Kankerpatiënte nauwelijks op de hoogte over behoud vruchtbaarheid

23.09.2014 | 10:48 UUR |

Kanker hoeft niet altijd het einde van de vruchtbaarheid te betekenen. Toch krijgt slechts één op de tien vrouwelijke kankerpatiënten hierover voorlichting. Een gemiste kans, vindt Lobke Bastings, onderzoeker aan het Radboud UMC Nijmegen.

Want chemo- of radiotherapie kan de eierstokken en baarmoeder ernstig beschadigen. Bastings schrijft over dit onderwerp in het proefschrift dat ze vandaag verdedigt.

Kinderen een hoofdrol
De overlevingskansen van jonge kankerpatiënten zijn de afgelopen decennia aanzienlijk verbeterd en er komt steeds meer aandacht voor de kwaliteit van leven na de behandeling. Voor veel vrouwelijke patiënten speelt de mogelijkheid om kinderen te kunnen krijgen daarin een hoofdrol. Toch krijgen zij nauwelijks informatie over de mogelijkheden om hun vruchtbaarheid te behouden, stelt Bastings.

Invriezen of verplaatsen
Minder dan tien procent van de vrouwelijke patiënten wordt doorverwezen om met een specialist te praten over de mogelijkheden, aldus Bastings. Dat is veel te weinig. Door eicellen, eierstokweefsel of embryo’s in te vriezen of de eierstok buiten het bestralingsgebied te verplaatsen, kunnen veel vrouwen na behandeling toch kinderen krijgen. In Nederland worden jaarlijks 2300 tot 2400 meisjes en vrouwen onder de veertig jaar gediagnosticeerd met kanker.

Geïnteresseerd in vruchtbaarheid
Bastings vergeleek het aantal vrouwelijke kankerpatiënten in de regio Nijmegen met het aantal vrouwen in die omgeving dat voorlichting kreeg over de mogelijkheden vruchtbaar te blijven. Het aantal doorverwijzingen zou tussen zeventig en tachtig procent moeten liggen, stelt Bastings. Vrouwen krijgen gemiddeld rond hun 29ste kinderen. Logischerwijs is meer dan één op de tien vrouwen onder de 40 geïnteresseerd in vruchtbaarheid.

Lastig onderwerp
Waarom specialisten niet vaker doorverwijzen, is volgens Bastings speculeren. Waarschijnlijk speelt de gevoeligheid van het onderwerp een rol. Juist kort na een diagnose is het voor oncologen moeilijk nog zo’n lastig onderwerp te bespreken. Bovendien weten oncologen volgens de onderzoeker niet altijd wat de mogelijkheden zijn. René Verheijen, hoogleraar gynaecologische oncologie aan het UMC Utrecht, herkent zich in de analyse: Niet doorverwijzen is geen onwil. Er bestaat simpelweg te weinig kennis bij medisch specialisten.

Logistieke nachtmerrie
Tegelijk waarschuwt Verheijen dat embryo’s en eicellen invriezen bewezen technieken zijn, maar dat zo’n traject voor kankerpatiënten een logistieke nachtmerrie kan betekenen. Een ivf-cyclus om embryo’s in te vriezen kan weken duren. En de hormoonbehandeling is voor een zieke vrouw vaak zwaar, aldus de hoogleraar. Ook het invriezen van eierstokweefsel – een ingreep die nog maar sinds kort in Nederland mogelijk is – vraagt volgens hem veel van een patiënt, terwijl de kans op een latere zwangerschap gering is.