Grote zus

Julie omschrijft haar oudere zus Paula als iemand die je voelde zodra ze een ruimte binnenkwam. “Ze was uitdagend, verrassend, grappig en uniek. Juist daardoor is haar afwezigheid ook zo voelbaar.” In de zomer van 2024 besloot ze haar leven te beëindigen.

Het gemis van Pau, zoals de 22-jarige haar liefkozend noemt, zit niet alleen in de grote dingen. “Zij durfde te zijn wie ze was, zonder filter. Dat mis ik elke dag. Mijn zus kon heftig zijn, maar ze was ook puur en echt. Mensen keken met verbazing naar haar op. Soms voelde ik schaamte, maar over het algemeen was ik vooral trots. Als oudere zus probeerde ze me altijd te beschermen. Soms sloeg ze daarin door en wilde ze me behoeden voor de dingen die zij al had meegemaakt. Vond ik dat oneerlijk? Ja, maar ze bedoelde het goed.”

Wat Julie het meest mist, is de unieke band die ze hadden. “Ik deed dingen met Pau die ik met niemand anders doe. Ik mis niet alleen mijn zus, maar ook de versie van mezelf die ik was bij haar.”

Chloé (29) verliest als kind haar vader en als twintiger haar stiefvader: 'Je rouwt je hele leven lang'Lees meer

‘Ik ben veranderd’

Sinds het overlijden van Julies zus is zij niet meer dezelfde. “Ik rouw niet alleen om de persoon, maar ook om het leven dat er niet meer is. Er is een leven voor Pau en een leven na Pau. Voor haar overlijden leefde ik met de overtuiging dat alles goed zou komen. Dat komt voort uit de liefde en veiligheid die ik in mijn jeugd heb gevoeld in een gezin met beide ouders en twee oudere zussen. Ik was in de veronderstelling dat iets heftigs ons niet zou overkomen. Het klinkt misschien naïef, maar ik ben dankbaar voor die instelling. Was ik met een andere gedachte opgegroeid, dan had dat beangstigend kunnen zijn.”

Sinds het overlijden van Paula weet Julie hoe kwetsbaar het leven is. Die realisatie heeft grote invloed gehad op haar mentale, lichamelijke en sociale gesteldheid. “Rouw is niet alleen verdriet. Ik heb last van hersenmist, moeite met beslissingen nemen, een slecht geheugen en raak snel overweldigd door simpele taken.”

Ook fysiek merkt ze de gevolgen. “Ik schipper tussen zware vermoeidheid en rusteloosheid. Ook mijn energielevel, slaapkwaliteit en eetlust lijden hieronder. Het voelt alsof ik in een overlevingsstand zit. En sociaal is het ook niet makkelijk. Het verdriet, de verwarring en het schuldgevoel komen in vlagen. Soms trek ik me volledig terug, terwijl ik tegelijkertijd een diep verlangen voel naar verbinding met de mensen om me heen.”

Tekst loopt door onder de foto.

Rouwproces

Dat iedereen op een eigen manier rouwt, heeft Julie aan den lijve ondervonden. “Er bestaat geen handleiding voor rouw. En dat terwijl ik na het overlijden van Pau juist op zoek was naar duidelijkheid. Ik wilde weten wat me te wachten stond, hoe ik dit verlies moest dragen. Een stappenplan om het leefbaar te maken. Maar dat was er niet. Dit is geen probleem dat je oplost, maar iets dat je leert meedragen en verweven in je leven. Dat gaat niet in één keer, maar beetje bij beetje.”

Ze vervolgt: “In dit proces ben ik erg streng geweest voor mezelf. Alsof ik alles uit het leven moest halen, alsof ik ook voor Pau moest leven. Dat soort druk kon ik eigenlijk niet aan.”

Hoewel haar eerste instinct was om te vluchten, merkte Julie dat dit haar gemis niet verminderde. Integendeel zelfs. “Het werkte me fysiek en mentaal tegen. Dingen die vroeger automatisch gingen, voelden als een berg waar ik tegenaan liep. Ik besloot het rustiger aan te doen: wandelen, lezen, muziek luisteren, praten – met anderen, met mezelf en met Pau. Het ging steeds iets beter, maar rouw ligt als een randje om alles heen. Elke nieuwe herinnering is er één zonder haar en dat gevoel slaat me soms om het hart.”

Jongeren praten open over rouwproces in het Rouwcafé: 'We zitten niet in een formele kring'Lees meer

‘Voor altijd’

Julie zegt dat het verlies haar ook iets heeft gebracht. “Dankbaarheid en trots. Trots op Pau en dat ze mijn zus is. In deze zware tijd heb ik echt liefde gevoeld van de mensen om me heen, zij hebben mij gedragen. Vrienden leerden omgaan met mijn rouw, luisterden naar mijn verhalen en bleven haar benoemen. Al merk ik dat dat laatste wel spannend is voor anderen, omdat ze mij niet van streek willen maken. Maar ik heb liever dat mensen vragen stellen en over haar praten, zodat ik zelf een grens kan aangeven. Liever dat dan doen alsof haar leven en verlies er niet zijn.”

Tegelijkertijd kampt ze ook met boosheid en schuld. “Boosheid, omdat het oneerlijk voelt. De wereld gaat door terwijl voor mij de tijd stilstaat met een realiteit die ik liever niet heb. En schuld, omdat ik leef en Pau niet. Als ik me goed voel, voelt het bijna als een loyaliteitstest. Doe ik haar tekort door het naar mijn zin te hebben?”

Opnieuw leren

De grootste les van het afgelopen anderhalf jaar is loslaten. “Ik was altijd iemand die de controle wilde houden en ver vooruit wilde plannen. Dat gaf houvast. Maar sinds haar overlijden werkt dat niet meer. Ik leef nu van dag tot dag.”

“Wat ik opnieuw heb ontdekt is hoe liefde zich kan vormen tot iets nieuws. Verlies heeft me niet alleen dingen afgenomen, het heeft me ook laten zien hoeveel er wél is. Zoals een omgeving die er voor me was op momenten dat ik me niet goed of alleen voelde.”

Ze is dan ook een groot voorstander van lotgenotencontact. “Bij hen hoef ik niet moedig te blijven, te onderbouwen wat ik mis. Zij bieden herkenning die troostend werkt, want zij weten dat de tijd je sterker maakt, maar het gemis niet weggaat. In gesprekken met mensen die geen dierbare hebben verloren, houd ik me vaker in. Uit angst dat het te heftig of te moeilijk is om te begrijpen. Bij lotgenoten durf ik meer te vragen – van mezelf en van hen.”

Advies

Julie deelt haar verhaal om ruimte en steun te geven, zodat anderen zich minder alleen voelen in hun rouw. “Verdriet en verwerking kennen geen vaste vorm; wat je voelt is niet gek. De herkenning en troost die ik zelf vond bij lotgenoten hoop ik op deze manier ook aan anderen door te kunnen geven.” Mocht je behoefte hebben aan lotgenotencontact, dan kun je via Instagram contact opnemen met Julie.

Ze vervolgt: “Tegen mezelf zou ik willen zeggen: je hoeft het niet goed te doen en wees mild voor jezelf. Luister naar je lichaam en negeer je grenzen niet. Rouw verandert je leven en wie je bent, maar dat hoeft niet alleen verlies te betekenen. Je oude leven raak je kwijt, maar je kunt jezelf terugvinden in een nieuwe vorm. Die zoektocht is pijnlijk en verwarrend, maar kan ook leiden tot nieuwe inzichten, verlangens en diepere verbondenheid met jezelf en anderen.”

Op de foto bovenaan het artikel zie je Paula links en Julie rechts.

Lynn (23) verloor zusje op jonge leeftijd: 'Vond het moeilijk dat ik daarna een broertje kreeg'Lees meer