Dewi kreeg een knip tijdens haar bevalling: 'Daarna had ik maandenlang elektrische pijnscheuten in mijn clitoris'

Belangrijke zenuwen

Nachtenlang googelde ik me suf. Ik kon er amper iets over vinden. Ik vroeg me af: is dit normaal? Gaat het ooit over? En kan ik ooit nog pijnloze seks hebben?
Maanden later las ik een artikel in een landelijk dagblad over een onderzoek waarin het zenuwstelsel van de clitoris voor het eerst volledig in beeld was gebracht. Onderzoekers van Amsterdam UMC zagen dat de gevoelszenuwen zich veel uitgebreider vertakken dan tot nu toe werd gedacht. Eén alinea sprong er voor mij uit. “Het is ook belangrijke informatie voor de knip tijdens een bevalling. We weten nu dat er óók allerlei gevoelszenuwen in de schaamlippen zitten. In dat gebied kun je een hoop belangrijke zenuwen beschadigen.” Door die paar zinnen voelde ik me ineens gezien. Het zenuwgebied rond de clitoris speelt misschien een veel grotere rol dan gedacht.

Ik wil weten of dit onderzoek inderdaad een verklaring kan zijn voor wat ik voel en bel mijn eigen bekkenfysiotherapeut, Claire van Zuilen. Zes weken na mijn bevalling zat ik al bij haar in de behandelkamer. “Ik hoor dit soort klachten wel vaker”, zegt ze nu. “Je bent niet de enige.” Tegelijkertijd waarschuwt ze voor te snelle conclusies. “Tijdens een bevalling gebeurt ontzettend veel tegelijk. De druk van het hoofd van de baby, een knip, hechtingen, littekenweefsel of spanning in de bekkenbodem kunnen allemaal invloed hebben op pijnklachten. Een litteken kan gevoelig, stug of minder goed beweeglijk blijven. Dit kan pijn geven, die soms uitstraalt naar de vulva of clitoris, maar we kunnen niet zeggen dat clitorale pijn altijd door een knip komt.”

Juist daarom noemt Claire dit onderzoek zo interessant. “We weten nu anatomisch meer dan voorheen. Dat betekent nog niet dat we alle gevolgen kennen, maar het helpt wel om beter te begrijpen waarom sommige vrouwen klachten ontwikkelen. Dit is het begin van iets groters.”

De knip

In Nederland krijgt 31% van de vrouwen bij de eerste bevalling een knip. Volgens Koen Deurloo, gynaecoloog in het Diakonessenhuis in Utrecht, is deze nieuwe kennis een belangrijk puzzelstuk. “Het helpt ons beter te begrijpen waarom sommige vrouwen na een bevalling klachten ontwikkelen in het gebied van de vulva of clitoris”, zegt hij. “We zetten de knip altijd bewust op enige afstand van de clitoris, maar dit onderzoek laat zien dat de zenuwen verder doorlopen. Bij iedere incisie snijd je kleine zenuwtakjes door. Het is dus voorstelbaar dat dit invloed heeft op het gevoel in de vulva en clitoris.”

“Bij een keizersnede zie je dit ook”, legt Deurloo uit. “Dan snijden we door zenuwen heen. Vrouwen hebben daarna regelmatig last van tintelingen, een doof gevoel of warmte- en koudegevoelens rond het litteken. Dat gaat voorbij. Zenuwen herstellen, maar dat gaat niet zo snel als weefsel. Die klachten duren langer. En dat gebeurt ook in het zenuwgebied van de vulva. Dat kan komen door een knip, maar ook door een lange persfase of hechtingen.”

Deurloo verwacht niet dat de praktijk ineens snel verandert. “Maar we moeten wel erkennen dat zenuwpijn kan voorkomen na een bevalling. En het is een extra reden om kritisch te blijven op het zetten van een knip. In Nederland zijn we al terughoudend, omdat vrouwen vaak beter herstellen van een natuurlijke scheur dan van een knip. Dit onderzoek onderstreept dat je een knip alleen moet zetten als daar een duidelijke medische reden voor is.”

Dat vrouwen meer pijnklachten na een knip ervaren dan na een scheur, ziet bekken- en postpartumperfysiotherapeut Siona Llewellyn vrijwel dagelijks in haar praktijk. “Dat betekent niet dat iedere vrouw met een knip klachten krijgt of dat een knip nooit nodig is”, zegt ze. “Soms moet een baby snel geboren worden, maar het is zeker geen onschuldige ingreep.”

Foetale nood

Dat de knip soms noodzakelijk is, bleek ook tijdens mijn bevalling. Er was sprake van foetale nood. Mijn zoon moest zo snel mogelijk geboren worden. Op dat moment was een gezonde baby voor mij het enige dat telde. Ik sta nog steeds achter die beslissing.

Nu ik 8,5 maand postpartum ben, zijn de pijnscheuten gelukkig al een even verdwenen. Het had tijd nodig, alleen: dat wist ik in die eerste weken en maanden na mijn bevalling nog niet. Ik had geen idee of de pijn nog zou verdwijnen, of seks weer pijnloos zou worden en of mijn lichaam weer als ‘van mij’ zou gaan voelen. Ik had graag willen weten wat een knip voor mijn herstel kon betekenen.

Volgens Deurloo valt daar inderdaad winst te behalen. “Dit onderzoek verandert niet direct de manier waarop we een knip zetten”, zegt hij. “Maar het helpt om klachten beter te begrijpen en te erkennen. Dat is belangrijk. Ik geloof in eerlijk informeren en samen beslissen. Vrouwen moeten weten wat de mogelijke gevolgen zijn, zodat ze achteraf begrijpen wat er in hun lichaam gebeurt.”

Op tijd hulp vragen

Llewellyn begrijpt dat die voorlichting ook ingewikkeld is. “Je wilt zwangere vrouwen niet opzadelen met alle mogelijke complicaties. De meeste vrouwen herstellen gelukkig goed, maar we kunnen wel beter uitleggen wat een afwijkend herstel is. Dat vrouwen weten wanneer ze hulp moeten zoeken en zich niet hoeven af te vragen of ze de enige zijn. Want dat gebeurt te vaak. Veel vrouwen beginnen pas over hun klachten als iemand anders erover vertelt. Dan blijkt ineens dat vriendinnen vergelijkbare ervaringen hebben gehad. Er rust nog veel schaamte op dit onderwerp.”

Dat herken ik. Juist doordat ik nauwelijks informatie vond over pijn in de clitoris na een knip, dacht ik dat ik me aanstelde. Ik durfde het amper hardop uit te spreken. Het onderzoek naar het zenuwstelsel van de clitoris laat zien dat het zenuwgebied van de vulva veel complexer is dan lang werd gedacht. Alleen al die wetenschap geeft achteraf de erkenning die ik vlak na mijn bevalling zocht.

Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Kun je uitscheuren en inknippen voorkomen? Gynaecoloog Joost Akkermans geeft antwoordLees ook