Een paar weken geleden, vóór LINDA. 155 met het thema online shaming in de winkel lag, plaatste ik een oproepje op Facebook. Een vrij serieuze oproep, zeker als je bedenkt dat het grootste deel van mijn posts bestaat uit willekeurige feestje-, festival- of vakantiefoto’s. ‘Voor een artikel rondom slutshaming zoek ik een vrouw die daar ooit slachtoffer van is geworden. Iemand van wie een naaktfoto of seksfilmpje online is verschenen en daar – uiteraard anoniem – over wil praten’, schreef ik.

Het werd al snel duidelijk dat het belang van dat onderwerp niet tot iedereen doordringt. Ik stond perplex toen ik van verschillende mannelijke vrienden, naar aanleiding van mijn oproepje, het verzoek kreeg om eventuele foto’s en filmpjes van mijn interviewkandidaten vooral naar hen door te sturen. Juist: of ik privébeelden van slachtoffers wilde doorspelen voor hun vermaak of genot. Beelden waarover ik dat slachtoffer juist zou spreken – over wat het publiceren ervan met haar deed, over hoe haar familie en vrienden erop reageerden en over hoe ze misschien de straat niet op durfde nadat de beelden openbaar werden.

De verzoekjes van mijn vrienden waren misschien niet per se serieus bedoeld, maar ze tonen wel precies aan waar het misgaat: het ontbreekt aan besef. Pas als je erover nadenkt wat het met jóu, of je vriendin, of je zus zou doen als zo’n foto of video rondgaat, dringt blijkbaar door hoe verwoestend, beschamend en pijnlijk dat is. Want stel je één seconde voor hoe jíj je zou voelen als heel Nederland jouw naaktfoto’s of seksvideo in handen heeft en je te horen krijgt: “Tja, dan had je het maar niet moeten filmen.”

Dat benadrukte ook Mieke, het meisje dat ik uiteindelijk interviewde en van wie meerdere privéfoto’s op het internet zijn beland – terwijl zij die zelf nooit naar iemand gestuurd heeft. Ze waren puur voor privégebruik. Alsnog zeggen mensen dan tegen je dat je die foto’s nooit had moeten nemen. Maar die mensen bepalen helemaal niet wat jij wel of niet mag doen. Wat écht niet mag, is iemands telefoon hacken en privébeelden verspreiden.

Lees ook
Miekes naaktfoto’s werden online gedeeld: ‘Mensen zien niet in wat dit aanricht’

Een jonge vrouw uit mijn Facebook-lijst vond het ook grappig om onder mijn oproep ‘Patricia Paay’ te schrijven. Geintje natuurlijk. Grappig bedoeld. Dat Patricia daadwerkelijk op de cover van de nieuwe LINDA. zou staan en zij in het blad haar zegje zou doen over wat haar is overkomen, hielden wij toen nog geheim. Maar voor mij was het meteen helder: het was nódig dat Patricia opnieuw van zich zou laten horen, want mensen vonden haar situatie nog altijd komisch.

Ik vond het niet komisch. Ik heb de grappig bedoelde comment verwijderd, want ik wilde niet dat-ie meer likes en reacties op zou roepen. Achteraf denk ik dat een discussie meer zin had gehad, want als ik duidelijk kan maken waaróm ik het niet grappig vind, komt dat ontbrekende besef er sneller dan wanneer ik iemand de mond snoer.

Dat is een van de voornaamste doelen van Stop Online Shaming: meer mensen doen inzien dat het echt niet oké is. Omdat velen van ons het niet overkomt, vinden we het normaal om er luchtig over te doen, grappen over te maken én pikante foto’s en video’s door te sturen. Ook Miekes vrienden deelden de beelden van Patricia Paay in hun WhatsApp-groep, vertelde zij tijdens ons gesprek. ‘Terwijl zij mijn situatie kenden.’ Een van onze lezers reageerde op het stuk met: ‘Laten we gewoon met elkaar afspreken dat we dit soort foto’s niet bekijken, maar blokkeren uit medemenselijkheid.’ Dat lijkt mij een prachtige oplossing. En laten we dan ook vooral onthouden waaróm we ze niet bekijken.

Stop online shaming. Teken het register, want met het ongewild doorsturen van privé-video’s en foto’s ‘ruïneer je iemands leven’, stelt Linda de Mol in LINDA.155 ‘SHAME, SHAME, SHAME’. Nu verkrijgbaar bij Primera met #TEAMPATRIES button.