Kerstspecial: Denemarken - pepernoten met kerst

22.12.2014 | 11:00 UUR |

Een handvol pepernoten en een dansje rond de kerstboom: samen met de wezentjes uit de Scandinavische mythologie maken de jolige Denen er wat moois van met kerst.

De Deense kerst, oftewel jul, is er één met vele tradities.

Gezellig gourmetten
Tijdens een bezoekje aan mijn Deense vriendin woonachtig in Kopenhagen raakten we aan de praat over kersttradities in zowel Nederland als Denemarken. Mijn kerstassociatie met gezellig gourmetten viel nogal in het niet bij de verfrissende kerstactiviteiten van de Denen.

Aftelperikelen
Naast de adventskalenders gevuld met goedkope chocolaatjes, zoals wij ze in Nederland kennen, hebben de Denen een aftelkaars. De kaars begint met 1 en eindigt uiteindelijk vlak voor het laatste deel van het lontje met 24. Je zult Denen eerder horen kibbelen over hoe lang de kaars vandaag aan mag (we zijn al bijna bij het nummertje van morgen!) dan over familieverplichtingen. Op televisie worden zogenoemde kerstkalenders uitgezonden; iedere dag één van de vierentwintig aflevering waarin een aantal mensen wordt gevolgd, op weg naar de gezelligste tijd van het jaar.

Nisse
De ogen van mijn Deense vriendin verraadden dat het onderwerp nisse uiterst serieus genomen moet worden. Een nisse is een klein wezentje uit de Scandinavische mythologie en heeft niets te maken met de kerstman, die is te Amerikaans. Een nisse woont op zolder en laat zich nooit zien. Hij of zij is een kersthulpje, zorgt voor een fijne sfeer in huis en haalt af en toe een grapje uit. Is de melk opeens paars? Grote kans dat die kleine dondersteen dat op zijn geweten heeft. Het kleine potje kleurstof en een grijns op het gezicht van de moeder des huizes daargelaten.

Kerstboom
Plastic is een no go, een kerstboom moet echt zijn. Dit geldt ook voor de kerstboomverlichting. Ja, echte kaarsjes dus. Het is gebruikelijk dat een kerstboom pas rond 23 december binnengehaald wordt, dus die natte boom in combinatie met kaarsen kan prima. Denen zijn nogal fanatiek in hun vlaggebruik, dus ook de kerstboom wordt opgedirkt met rood-wit gekruiste vlaggen.

Pepernoten
Een aangename verassing: pepernoten hoeven we hier niet te importeren. De Denen hebben ze namelijk ook. Pebernødder heten ze hier. Zelfde idee, alleen iets kruidiger en met een vleugje amandel. Ze worden als ‘verantwoordelijke snack’ tussen de maaltijden door aan kinderen gegeven, om ze maar weg te houden van het echte glazuurruïnerende suikergoed. De pepernoten met yoghurt/cappuccino/truffel-smaak hebben de Deense markt nog niet veroverd trouwens.

Eén hele amandel
Wanneer het kerstmaal genuttigd is en iedereen eigenlijk al te zat is, komt er een grote schaal met rijstepudding op tafel. Daar zitten een paar gebroken amandelen in en slechts één hele. Degene die de hele amandel ook daadwerkelijk heel weet te houden – en kan verbergen voor de rest totdat de schaal leeg is, wint. Vroeger was de prijs vaak een marsepeinen varken, maar tegenwoordig zijn verzameluitgaven van strips ook erg geliefd.

Kerstfitness
Op kerstavond verzamelt iedereen zich hand in hand rond de kerstboom, om vervolgens dansend, springend en zingend rond te hopsen. Tijdens het slotlied verspreidt het ritueel zich door het hele huis, van boven naar beneden, nog altijd hand in hand. Pas dan is ieder hoekje van het huis gevuld met kerst. Wat een mooie traditie.

Foto
Rode wangen had ik na het ‘verspreiden van kerst’ in het studentenhuis in Litouwen, waar ik tot voor kort woonde. Dat was mijn eerste echte Deense kerstfeest, georganiseerd door mijn vriendin en toen nog kamergenote uit Kopenhagen. Op de foto tevreden gezichten uit Nederland, Duitsland, Zweden, Zuid-Korea en natuurlijk Denemarken.