Clean eating

Social media staat bomvol met trends, ook trends die met voeding te maken hebben. Eén daarvan is clean eating, waarbij onbewerkt voedsel dé heilige graal lijkt te zijn. Diëtiste Nancy legt uit wat het is, en werpt hier een kritische blik op. “Mensen focussen op whole foods oftewel onbewerkt eten: veel groente en fruit, weinig vetten, veel eiwitten. Je ziet overal lijstjes rondgaan met wat je wel en niet mag. Daardoor krijg je een soort goed-foutindeling met betrekking tot voedsel.” Dat is meteen het probleem: niemand bedoelt exact hetzelfde met clean. “De één zegt dat je helemaal geen koolhydraten mag eten, de ander vindt dat het wel mag, maar dan alleen volkoren producten. Het is heel onduidelijk. In de basis gaat het vooral terug naar onbewerkte voeding, maar online wordt het veel strenger gemaakt.”

De trend komt volgens haar grotendeels uit de gut-health-hoek. “Steeds meer mensen kampen met darmproblemen en grijpen naar onbewerkte voeding omdat het goed zou zijn voor je darmen. En ze hebben geen ongelijk: in je darmen leven goede bacteriën die helpen bij het verwerken van eten. Als je veel bewerkte voeding eet of veel suiker binnenkrijgt, voed je vooral de slechte bacteriën. Daardoor kan de balans verstoord raken en kunnen er klachten ontstaan.”

Geen goed of slecht

Waarom we dan toch zo graag willen weten of eten ‘goed’ of ‘slecht’ is, vindt Nancy heel logisch. “We willen controle en regels, in alles. Het geeft duidelijkheid. Maar voeding laat zich niet zo makkelijk in hokjes stoppen. Eten heeft voedingswaarde, maar ook sociale waarde. Een chipje of frisdrank hoort bij sociaal contact. Je kunt niet gezond willen zijn voor je lichaam én mind, maar ondertussen alles verbieden. Een blaadje sla kun je clean noemen, maar je overleeft er niet op.”

Het labelen van eten kan volgens haar behoorlijk schadelijk zijn voor je relatie met eten. “Hoe meer regels je maakt, hoe makkelijker het wordt om te falen in het volgen van die regels. En zodra iets ‘niet mag’, wil je het juist. Dat geeft een innerlijke strijd. Wat een gezondere benadering is, is intuïtief eten. Als je echt naar je lichaam luistert, merk je vanzelf dat je niet blij wordt van elke dag ongezond eten. Doordat we zo bezig zijn met externe regels, vergeten we te voelen wat ons lichaam zelf aangeeft. Terwijl dat juist het belangrijkste is.”

Doorgeslagen

De strenge regels rondom clean eating kunnen volgens haar omslaan naar obsessief gedrag. “Ik zie het veel in de praktijk. Social media is ontzettend schadelijk voor mensen met een verstoorde relatie met eten. Vooral What I Eat In A Day-video’s vind ik problematisch, want influencers laten nooit hun échte leven zien. Eten ze echt elke dag voldoende, gebalanceerde maaltijden of doen ze dat slechts voor de video? Het kan een totaal vertekend beeld geven van de realiteit. Voor mensen met eetproblematiek kan dat een enorme trigger zijn. Maar ook mensen die een gezonde relatie hebben met eten, kunnen daardoor denken dat het allemaal nog beter, nog ‘cleaner’ moet.”

Nancy legt uit dat het eigenlijk al begint bij de basis: veel jonge vrouwen hebben geen idee wat hun lichaam eigenlijk nodig heeft. “De gemiddelde vrouw heeft ongeveer 2.000 kcal per dag nodig. Dat kan er van dag tot dag anders uitzien op het bord. Een goede reminder: een bord dat goed gevuld is, is niet per definitie voedend. Een berg sla heeft weinig voedingswaarde, maar ‘lijkt’ veel als het het hele bord vult.”

Mentaal gezond

Dat gezondheid – in combinatie met voeding – steeds vaker benadrukt wordt, vindt Nancy wel iets positiefs. “Psychologisch gezien laat deze trend zien dat we meer voorkeur krijgen voor onbewerkt eten en balans – een mooie ontwikkeling. Alleen dat labelen moeten we echt loslaten, want we worden er niet beter of gelukkiger van.”

Haar advies aan jongeren die flexibeler met eten willen omgaan, is simpel: “Luister naar wat je lichaam vraagt en kijk niet naar wat ‘goed’ of ‘slecht’ is. Eten gaat verder dan voedingswaarde, het gaat ook om emotionele en social gezondheid én balans. Kijk, een salade maakt je niet heilig, een koekje maakt je niet slecht. Hoe minder regels je maakt, hoe makkelijker je het voor jezelf maakt.”

Nancy vervolgt: “Je eet vaak vanuit associaties of druk van buitenaf, niet vanuit wat je zelf voelt. Probeer te eten vanuit wat je lichaam nodig heeft, niet vanuit wat je denkt dat anderen ervan vinden. Uiteindelijk is dat het enige wat ervoor zorgt dat je voeding vanuit een gezonde gedachte kunt benaderen.”

Denk je aan de 75 hard challenge? Volgens deze psycholoog kun je 'm beter skippenLees meer