'Niemand vraagt een puber wanneer die ‘weer de oude’ is, waarom verwachten we dat wel van moeders?'

'Niemand vraagt een puber wanneer die ‘weer de oude’ is, waarom verwachten we dat wel van moeders?'

Ouderschap | Column
20-05-2026 | LINDA.

‘En, wanneer ga jij weer werken?’ ‘Voel je je alweer een beetje de oude?’ Het zijn misschien wel de meest gestelde vragen aan jonge moeders, naast de vraag of de baby al doorslaapt.

Moeder worden is een verandering die nauwelijks in woorden is te vatten, maar ik doe een poging. De bevalling voelde als de meest intense drugstrip ooit. De kraamtijd was een waas van geluk, adrenaline en constante onzekerheid. Dag en nacht liepen door elkaar, terwijl ik, op weinig slaap, mezelf én een volledig afhankelijk mensje in leven hield.

Overgang naar het moederschap

​De maanden erna voelde ik me compleet anders. Oude emoties over mijn eigen jeugd kwamen boven, ik twijfelde over mijn werk, trok het nieuws slecht, zag de wereld met een nieuw soort scherpte en was sneller tevreden dan eerst. “Ik zou jullie zo graag een kijkje in mijn hoofd willen geven”, zei ik tegen de mensen die (nog) geen moeder waren. Na een jaar ging de storm liggen, maar ‘de oude’ ben ik nooit meer geworden.

​In oudere culturen wordt die overgang naar het moederschap gemarkeerd met rituelen, zorg vanuit de gemeenschap en het besef dat een vrouw niet simpelweg ‘een baby krijgt’, maar zelf ook opnieuw geboren wordt. De moderne samenleving lijkt die betekenis van moeder worden grotendeels te zijn kwijtgeraakt. ​Moeders moeten het liefst na drie maanden weer ‘normaal’ functioneren.

Slaaptekort en hormonale veranderingen worden gezien als logistieke problemen die je met doorzettingsvermogen of een peperdure slaapcoach oplost. Onderling maken moeders elkaar ook gek: ontzag hebben we voor wie onveranderd door het leven gaat, alleen nu quasi-nonchalant met een kind op de heup. Wie het zwaar vindt of niet redt, voelt zich al snel tekortschieten. Als zij het kan, kan ik het toch ook?

Deze verwachtingen hebben een prijs. Het aantal zwangere vrouwen met depressieve klachten is de afgelopen 25 jaar verdubbeld. Vrouwen doen nog steeds het grootste deel van de onbetaalde zorgtaken. Steeds meer vrouwen onder de veertig raken arbeidsongeschikt door psychische klachten. Zwangerschapsdiscriminatie neemt niet af. Een systeem dat draait op winst en efficiëntie heeft immers baat bij werknemers die zo min mogelijk veranderen. De transformatie naar moederschap kost werkgevers te veel tijd en dus geld.

Moederteit

Ook onze taal schiet tekort. Woorden als ‘swaffelen’, ‘bokitoproof’ en ‘klimaatklever’ vinden hun weg naar het woordenboek, maar over de aardverschuiving van het moederschap blijft het stil. ​ ​Totdat daar ineens een woord was: moederteit. In 2023 bracht de Britse wetenschapsjournalist Lucy Jones het boek Matrescence uit, vertaald als matrescentie of moederteit. Jones beschrijft dat moeder worden, net als de puberteit, geen tijdelijke hobbel is, maar een complete verandering van lichaam, identiteit en positie in de wereld. Niemand vraagt een puber wanneer die ‘weer de oude’ is, omdat we begrijpen dat een volwassene niet terug kan naar een jongere versie van zichzelf. Waarom verwachten we dat wel van moeders?

​Zelfs toen ik begin dit jaar voor de tweede keer moeder werd, waaide die moederteitstorm opnieuw. Dubbel zoveel liefde ging samen met twijfel of ik een dag alleen met twee kinderen aankon, een schuldgevoel richting de eerste en tegelijk een overweldigende drang om te schrijven. Hoezo ambitie weg? Maar dit keer wist ik wat me overkwam. Dat ene woord vatte al mijn gevoelens samen. Boos was ik op de buitenwereld: alsof mijn lichaam dat een kind heeft gebaard snel kan terugveren, alsof verlof gelijkstaat aan een lange vakantie en alsof het opvoeden van een kind vergelijkbaar is met huishoudelijke taken. Ik voelde me schuldig richting de moeders vóór mij: ik had geen idee waar zij doorheen gingen. Had ik ze niet vaker kunnen helpen?

Bewondering voelde ik voor mijn lichaam: negen maanden zwangerschap, de bevalling, het herstel en borstvoeding, wat omgerekend gelijkstaat aan een fulltimebaan van 1800 uur per jaar en een extra energiebehoefte van 500 kilocalorieën per dag.

Er was ineens taal voor mijn ervaring. Een woord dat ik nu kan doorgeven aan mijn zusje, mijn vriendinnen en alle vrouwen die hier ooit doorheen zullen gaan. Zij verdienen woorden voor deze metamorfose die tot nu toe in stilte plaatsvond. Dat maakt ook de discussie over ‘blij ouderschap’ in het NRC-essay van schrijver Milou Deelen afgelopen weekend (‘De roze wolk lijkt ingeruild voor een doemscenario’) wrang: misschien moeten de meeste verhalen over de intensiteit van moeder worden nog verteld worden? Woorden doen ertoe.

Een officiële naam

Daarom startte ik deze maand samen met Lian Heinhuis, Nina Pierson en Sterre van Rossem een petitie om moederteit officieel op te nemen in het woordenboek.

​Wat er te winnen valt met een woord? Woorden veranderen gesprekken en gesprekken veranderen systemen. Meer aandacht voor moeders is zeker geen bejubeling van de tradwife-trend, maar een feministische noodzaak. Moederschap blijft, zoals schrijver Eliane Glaser het noemde, ‘feminism’s unfinished business’. Erkenning van moederteit door wetenschap, politiek, werkgevers en partners kan leiden tot betere zorg, meer begrip op de werkvloer en een eerlijkere verdeling van zorgtaken.

​Dus laat moederteit bij elke verlosafdeling en babyshower rondgaan. Laat het woord door elke voetbalkantine en corporate bestuurskamer gonzen, aangezien de emancipatie van moeders er niet op vooruitgaat als we mannen uitsluiten. Laat moederteit het gesprek openbreken over hoe we met moeders omgaan. De moederteitgeest is uit de fles en wie haar klein houdt, onderschat de kracht van woorden. Meedoen met de petitie? Geef moeders een woord.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Thumbnail voor Loïs (25): 'Soms schiet ik in de paniek, waarom wilde ik ook alweer een baby?'Loïs (25): 'Soms schiet ik in de paniek, waarom wilde ik ook alweer een baby?'Lees ook

  • Fidessa van Rietschoten

    Fidessa van Rietschoten (33) is freelance journalist en moeder van Philip (2) en Edze (5 maanden). Ze schrijft over hoe ouderschap samengaat met werk en ambitie, en pleit voor meer aandacht voor zwangerschapsverlies.

exclusief voor jou

meest gelezen

Advertorial

Binnen no time weer fris haar (zonder te wassen): test nu gratis dit luxe haarparfum

Niet mijn (opvoe)ding

Karin (60) wil geen vaste oppasoma worden: 'Mijn tijd van zorgen is geweest'

Interview

'Ze gilde de hele nacht': Laura’s dochter Nina (1) kreeg EMDR na ingrijpend ziekenhuistraject

Meen je niet

Vijf broertjes in één klas: 'Dezelfde outfits, dezelfde brillen, dezelfde gezichtjes'

Babynieuws

Zoeter kan bijna niet: Mariska Bauer deelt identieke babyfoto's van kleinzoon Jan én zoon Jan

Interview

Van het beste kraamcadeau tot de ultieme luiertas: dit zijn de favorieten van Xelly Cabau van Kasbergen

LINDA.MINI NIEUWSBRIEF ABONNEE

LINDA.MINI NIEUWSBRIEF ABONNEE

Dit wil ik