewoon een mens. Iemand met een verleden, met problemen, met pijn. Dat vond ik misschien wel het meest indrukwekkende toen ik begon.”
In een klein dorp in Brabant, Cuijk, groeide Naomi op, en na de middelbare school verhuisde ze naar Nijmegen om psychologie te studeren aan de Radboud Universiteit. Toen ze na haar master op haar 23e begon te werken als basispsycholoog, voelde dat best spannend. “Op de universiteit leer je vooral uit boeken, dus toen ik begon, dacht ik echt: oké, maar wat kan ik nou eigenlijk? Ik voelde me niet per se klaar voor de praktijk. Binnen organisaties weten ze natuurlijk dat je net van school komt. Ze verwachten niet dat je alles al kunt. Je leert het vooral door te doen. Ik denk dat die onzekerheid voor iedereen herkenbaar is.”
Sinds september vorig jaar werkt Naomi in de forensische verslavingszorg. Dat betekent dat veel cliënten niet vrijwillig bij haar onder behandeling zijn. “Vaak is het onderdeel van hun straf. Als iemand zich niet aan de behandeling houdt, kan dat gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor detentie. Ik heb me ook weleens verantwoordelijk gevoeld als de behandeling niet hielp en iemand toch weer het slechte pad opging. Dat probeer ik nu zoveel mogelijk los te laten.”
Eefje (34) was verslaafd aan wiet en speed: 'Mijn rijbewijs haalde ik onder invloed'
In haar werk komt Naomi allerlei mensen tegen. Jong, oud, verschillende achtergronden. Wat veel cliënten gemeen hebben, is dat hun levensverhaal vaak ingewikkeld is. “Veel mensen die bij ons komen, hebben een zwaar verleden”, vertelt ze. “Trauma, verslaving, moeilijke jeugd, geweld. Beschadigde mensen kunnen andere mensen beschadigen. Het is als buitenstaander makkelijk oordelen, maar als je bijvoorbeeld zelf niet bent opgegroeid met verslaafde ouders of extreme armoede, weet je ook niet tot wat voor keuzes dat leidt.”
Dat besef veranderde ook haar kijk op criminaliteit. “In het nieuws zie je vaak alleen het ergste moment van iemands leven. Maar als je met iemand praat, merk je dat iemand altijd meer is dan zijn gedrag of zijn strafbare feit.”
Toen Naomi begon, was ze begin twintig. Sommige cliënten zijn dertig, veertig of zelfs zestig jaar oud. “Ik dacht van tevoren echt: wat gaan mensen denken als zo’n jonge psycholoog tegenover ze zit? Wat gaat zo’n snotneus mij vertellen?” Maar dat viel mee. “Die onzekerheid zat eigenlijk vooral in mijn eigen hoofd. In de praktijk bleek het vaak helemaal geen probleem te zijn. Met jongere cliënten spreek je bijvoorbeeld vaak dezelfde taal. Je kent dezelfde referenties, hebt dezelfde manier van praten. Dat kan het contact soms juist makkelijker maken.”
Dat Naomi psycholoog werd, heeft ook met haar eigen ervaringen te maken. Toen ze een jaar of dertien was, bezocht ze zelf een psycholoog. “In het begin wilde ik dat niet. Ik was een puber en dacht: ik ga echt niet met een vreemde praten over mijn problemen, die kan mij toch niet helpen. Maar het pakte anders uit. Ik had zo’n lieve vrouw tegenover me. Ze luisterde naar me en nam me serieus. Alleen dat gevoel al, dat iemand er voor je is, maakte zoveel verschil.” Die ervaring bleef hangen. “Ik dacht: hoe bijzonder is het dat je dit voor iemand kunt betekenen, als ik later ook die persoon voor iemand kan zijn.”
Als je psycholoog bent, verwachten mensen soms dat je altijd alles onder controle hebt. Maar zo werkt het niet. “Soms denk ik wel: hoe moet ik iemand helpen terwijl mijn eigen hoofd chaos is?” zegt Naomi eerlijk. Op zulke dagen kan het lastig zijn om volledig aanwezig te zijn. “Dan denk je: jezus, ik zit er zelf ook niet helemaal lekker bij.”
Toch betekent dat niet dat ze haar werk niet kan doen. “Wij hulpverleners zijn vaak veel kritischer op onszelf dan cliënten. Die merken dat dan meestal helemaal niet. En vaak is het ook fijn om gewoon te werken als je niet lekker in je vel zit. Ik hou van mijn werk en het is juist dan fijn om anderen te kunnen helpen.”
Luna ging van vmbo-basis naar Geneeskunde: 'Wilde laten zien dat ik het wél kan'
Veel mensen hebben volgens Naomi een bepaald beeld van therapie. “Op tv lijkt het soms een beetje stoffig”, zegt ze lachend. “Een heel saai gebeuren, waarbij de psycholoog met een notitieblok heel diepzinnige dingen zegt, een beetje zoals in Gooische Vrouwen. Of het slaat de andere kant op en lijkt allemaal heel dramatisch en theatraal.” In werkelijkheid is het vaak veel menselijker. “Het belangrijkste is niet dat je alles perfect weet vanuit boeken. Het belangrijkste is dat iemand voelt dat je er echt bent en dat je luistert. Het is vooral oprecht luisteren en er voor iemand zijn.”
Dat stoffige beeld begint volgens Naomi wel langzaam te veranderen, mede door sociale media. Op TikTok, Instagram en via ChatGPT praten mensen steeds vaker openlijk over mentale gezondheid. “Dat heeft voordelen; het maakt de drempel lager om hulp te zoeken. Vroeger werd therapie nog vaak gezien als iets voor als het écht mis was. Nu is het veel normaler geworden om te zeggen dat je ergens mee zit. Als ik vroeger ChatGPT had gehad of op TikTok filmpjes had gezien over mentale gezondheid, had ik daar denk ik ook naar gekeken. Het is heel laagdrempelig. Soms is het makkelijker om eerst online iets op te zoeken dan meteen tegenover iemand te zitten.”
Tegelijkertijd ziet ze ook een risico. “Niet iedereen die op sociale media dingen deelt over psychologie heeft daar ook kennis van. Soms worden er diagnoses ergens op geplakt of oplossingen gegeven die veel te simpel zijn.” Juist daarom deelt Naomi zelf ook video’s op TikTok. “Ik wil dat mensen die de stap naar therapie nog te groot vinden, toch een klein inkijkje kunnen krijgen in hoe de wereld van psychologen en therapeuten eruitziet.”
Maxime behaalde een master en startte een eigen pizzeria: ‘Mensen verwachten een Italiaanse Luigi'
