Mijn moeder heeft dementie. Ze is 78, loopt in de winter in een T-shirt buiten en smeert scheerschuim in haar haren. Het liefst wil ze dagelijks op pad. Bewegen geeft rust, dus de thuisquarantaine valt haar zwaar. “Ik geloof dat ik maar een baantje ga zoeken”, verzuchtte ze afgelopen week. Pap en ik lachten er hartelijk om, maar ze was bloedserieus. Het is loodzwaar voor mijn vader, die na 49 jaar huwelijk zijn geliefde echtgenote langzaam ziet veranderen in een afhankelijke partner met een zorgbehoefte. Het is verre van hoe zij hun oude dag voor zich zagen.

Moegestreden

Als kleine dreumes hing ik voornamelijk aan het been van papa. Op de sporadische gezinsfoto’s waarop moeder en dochter samen staan, zit minstens anderhalve meter (corona)afstand tussen ons. Wie is ze precies? Ik had geen flauw idee. Ze was nooit humeurig, klagen deed ze zelden, maar een levenslustige, vrolijke vrouw? Nee, dat was ze ook niet.

Mijn vader is emotioneel, die huilt standaard bij elke aflevering van Spoorloos, maar ik heb mijn moeder nooit kunnen betrappen op het laten van één traan. Tegen de tijd dat de puberteit om de hoek kwam kijken wist ik het zeker: ze had geen enkele gevoelens (voor mij). Ik zette me af, begon in dat keiharde potje van haar te roeren. Met nul effect. Pas ver in mijn twintigste realiseerde ik me dat het ontbreken van een connectie niet enkel aan mij was te wijten. Moegestreden accepteerde ik dat het niks was tussen ons en dat het nooit iets zou worden.

Lees ook
Zeldzaam gen ontdekt dat de kans op dementie verkleint

Verdriet

“Wacht maar tot je zelf kinderen hebt”, zei ze vaak als ik buiten zinnen het innerlijk contact met haar zocht. Toen het eenmaal zover was, snapte ik haar keuzes en gedrag als ouder juist nog minder. Mijn hemel, gemengde gevoelens en emoties waren als kersverse moeder overal, de onvoorwaardelijke liefde die ik voor m’n dochters voel vind ik mooi en heftig. Ik wil mijn kinderen niet per se geven wat ik zelf zo ontbeerd heb, maar bewust kijken naar wie ze zijn, welke behoeftes zij individueel hebben en ze daarin steunen.

Ik ben verre van perfect en maak dagelijks fouten, helaas ook als ouder. Als ik stress heb, reageer ik het soms op hen af. Dan verhef ik mijn stem en ben ik onredelijk. Daar bied ik achteraf mijn excuses voor aan. Als ik huil doe ik dat, soms, waar de kinderen bij zijn. Zolang ze beseffen dat ik mijn eigen verdriet met gemak kan dragen, vind ik dat vooral een pre.

Vasculaire dementie

Nu mam dementeert hebben we voor het eerst een band. De vasculaire dementie vervaagt het ego waardoor haar ziel langzaam tevoorschijn komt. Of zie ik die ziel nu gemakkelijker? Ze krijgt een brok in haar keel als we over het vorige huis praten. Ze mist de tuin, waar ze zo veel tijd en liefde in stak. Als ze niet meteen uit haar woorden komt en mijn vader ze automatisch invult, wordt ze boos. En terecht.

Ook zoiets: sinds lange tijd raakt ze me regelmatig, geheel uit eigen beweging, aan. Zo staat ze tijdens een gesprek op en legt liefkozend haar armen over me heen. Ze is lief. We knuffelen elkaar, waar ze voorheen iedereen gedag zei en mij daarbij, bewust of onbewust, oversloeg. Ze blaast blij en enthousiast luchtkusjes wanneer de meiden en ik voor het raam zwaaien. Dat ze haar kapsel niet meer in model krijgt en elke ochtend koffiezet voor pap, die alleen thee lust, is lastig. Toch ben ik ongelooflijk dankbaar dat mijn moeder en ik, aan het einde van haar leven en 44 jaar nadat ik ter wereld kwam, nu eindelijk dezelfde taal spreken.