Hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging

Om meteen maar met de gevaren te beginnen: de belangrijkste bacteriën, de pneumokok en meningokok, kunnen voor hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging zorgen. Geen malse ziekten dus. Toch herkennen misschien weinig mensen de symptomen, zegt Van de Beek. “Het is vreemd dat iedereen de symptomen van een beroerte kent, maar niet van meningitis. Je hoort vaak dat mensen achteraf zeggen: ‘Ik had geen idee, ik dacht gewoon dat het griep was’.”

Moeilijk te herkennen

Daar zit ook meteen het ingewikkelde aan de infectie: de eerste symptomen van meningitis lijken behoorlijk op klachten die veel mensen wel vaker hebben: hoge koorts, moeheid, hoofdpijn, misselijkheid, een stijve nek. Niet bepaald symptomen waarbij iedereen meteen alarm slaat. “Pas in een later stadium zijn mensen zó slaperig dat ze niet meer wakker te krijgen zijn. Er treden epileptische aanvallen op, of er ontstaat huiduitslag. Vaak wordt er dan pas alarm geslagen.”

Liever loos alarm

Liever loos alarm, dan te laat alarm, vindt Van de Beek. “Vaak hebben mensen met koorts of hoofdpijn geen meningitis, maar gewoon griep of longontsteking, maar dat is helemaal niet erg. Aan de andere kant staat namelijk het risico dat iemand komt te overlijden aan deze vreselijke ziekte. Onderzoek naar het hersenvocht kan aantonen of er inderdaad sprake van hersenvliesontsteking is. De consequenties om iemand met meningitis te missen zijn te groot om dat risico niet te nemen..”

Kans op overlijden

“Een op de vijf mensen met een bacteriële hersenvliesontsteking komt te overlijden. Hoe sneller je behandeld wordt, hoe groter de kans dat het goed gaat.” Dat geldt niet alleen voor de kans op overlijden, maar ook voor andere restverschijnselen. Denk daarbij aan epilepsie, halfzijdige verlamming, spraakstoornissen, doofheid en gedrags- of leerproblemen.”

Dit moet je doen

Vooral bij kinderen is het herkennen van de ziekte vaak moeilijk, blijkt uit onderzoek. De tip van Van de Beek is simpel: “Als je kind toenemend ziek is, raadpleeg de huisarts. Die kan een risico-inschatting maken. Bij ernstige ziekte: ga meteen naar de eerste hulp. Let naast alle moeilijk herkenbare symptomen – zoals hoofdpijn, koorts, sufheid en pijn in de nek – ook op huiduitslag. Vlekjes op de huid, die zelfs niet met een glas weg te drukken zijn (zie foto). Maar het afwezig zijn van de typische kenmerken sluit de diagnose niet uit. Het blijft soms lastig om meningitis te herkennen. Bij twijfel: bel je dokter.”