LINDAnieuws-redacteur Annemarie van Ulden (29) liep twee jaar rond in de Bijlmerbajes: ‘Echt bang was ik nooit, maar een ontsnapte tbs-er met een stanleymes vond ik wel even spannend.’
Na 38 jaar zal de beruchte bajes binnenkort worden gesloopt, morgen gaan de deuren definitief dicht. LINDAnieuws sprak Annemarie over haar boek Biografie van de bajes.
Hoe kwam je erbij om een boek over de Bijlmerbajes te schrijven?
“Ik heb een soort gekke fascinatie voor gevangenissen. En dat had Gerlof Leistra, een oud-collega van weekblad Elsevier, onthouden. Toen hij hoorde dat de Bijlmerbajes zou sluiten, kwam hij op het idee van dit boek en vroeg hij mij om mee te schrijven.”
Voor jullie boek bracht je veel tijd door in de gevangenis. Was dat wel eens eng?
“De momenten dat ik angst heb gevoeld, zijn op één hand te tellen, maar het is wel eens gebeurd, ja. Zo liep ik tijdens een van mijn eerste bezoeken rond in de arbeidszaal, waar een grote kerel aan het werk was. Hij deed niets, maar zijn blik zei genoeg, ik vond hem doodeng. En ondertussen was-ie met een stanleymes aan het werk. Ik ben toen wel even naar een veilige ruimte gelopen en hoorde later dat het een ontsnapte tbs’er was, die tijdelijk werd opgevangen in de Bijlmerbajes. Mijn gevoel klopte dus: het was echt een engerd.”
Welk verhaal is je het meest bijgebleven?
“Ik sprak eens een jongen die in een psychose zijn broer bijna had vermoord. Het enge daaraan vond ik dat het gewoon een jongen was met wie ik in de kroeg zou kunnen staan. Leuke knul, intelligent, mijn leeftijd. Die jongen was ziek en had, eenmaal uit zijn psychose, ongelooflijk veel spijt en kon maar amper geloven wat-ie had gedaan. Dat soort verhalen zal ik nooit vergeten.”
Heb je ook veel vrouwen gesproken?
“Nou, in de Bijlmerbajes zitten tegenwoordig geen vrouwen meer, behalve in het psychiatrische gedeelte: ‘de gekkentorens’. Wat me daar opviel, is dat vrouwelijke gevangenen enorm manipulatief kunnen zijn. Als je even niet oplet, word je erin geluisd. En schrijnend vond ik wat die vrouwen, veel borderliners, zichzelf allemaal aandoen. Veel snijden zichzelf of beschadigen zich door bijvoorbeeld chloortabletten in te slikken.”
Was het leven in de gevangenis zoals je had verwacht?
“Mensen zeggen wel eens dat Nederlandse gevangenissen net hotels zijn, de Bijlmerbajes is dat zeker niet. Je hebt dan misschien wel een tv en een eigen cel, maar je raakt de regie over je eigen leven volledig kwijt. En het benauwde gevoel was erger dan ik dacht. Iedere keer dat ik binnen was geweest, was ik blij dat ik weer buiten stond. Kon ik die frisse lucht weer even diep inademen.”
Is het een zwembadboek, of moeten we er even goed voor gaan zitten?
“Nee hoor, het is prima leesvoer voor aan het zwembad. Het boek bevat een aantal lange reportages, maar ook veel korte verhalen. Je hoeft het dus niet van A tot Z te lezen en kunt prima een hoofdstukje lezen om vervolgens een duik in het zwembad te nemen.”
Lees ook: Lucia de B.: ‘In de gevangenis word je behandeld als een kleuter’
Waarom moeten we het boek beslist kopen?
“Je krijgt echt een inkijkje in de gevangenis. Van vader-kinddag tot beroemde ontsnappingen en van bekende namen en (moord)zaken tot drugsgebruik en corruptie.”
