Toen ik op de middelbare school zat, werd er nog volop gerookt op het schoolplein. Het was heel normaal dat er in elke pauze een sigaret werd gepaft op de bankjes waar de cool kids zaten. Brugpiepers die met grote tassen over het plein waggelden, wilden natuurlijk niks liever dan erbij horen, en door mee te roken een plekje veroveren op de apenrots die schoolplein heet. Dat moest anders, vonden wij in de leerlingenraad, en dus verboden we roken op het plein. Populair maakte het ons niet, maar we deden het toch, want we zagen dat het niet klopte. Tien jaar later is er geen schoolplein meer in Nederland waar nog gerookt mag worden.
Die tijd in de leerlingenraad leerde me dat je uitspreken over iets waar je het niet mee eens bent, zin heeft én verandering in gang kan zetten. Veel van onze rechten, zoals vrouwen­kiesrecht, het recht van vrouwen om een bankrekening te open, maar ook ons recht op weekend en onze achturige werkdag hebben we te danken aan mensen die durfden te benoemen dat er iets niet klopte in de maatschappij, en de vinger op de zere plek legden. Je uitspreken maakt de weg vrij voor anderen om dat ook te doen, wat voor een golf van verandering kan zorgen.

Afgelopen jaar gebeurde dit ook met vrouwen die zich begonnen uit te spreken over de pijn bij het zetten van een spiraaltje. Jarenlang werd gedaan alsof pijn ‘er gewoon bij hoorde’, maar we pikten het niet langer en lieten van ons horen. Op social media, in opiniestukken, in gesprek met artsen en tijdens demonstraties vonden vrouwen elkaar in hun verhalen. Er ontstond zo een massale beweging, en gelukkig met succes: inmiddels stellen artsen zélf voor om verdoving te gebruiken.
Je uitspreken is een grote stap en ook, om eerlijk te zijn, vaak doodeng. Maar toen ik begon met zeggen: “Hé, dit klopt niet, misschien moet dit anders”, ­verbaasde ik me over het aantal mensen met eenzelfde ­ongemakkelijk gevoel, die ook ­verandering wilden zien. Je zou het niet zeggen als je een kijkje neemt in de comments onder een post, of als je ziet wat er in de Tweede Kamer over en weer wordt geschreeuwd, maar eigenlijk vinden we voor een groot deel hetzelfde. Uit onderzoek blijkt keer op keer dat Nederland helemaal niet zo gepolariseerd is als het lijkt. We willen allemaal frisse lucht inademen, genoeg tijd voor vrienden, familie en hobby’s, gezond eten, een fijn leven en een land boven de zeespiegel.
En juist omdat het soms lijkt alsof meningen zo ver afstaan van elkaar, is het belangrijk om je uit te spreken. Hier kan je klein mee beginnen; op werk, in je yogales, op je studie, online of bij familie. En dan kan ik je garanderen: je hebt meer medestanders dan je denkt.•