Pesten op school
Als psycholoog, onderwijskundige en voormalig docent is Van der Meer expert op het gebied van pesten in het onderwijs. Hij schreef onder andere het boek Pesten op School en beheert de veelbezochte website pesten.net. Dat deze website zo populair is, zegt volgens Van der Meer genoeg. “Mensen hebben behoefte aan informatie over pesten. Die wordt niet voldoende verstrekt.”

Scholen hebben toch heus wel een beleid op het gebied van pesten?
Van der Meer: “Scholen hebben het idee dat ze alles zelf kunnen afhandelen. Maar ze kunnen ‘normaal’ pesten al niet aan, laat staan pestsituaties die eindigen in een zelfmoord. Dit is niet de eerste keer dat iemand zelfmoord pleegt naar aanleiding van pesterijen op een middelbare school. We moeten ons echt zorgen maken over de aanpak van pesten in het onderwijs.”

Hoe zou pesten in uw ogen wel moeten worden aangepakt?
“In mijn visie moeten we al op de kleuterschool beginnen met praten over pesten. Je geeft leerlingen duidelijke regels over hoe je met elkaar omgaat. In samenwerking met de Fiep Westendorp Foundation heb ik kaartjes gemaakt waarbij kinderen die regels spelenderwijs kunnen leren.”

En na de kleuterschool?
“In het basisonderwijs, en in grotere mate in het voortgezet onderwijs, moeten scholen hun leerlingen vervolgens zelf verantwoordelijk maken voor het vormen en naleven van die regels. Kernpunt moet zijn: we zijn verantwoordelijk voor elkaars sociale veiligheid. Iedereen heeft het recht en de plicht om te praten over pesten.”

In het geval van de vijftienjarige jongen ging het om online pesten. Daar heeft een school weinig zicht op.
“Dat klopt: negentig procent van wat er tussen leerlingen gebeurt, zie je als school niet. Daarom is het dus ook van belang om leerlingen te wijzen op hun sociale verantwoordelijk, maar ook op hun wettelijke plichten. Veel vormen van online pesten, zoals het aanmaken van nepaccounts onder iemand anders naam, zijn strafbaar. Scholen moeten hun leerlingen daar meteen in de eerste mentorlessen van de brugklas op wijzen.”

Met preventie garandeer je nog niet dat leerlingen ook daadwerkelijk niet pesten.
Overtreden leerlingen de regels, dan moeten er strenge maatregelen volgen. Schorsen of van school sturen, bijvoorbeeld. Je moet een duidelijk voorbeeld stellen. Het bestuur van een school heeft de plicht om niet alleen voor de lichamelijke, maar ook voor de psychische veiligheid van leerlingen te zorgen. In die zin is een verkeerde aanpak van pesten dus een onrechtmatige daad, waarvoor scholen kunnen worden aangeklaagd.”

Dus u vindt dat een school moet worden aangeklaagd na de zelfmoord van een leerling?
“Het lijkt alsof scholen een soort geheimhoudingsplicht hebben omtrent de zelfmoord van hun leerlingen. Niemand durft de vuile was buiten te hangen. Ze zijn bang voor de gevolgen: scholen waarbij bewezen is dat leerlingen ernstig te lijden hadden onder pestgedrag, zien de leerlingenaantallen ernstig teruglopen. Sommige scholen moeten zelfs sluiten.”

Scholen nemen zichzelf dus in bescherming, zegt u.
“Je doet hiermee geen recht aan de leerlingen. Vergelijk het maar eens met een ongeluk op de A2. Moet je eens kijken hoe zorgvuldig een ongeluk op de snelweg wordt onderzocht, er wordt alles aan gedaan om tot in detail uit te zoeken wat er is gebeurd. Komt er een leerling om het leven? Dan komt er een incompetente commissie die de ballen verstand heeft van pesten om alles met de mantel der liefde te bedekken.”

Dat is een stellige mening. Is het niet juist aan de politiek om hier toezicht op te houden?
“Ik heb mijn bevindingen en antipestbeleid bij verschillende scholen aangekaart en stuur al sinds 1995 brieven naar de politiek. In 2008 kreeg ik een brief waarin stond dat de politiek niet meer zou reageren op mijn brieven. In 2013 bevestigde staatssecretaris Dekker dat nog een keer. Mijn pogingen om het beleid te veranderen, werden me niet in dank afgenomen. Ik schaam me omdat ik niet in staat ben geweest om het tij te keren, maar ik heb zeker mijn best gedaan.”

Lees ook
Peter R. de Vries veroordeelt pesters: ‘Amalia is hartstikke kwetsbaar’