Het zikavirus is een virus dat de infectieziekte zikakoorts kan veroorzaken. Over het algemeen zijn de verschijnselen mild en is het verloop ongevaarlijk, maar voor zwangeren en vrouwen met een kinderwens is het belangrijk om een besmetting te voorkomen. Maar waarom is dat eigenlijk?
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
Het zikavirus komt niet in Nederland voor, maar reis je af naar bijvoorbeeld bepaalde delen van Latijns-Amerika, Zuidoost-Azië en de Stille Oceaan? Dan zou je het kunnen krijgen. Vervelend, maar niet ernstig, zolang je niet zwanger bent of probeert te worden. “In 2015 was er een grote uitbraak in Brazilië”, vertelt dr. Akkermans. “We kwamen erachter dat een klein percentage van de zwangeren die het virus hadden gehad, kindjes kregen met microcefalie, een aandoening waarbij het hoofd te klein is.”
Microcefalie is een van de symptomen van het congenitaal zika-syndroom en komt volgens het RIVM voor bij 6 procent van de kinderen van een moeder die het zikavirus heeft gehad. “Het gaat om veel meer dan alleen een klein hoofdje. Het virus heeft als het ware een voorkeur voor hersencellen en maakt deze kapot of zorgt dat ze niet goed kunnen ontwikkelen. Daardoor worden de hersenen niet groot en is er maar een kleine schedel nodig. Dit kan leiden tot bijvoorbeeld motorische problemen, een ontwikkelingsachterstand en epilepsie. “Ook zien we vaak hersenschorsafwijkingen, oogafwijkingen, gehoorafwijkingen en gewrichtsafwijkingen. Niet iedereen die besmet raakt, krijgt een kind met deze afwijkingen, maar het is wel een belangrijk risico”, benadrukt dr. Akkermans.
De gevolgen voor het ongeboren kind kunnen dus groot zijn. Dat is opvallend, want slechts één op de vijf mensen die besmet is met het zikavirus krijgt klachten. “Daarom is het belangrijk om te voorkomen dat zwangere vrouwen besmet raken, maar dat advies geldt ook voor vrouwen met een kinderwens. Het virus overleeft langer in het lichaam, dus op het moment dat je zwanger wil worden, moet je hier rekening mee houden. Het advies is daarom, als je zwanger bent of zwanger wil worden, niet af te reizen naar een gebied waar het virus veel voorkomt. Als dat wel moet, gebruik dan een goede muggenbescherming.”
Niet alleen voor de moeder is het opletten geblazen; ook de (aanstaande) vader kan beter niet afreizen naar een gebied waar het zikavirus voorkomt. “Muggen zijn de belangrijkste reden van besmetting, maar je kunt ook besmet raken door seksueel contact of bloedcontact. Is je partner naar een gebied geweest waar het virus voorkomt? Dan is het verstandig om de rest van de zwangerschap condooms te gebruiken om transmissie te voorkomen. Op indicatie kan ook de partner op het zikavirus getest worden.”
Ook in de praktijk van dr. Akkermans komt het onderwerp regelmatig ter sprake. “Ik krijg weleens de vraag: ik wil zwanger worden en naar endemisch gebied op vakantie, wat zijn dan de adviezen? Voor vrouwen is het advies om de eerste twee maanden na de reis niet zwanger te worden. Na die twee maanden is het weer veilig en hoeven er geen extra testen gedaan te worden. Bij de man moeten er drie maanden overheen gaan, omdat het virus bij mannen langer overleeft. Gebruik bij een zwangerschapswens dan tot drie maanden na de blootstelling condooms om zo potentiële transmissie te voorkomen.”
Als je terugkomt van een zonovergoten vakantie in een gebied waar het virus voorkomt en onverwacht zwanger blijkt te zijn, kan dat reden zijn voor zorg. “Je kunt laten testen of je met het virus in aanraking bent geweest. Als dat zo is, kunnen er tijdens de zwangerschap extra controles en echo’s ingepland worden.”
Op de website lcr.nl vind je per land wat de risico’s zijn.
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoog-complexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Gynaecoloog Joost Akkermans ontwikkelde app voor betere geboortezorg: ‘Desinformatie kan tot gevaarlijke situaties leiden’
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun dreumes en twee katten.
