Slechte dag? Voor je het weet heb je weer een bestelling geplaatst. Retail therapy is een ding: het doen van een impulsaankoop waar je je beter door gaat voelen. Maar waarom is dat eigenlijk zo?
En hoe voorkom je dat die impulsaankopen uit de hand lopen?
We maken ons er allemaal wel eens schuldig aan: je hebt je dag niet en uit medelijden met jezelf koop je dat ene truitje (dat je misschien eigenlijk niet eens kan betalen). Bij retail therapy doe je een aankoop met als doel je humeur te verbeteren of te ontsnappen aan negatieve emoties. Van de bikini van je wishlist tot gewoon een koffie of chocoladereep.
Eten en drinken staan op nummer één op de lijst van emotionele aankopen. Daarna komen kleding en accessoires en als derde beautyproducten. Aan eten en drinken wordt wél minder geld uitgegeven (elf euro) dan aan kleding en accessoires (vijftig euro). Die chocoladereep is dan toch een betere keuze voor je portemonnee.
Uit onderzoek van Journal of Consumer Psychology blijkt dat retail therapy daadwerkelijk helpt om verdriet te verminderen. Je voelt je vaak machteloos en door iets te kopen, al is het dus maar een koffietje, pak je de controle weer terug: je koopt iets dat je op dat moment verlangt en dat stelt gerust.
Ten tweede wordt het gelukshormoon dopamine aangemaakt als je iets bestelt. Niet alleen op het moment van je aankoop, maar zelfs al bij het idee dat er weer een pakketje onderweg is. Bovendien visualiseer je positieve resultaten voor jezelf die je vervelende gevoelens overstemmen (zo verwacht je misschien dat vrienden dat ene truitje geweldig gaan vinden).
Allemaal leuk en aardig, maar dat geluksgevoel is van korte duur. Je pakt namelijk niet het échte, onderliggende probleem van je verdriet of stress aan, maar gaat in de negeerstand. Daarnaast overzie je vaak ook niet de financiële gevolgen van al deze impulsieve aankopen. Met Klarna geef je geld uit dat je misschien nog niet eens hebt en alle kleine ’troost’-uitgaven tikken sneller aan dan je denkt. Kortom, bovenop de stress die je al had, krijg je dan ook nog eens geldstress, waardoor je in een vicieuze cirkel belandt.
Het is niet erg om jezelf af en toe te trakteren of te genieten van iets waar je gelukkig van wordt. Je wil tenslotte ook léven. Maar het is wel belangrijk dat het geen gewoonte wordt om iets te komen om je beter te voelen. Heb je toch weer iets in je winkelmandje gegooid? Zo voorkom je dat het uit de hand loopt:
1. Check in bij jezelf
Sta voordat je iets koopt even stil bij hoe je je op dat moment voelt. Waar komt die plotselinge koopdrang eigenlijk vandaan? Stress, verveling of gewoon een off day? Wanneer je eerst naar de oorzaak kijkt, voorkom je dat je iets koopt om dat gevoel op te lossen.
2. Wacht even voordat je iets koopt
Zie je iets dat je meteen wil hebben? Laat het even in je winkelmandje liggen voordat je het meteen bestelt. Grote kans dat je het morgen alweer vergeten bent.
3. Verwijder shopping-apps
Als je binnen tien seconden iets kan bestellen, is de verleiding vaak groter om iets te kopen. Door shopping-apps te verwijderen van je telefoon, maak je het jezelf iets moeilijker om een aankoop te doen. Je denkt misschien dat het weinig verschil maakt, maar dit kleine stapje helpt echt.
4. Krijg overzicht in je geld
Werp een blik op je rekening en schrijf op wat er binnenkomt en waar je geld naartoe gaat. Door je inkomsten en vaste lasten op een rijtje te zetten, zie je wat je echt overhoudt. Zo denk je automatisch beter na over wat je uitgeeft.
5. Stel een grens voor jezelf
Nogmaals: impulsaankopen zijn niet alleen maar slecht; dat geluksmomentje kan ook waardevol zijn. Maar de kosten lopen snel op. Spreek daarom een bedrag met jezelf af dat je per maand mag uitgeven aan spontane, random uitgaven of traktaties, zodat het niet uit de hand loopt. Zo koop je zonder schuldgevoel.
Rete-belangrijk: zo bouw je een gezonde spaarbuffer op
