Nachtmerries: wat moet je doen?

Vanaf welke leeftijd kan je kind nachtmerries krijgen?
“Je weet nooit wat een heel jong kind ervaart aan dromen en nachtmerries, maar wat je wel vaak duidelijker ziet, is dat tussen de twee en drie jaar fantasie en werkelijkheid door elkaar gaan lopen. Dan kunnen ze nachtmerries en nare dromen krijgen. Ook kunnen ze ineens bang zijn voor schaduwen, een dichte deur of een donkere kamer. Kinderen zijn dan ook cognitief zo ontwikkeld dat ze het kunnen vertellen. In mijn praktijk zie ik vaak kinderen vanaf twee jaar die wakker worden in de nacht en angstig zijn.”

Wat moet je doen als je kind een nachtmerrie heeft?
“Zo’n nachtmerrie voelt vooral heel echt, dus bagatelliseer het niet, maar erken wat er is gebeurd. Geef je kind een veilig gevoel. Troost je kind en leg uit dat het veilig in bed ligt: mama is hier. Geef geruststelling totdat je kind gekalmeerd is. Het mooiste is dan als je kind daarna zelfstandig in zijn eigen bed in slaap kan vallen.”

Wat vind je ervan als je je kind bij je in bed neemt na zo’n nachtmerrie?
“Op het moment dat dat gebeurt en een kind daarna weer slaapt in zijn eigen bed, is dat oké. Het moet vooral ook voor jou als ouder goed voelen. Ik zeg niet: dat mag niet. Want je wil liefdevol en responsief zijn. Pas alleen op dat het niet een soort herhaling wordt en je kind elke avond gaat zeggen: ik heb een nare droom gehad, mag ik bij jullie slapen? Het is fijn als je kind zich veilig voelt in zijn eigen kamer en denkt: papa en mama zijn er voor mij als ik ze nodig heb.”

Kun je een nachtmerrie voorkomen?
“Nee, niet helemaal. Er zijn wel een aantal dingen die je kunt doen. Lees bijvoorbeeld geen spannende boekjes voor over een boze wolf, of enge verhalen met een dito stem. Dat kan bij sommige kinderen tot nachtmerries leiden. Zorg er daarnaast voor dat je kind genoeg slaapt en op tijd naar bed gaat, want vermoeidheid kan nachtmerries in de hand werken. Geef ook geen hooggedoseerde vitamines vlak voor bedtijd.”

Helpt het om vooraf een leuk bedritueel te doen?
“Ik raad altijd een voorspelbaar bedritueel aan. Het heeft meerdere voordelen, zoals het helpen bij het afschakelen van de dag. Vooral sensitieve kinderen hebben daar baat bij. Voorspelbaarheid geeft een gevoel van veiligheid, en dat leidt tot beter in slaap vallen, minder drama en minder verzet. Het zorgt er ook voor dat het brein vertraagt, waardoor in slaap vallen makkelijker wordt. Nog een tip: het boek Slaapkoppie. Dat boek bestaat uit verhalen, maar dan een beetje meditatief. Het helpt kinderen ontspannender te worden.”

Wat vind je van anti-monsterspray of white noise?
“Laat ik vooropstellen: ik erken de oprechte angsten van kinderen vanaf een jaar of twee absoluut. Ze kunnen ineens bang worden in het donker. Een nachtlampje in de kamer kan al schelen. Als je dat doet, zorg er dan voor dat het geen wit of blauw licht afgeeft. Met name blauw licht vermindert de aanmaak van melatonine. En ook niet te fel. Maar inderdaad: een monsterspray, bijvoorbeeld een simpele verstuiver met water erin, kan ook helpen. Of soms hebben kinderen een knuffel met magische krachten. Dus als het helpt: zeker doen.”

Wanneer moet je een slaapcoach inschakelen?
“Als je merkt dat zowel jouw slaap als die van je kind eronder te lijden heeft. Of als je merkt dat het geen fase meer is en je kind er overdag last van heeft door het slaapgebrek. Op het moment dat je het als ouder echt als problematisch gaat ervaren en het je gezondheid, leven en dagelijks geluk belemmert, kun je een slaapcoach inschakelen. Maar bij iedereen ligt die grens anders.”

Night terrors

Je hebt nachtmerries en night terrors. Wat is het verschil?
“Bij zogeheten night terrors (heel heftige paniekaanvallen tijdens de diepe slaap, red.) vindt de aanval plaats in de diepe slaapfase. De symptomen en de ervaring zijn anders. Bij een terror kan een kind schreeuwen en angstig lijken met een bonzend hart. Maar het is ontroostbaar. Het kan je wegduwen, schoppen, trappen en slaan. Kinderen lijken soms wakker, maar zijn dat niet. Dat duurt gemiddeld zo’n vijftien minuten.

Het is stressvoller voor ouders om dat te zien, maar een kind heeft daar geen enkele herinnering aan. Een nachtmerrie vindt in de REM-slaap plaats en kinderen herinneren zich dat ze een nare droom hebben gehad. Night terrors zijn geen nachtmerries en ook geen teken van psychische problemen. Ik zie ze vaak gebeuren als kinderen oververmoeid zijn of bij een ontwikkelingssprongetje. Ook kan het een erfelijke component hebben. Als ouders dat vroeger ook hebben gehad, kan een kind dat ook krijgen.”

Is er een bepaalde leeftijd waarop het afneemt?
“Bij night terrors wordt het vaak na het tiende jaar minder. Veel kinderen hebben ze rond hun tweede of derde jaar. Bij nachtmerries geldt dat niet echt. Die kun je zelf als volwassene ook nog weleens hebben. Nachtmerries zijn van alle leeftijden.”

Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.

'Van kaas krijg je nachtmerries': klopt deze mythe nou wel of niet?Lees ook