Kenniscentrum
Gerda begon voortvarend, met een 24-uursactie in De Bijenkorf in Amsterdam. Uiteindelijk werden de drie maanden drie jaren. Ik moest eerst bewustwording creëeren in Suriname, dementie moest uit de taboesfeer worden gehaald. Daarom opende ze in 2003 eerst een kenniscentrum. Een dagopvang volgde in 2005 en dit jaar is het eerste huisje voor 24-uur zorg opgeleverd. Daar kunnen acht mensen wonen. En we hebben al een wachtrij.

‘Kinsi’
Opgroeiend als kind in Suriname had ik geen directe ervaring met dementie. Mijn moeder was de eerste in haar familie die door dementie gepakt werd. Wel wist ik wat het inhield. Het Surinaamse woord voor dementie is ‘kinsi’: kind zijn. Mijn vader trok in 1995 aan de bel, toen mijn moeder van huis was weggelopen. Ze vonden haar terug aan de rand van Paramaribo, blootsvoets, op weg naar haar zus en zoekend naar haar slippers. Voor die tijd waren er ook incidenten geweest met mijn moeder, waar ik geen weet van had, maar mijn vader nam haar in bescherming.

Acute dementie
De huisarts en andere artsen konden geen diagnose stellen voor Gerda’s moeder. Samen met haar zus haalde ze Wiesje naar Nederland. Daar luidde het oordeel: acute dementie. Gerda wilde haar vader naar Nederland laten komen, daar woonden immers twee van hun vijf kinderen, de rest leefde verspreid over de wereld. Als jullie me dood willen hebben, moeten jullie moeder daar houden. Dat zei hij letterlijk. Na een jaar afwisselend bij haar zus en bij Gerda zelf te hebben gewoond, ging Wiesje dus weer terug naar Suriname.

Dramatisch
Mijn vader heeft twee jaar intensief voor haar gezorgd, tot hij zelf ernstig ziek werd. Binnen drie weken was hij overleden en ging mijn moeder naar een verpleeghuis. Dat was dramatisch. Als persoon, als mantelzorger kom je tegenover de hulpverlener te staan. Je wilt het anders, want je moeder is niet standaard. Alles krioelde daar door elkaar: dementerenden, mensen met Parkinson, bejaarden. Er was geen onwil bij de helpers, maar ze wisten gewoon niet hoe ze mensen met dementie moesten aanpakken.

Afgeschreven
De jaren dat haar moeder aan dementie leed, waren verschrikkelijk voor Gerda. Je moeder was je moeder niet meer. Het was heel erg, maar we bidden eigenlijk dat voor haar overlijden. Als je kanker hebt, maar je hoofd werkt nog goed, dan kun je daarover communiceren. Als iemand dement is, gaat het óver die persoon, want als je niet kunt communiceren, wordt je afgeschreven. En dan vergeten ze dat je moeder op de po-stoel zit en blijft ze daar dus op, tot ze in slaap valt of eraf valt.

Aanwenden
Voor mijn moeder kan ik niets meer betekenen, maar haar overlijden was iets dat ik positief heb kunnen aanwenden met Stichting Wiesje. De ziekte van Alzheimer verdient absoluut de aandacht. En ik ben zo trots, het is ongelofelijk wat een geluk ik heb met de mensen die ik om me heen heb verzameld. Het gaat er uiteindelijk niet om hoe oud je wordt, maar hóe je oud wordt.

Alzheimer Nederland
Gerda Havertong zit, net als Linda de Mol, in het comité van aanbeveling voor de wervingsactie die de VriendenLoterij en Alzheimer Nederland deze maand houden. De actie heeft als doel zo veel mogelijk geld te werven voor onderzoek naar de ziekte van Alzheimer. De helft van de lotprijs van deelnemers die voor Alzheimer Nederland meespelen, gaat naar de stichting.