‘Toen ik vijf was’
Kinderen die vertellen wat de dood volgens hen voorstelt en hoe ze daarmee omgaan, begeleid door serene illustraties. Dat is de nieuwste publicatie van het project Toen ik vijf was. Regisseur Sara Kolster (links op de foto hierboven, rechts haar zusje Anna) verdiepte zich in jong verlies voor deze radiodocumentaire, waarvan fragmenten nu zijn omgezet in animaties.

Eigen ervaring
Sara: “Toen ik vijf was is ontstaan vanuit mijn eigen verhaal. Vlak na mijn vijfde verjaardag ben ik mijn driejarige zusje Anna verloren. Ze is plotseling overleden, aan een hersentumor die te laat werd ontdekt. Van die tijd weet ik vrij weinig meer. Het was heftig, er was veel verdriet, maar het leven en school gingen ook gewoon door. Ik kan me vooral het enorme verdriet van mijn ouders herinneren. Toen mijn eigen oudste dochter vijf jaar werd, triggerde dat iets bij mij. Ah, dus zo oud was ik toen, zoveel begreep ik al.”

Groter verhaal
“Zo’n vier jaar geleden ben ik begonnen met een opleiding rouw- en verliesbegeleiding voor kinderen. Ik wilde me er professioneel in verdiepen. Ik was benieuwd of ik dichter bij mijn jonge zelf zou kunnen komen, als ik in gesprek zou gaan met kinderen die hetzelfde hadden meegemaakt. Met dit project wil ik een groter verhaal vertellen, dat van op jonge leeftijd iemand verliezen.”

Fantasie
“Kinderen spreken vrijer over de dood dan volwassenen, omdat ze vaak nog minder goed weten wat het precies inhoudt. Bovendien zijn ze zich nog niet bewust van wat ze wel en niet moeten zeggen over het onderwerp, wat de sociale conventies zijn. Ze kunnen er veel fantasierijker over nadenken. Dat hoor je terug in mijn interviews. De een omschrijft het als een lichttunnel, de ander vergelijkt haar dode zusje met een perenijsje omdat ze heel koud was.”

Erkenning
“Door dit project heb ik veel antwoorden gekregen. Bijvoorbeeld van mijn ouders. Er werd thuis niet veel gesproken over Anna’s dood. Door de documentaire heeft mijn moeder ingezien wat het verlies en hun onvermogen mij te steunen met mij gedaan heeft. Het is fijn om die erkenning nu te hebben.”

Blijf praten
“Rouw is zo’n beladen onderwerp. Kinderen hebben veel vragen, maar de reactie van volwassenen houdt hen tegen die te stellen. Blijf juist met ze praten, ook al is het soms moeilijk. Dat mag ook best benoemd worden. Kinderen stellen de vragen waar ze zelf aan toe zijn, en kunnen aangeven wanneer ze erover willen praten en wanneer het genoeg is.”

De radiodocumentaire Toen ik vijf was, die Sara in samenwerking met Laura Stek maakte, is hier te beluisteren. De animaties zijn hier te bekijken. Sara zoekt nog steeds kinderen die ook een broertje of zusje hebben verloren. Je kunt hier meer over haar project lezen.