Van buitenspelen naar vapen

Wat doe je als je elf bent? Buiten spelen, met vrienden afspreken, een film kijken op de bank. Niet vapen in ieder geval, zou je denken. Maar dat is precies wat Isamae deed. “Ik zat in groep acht en er waren best veel ouders die een vape gebruikten. De moeder van mijn beste vriendin rookte en gebruikte soms ook een vape. Wij vonden dat toen heel cool. We hebben er stiekem eentje uit haar tas gehaald en geprobeerd.”

En daar bleef het niet bij. “Ik had ook wat oudere vrienden die het deden. Heel eerlijk: je wil er gewoon bij horen. En het smaakte ook nog lekker.”

Dealers en avondwinkels

Misschien ben je nu wel net zo verbaasd als wij. Vapen op je elfde klinkt bizar. Maar hoe komen kinderen uit groep 8 überhaupt aan een vape? “Soms haalde ik het bij een dealer op Snapchat. Maar we gingen ook vaak naar een avondwinkel toe.”

Niemand die naar haar ID vraagt of überhaupt vraagt hoe oud ze is. “Nee, ze gaven het gewoon mee. Het wordt je heel makkelijk gemaakt. Als ik daar nu aan denk, vind ik het zo slecht dat ze dat doen.”

‘Iedereen deed het’

In het begin deed ze het stiekem. “Toen ik begon, deed ik het met twee vriendinnen. We gingen bij mijn basisschool in een boomhut zitten zodat niemand ons kon zien.” Maar na een tijdje werd het normaal. “Uiteindelijk ging ik er zelf een kopen en bleef ik het doen. Het voelde niet raar, want iedereen in mijn omgeving deed het ook.”

En dat maakt het lastig. Want een sigaret stinkt naar asbak, maar een vape ruikt naar tropisch fruit. Als je jong bent, kan het daardoor ineens een stuk minder erg lijken. “De eerste keer dat ik een vape zag, dacht ik letterlijk dat mensen het gebruikten om te stoppen met roken. Een soort elektrische sigaret die je helpt met afkicken.” Helaas is niks minder waar.

Lichamelijke klachten

In het begin leek er weinig aan de hand, tot Isamae het begon te voelen. “Toen ik het een jaar later nog steeds deed, voelde ik het in m’n lichaam. Ik kreeg slaapproblemen, een slechte conditie en kon me minder goed focussen in de klas. Eerst wist ik niet dat het door het vapen kwam.”

Pas toen ze het ging opzoeken, viel het kwartje. “Ik ging me erin verdiepen en zag wat het met je kan doen, welke klachten je kunt krijgen en dat het verslavend is.”

Niet slapen, wel vapen

En alsof vapen overdag al niet erg genoeg is, werd Isamae er ook midden in de nacht voor wakker. Ze moest hoe dan ook vapen. “Ik schrok soms wakker omdat ik dacht dat ik nicotine nodig had. Één nacht kon ik gewoon niet in slaap vallen. Toen heb ik bijna die hele vape leeg gerookt. Ik denk wel 2000 hijsjes.” Ze kreeg er slaapproblemen van, maar bleef het doen. “Je lichaam denkt dat je het nodig hebt, omdat je er zo verslaafd aan bent.”

Inmiddels doet Isamae haar best om van de vape af te blijven. “Ik probeer te stoppen en meestal lukt dat wel, maar soms is het lastig. Ik ben wel heel erg geminderd. Ik koop geen eigen vape meer en omdat ik er zelf geen heb, doe ik het dus niet meer zo vaak.” En het verschil merkt ze meteen. “Mijn conditie is nu veel beter. Eerst was ik al moe na drie treden traplopen.”

‘Ik had het nooit moeten doen’

Ook al leek het cool toen ze begon, nu baalt Isamae dat ze zich zo heeft laten meeslepen. “Ik kan niet goed omgaan met groepsdruk. Ik heb me te veel laten leiden door andere mensen en luisterde niet goed genoeg naar m’n eigen gevoel.” Als ze terug kon in de tijd, was ze er nooit aan begonnen. “Ik denk dat de middelbare school wel echt invloed heeft, want iedereen doet het. En als je het niet doet, zie je het alsnog constant om je heen.”

Voor jongeren die nog niet zijn begonnen of die willen stoppen heeft ze een duidelijke boodschap: “Laat je niet meeslepen door andere mensen. Probeer sterk in je schoenen te staan en begin niet aan nicotine.”

Artsen slaan alarm

Helaas is Isamae niet de enige die zo jong is begonnen met vapen en het zo makkelijk meekrijgt: 38 procent van de minderjarige jongeren koopt hun vape gewoon in een winkel. Vaak zit zo’n verkooppunt nog geen vijf minuten lopen van school. Makkelijker dan dat wordt het niet.

Daarom is deze week de campagne #Artsenslaanalarm gestart: een oproep aan de overheid om de verkoop van vapes aan jongeren harder aan te pakken. Want vapen lijkt misschien onschuldig – totdat je er op je vijftiende al spijt van hebt.

Kamp jij (of iemand die je kent) met een verslavingsprobleem en zoek je hulp om te verminderen? Kijk dan op www.jellinek.nl voor informatie en professionele hulp.

Redacteur Gaby is gestopt met vapen: 'Na een paar dagen was ik eindelijk van de hoofdpijn af'Lees meer