Ben je zwanger? Dan worden er – als het aan de verloskundige of gynaecoloog ligt – minimaal drie echo’s gedaan: een termijnecho, de 13 en 20 wekenecho. Maar sommige mensen hebben dit liever niet, omdat ze bang zijn dat dit een negatieve invloed heeft op de ongeboren baby.
Klopt dat? In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoorden op veelgestelde vragen.
“In Amerika is een beweging die propageert dat echo’s schadelijk zijn voor de baby”, aldus dr. Akkermans. “Door echo’s zou er een hoog percentage baby’s geboren worden met een afwijking, maar dat is klinkklare onzin.” In de jaren tachtig deed de echo zijn intrede in de geboortezorg en dat heeft ons volgens dr. Akkermans veel gebracht. “We zijn meer aangeboren afwijkingen op het spoor gekomen door de echo, niet door toedoen van de echo.”
Uit studies blijkt dat het gebruik van een Power Doppler, een echo waarmee je onder andere naar bloedstromen kunt kijken, voor een temperatuurstijging kan zorgen als hiermee langdurig op één punt gefocust wordt. “In een vroege zwangerschap kan dit ongunstig of zelfs schadelijk zijn. Daarom zal ik met zeven weken, als dat niet nodig is, niet naar het hartje van de baby luisteren. Voor elk onderzoek in de geneeskunde geldt dat je het alleen moet inzetten als het meerwaarde heeft.”
De echo is een belangrijk instrument. “Met name de termijnecho, waardoor wij weten hoelang iemand zwanger is en we een betere risico-inschatting kunnen maken, en de 13 en 20 wekenecho. Bij die laatste twee echo’s lopen we de orgaanstructuren na om te kijken of we afwijkingen zien. Als we een afwijking vinden, kan dit een reden zijn om na te denken over een zwangerschapsafbreking. Dat heeft gigantisch veel impact en gebeurt idealiter zo snel mogelijk. Daarom doen we in Nederland ook de 13 wekenecho.”
Dr. Akkermans maakt het regelmatig mee dat aanstaande ouders alleen een termijnecho willen en geen 13 en 20 wekenecho. “Omdat elk kindje welkom is in het gezin. Ik heb daar vaak mijn vraagtekens bij, omdat ik mij afvraag of deze mensen goed voorgelicht zijn en begrijpen wat de mogelijke consequenties zijn. Soms vinden we aangeboren afwijkingen die geen reden zijn om een zwangerschap af te breken, maar die wel invloed hebben op keuzes bij de geboorte.”
Zo noemt hij als voorbeeld een nierafwijking. “Daarbij is het belangrijk dat het kindje direct na de geboorte antibiotica krijgt. Doen we dat niet, dan kan het zijn dat het de nier verliest. Ook bij een hartafwijking is het belangrijk om hier vroegtijdig van op de hoogte te zijn. Een kindje met een hartafwijking moet in een hoog specialistisch ziekenhuis geboren worden, omdat daar de juiste behandeling kan worden gegeven. Een echo is dus meer dan een middel om erachter te komen of je wel of niet met de zwangerschap doorgaat; het heeft mogelijk ook invloed op de keuzes die je maakt in het belang van de gezondheid van je kindje.”
Dr. Akkermans benadrukt dat de echo niet schadelijk is voor de baby noch voor de moeder, maar dat het verstandig is om niet onnodig veel echo’s te doen. “Er is wetenschappelijk onderzoek gedaan naar twee extra echo’s in de gevorderde zwangerschap: bij 26 en 30 weken, om zo kindjes die niet hard genoeg groeien op te sporen. Wij dachten dat we minder te kleine kindjes zouden missen, maar dat bleek niet het geval te zijn. Wel had het een nadelig effect: het creëerde stress en zorgen als mensen werden doorverwezen naar het ziekenhuis. Vaak liet de baby – na een periode van onrust – toch weer een mooie groeilijn zien.”
“Iedereen is vrij om een eigen keuze te maken en als je goed voorgelicht bent heb ik er niet veel van te vinden.” Maar volgens dr. Akkermans is de echo ontzettend waardevol. “Als we terug zouden gaan naar een periode zonder echo zou het voor veel meer problemen leiden, maar te veel echo’s doen is ook niet zinnig.”
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoog-complexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Gynaecoloog Joost Akkermans ontwikkelde app om geboortezorg te verbeteren: ‘Desinformatie kan tot gevaarlijke situaties leiden’
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun baby en twee katten.
